De ouders van Henk Siebren de Jong verkochten in het Harlingen van de jaren zestig stofzuigers en strijkijzers. Als Philips-topman moet hun zoon nu vijf fabrieken voor huishoudelijke apparaten verkopen. ,,We hebben het gewoon uitgestippeld: hier staan we en daar gaan we naar toe.’’

Of hij zich nog steeds een ‘ouwe seun’ voelt? ,,Een klein beetje wel’’, zegt Henk Siebren de Jong (1964), topman van de Philips-divisie Domestic Appliances (huishoudelijke apparaten, omzet 2,3 miljard euro). ,,Ik zat er op de lagere school. Een tijdsbeeld als veel andere kinderen. Heel veel buiten spelen, dus zwerven, ravotten, knikkeren, tikkertje, verstoppertje.... Ik ben geboren boven een winkel die huishoudelijke apparatuur verkocht.’’

Vader Ben en moeder Riet de Jong waren hun zaak aan de Kleine Voorstraat in Harlingen een klein jaar eerder gestart. ,,Mijn vader kon heel goed met klanten omgaan en was heel erg gericht op service. Mijn moeder had de diploma’s en deed boekhouding, de administratie en ook wel de verkoop. Ik herinner mij, zittend aan het eten, dan ging de bel en dan ging mijn vader of mijn moeder even weg en wij aten gewoon door. Echt zo’n middenstandsgezin. Heel warm.’’

,,Ik vond Harlingen heel leuk. We zijn in 1975 verhuisd naar Leeuwarden. Mijn vader ging werken voor het CBR (Centraal Bureau voor de Rijvaardigheid) en begon als makelaar. Mijn moeder werd homeopaat, daar is ze tot bijna haar tachtigste mee doorgegaan. Ik kwam op het Christelijk Gymnasium, dat heet tegenwoordig het Beyers Naudé, en ja, dat was een kleine school in mijn herinnering. 250, 300 leerlingen. Daar leerde je wel discipline en werken. Ik had twee krantenwijken en ik ging erg graag uit. De Scamele Ruter, Vat 69...’’

Geïnspireerd door oma

,,Met de moeder van mijn moeder had ik een hele goede band. Haar man, dus mijn opa, hij overleed toen ik drie was, had in Leeuwarden een fabriek. Hermes. Ze verkochten landbouwmachines over de hele wereld, Saoedi Arabië, Afrika, maar ook Turkije. Mijn oma vertelde graag over die reizen. Ik heb een film van haar gezien, als jonge vrouw op een schip op de Nijl. Dat heeft me enorm geïnspireerd. Zoiets opende je wereld.’’

,,I n 1983 ging ik bedrijfskunde studeren in Groningen. Die studie was net een jaar eerder gestart. Daar begon ik al wat te proeven aan het vak. Hoe organiseer je iets? Wat zijn de marketingtheorieën? Je kreeg wat sociologie, psychologie, economie, rechten. Een brede studie dus. Ik werd lid van Albertus Magnus. De katholieke studentenclub inderdaad. Zelf ben ik gereformeerd opgevoed, maar mijn ouders deden helemaal niet moeilijk over dat katholieke. Bij Albertus Magnus heb ik vrienden voor het leven gemaakt.’’

,,Mijn stage liep ik in Hoogezand ‘of all places’. Bij Atalanta, een kleine fabriek waar ze hangmappen maakten. Ik verdiepte me daar in het exportmanagement. Je ziet daar al een beetje de trend. Het was geen vooropgezet plan, want ik vond samenwerken met mensen leuk, dus toneelstukken deed ik aan mee, de schoolkrant, maar dat reizen zat altijd in mijn achterhoofd. Ik ben nog even studentassistent van professor Henk Ritsema geweest. Militaire dienst. In 1990 kon ik bij Philips beginnen, bij Domestic Appliances. Het hoofdkantoor zat toen nog aan de Europaweg in Groningen.’’

,,Ik wilde er het vak leren van productmanagement. Hoe kun je een consumentenbehoefte ontdekken en hoe kun je er voor zorgen dat iedereen dat product wil hebben? Het was echt een kunde. Ik had veel geluk. Mijn baas ging over floorcare, zeg maar de stofzuigers, wereldwijd en hij had een klein team. Ik was zijn enige productmanager. Hij nam echt de tijd om mij te coachen. Daardoor leerde ik snel.’’

Groot talent in Brazilië

,,Ik kreeg de kans om naar Brazilië te gaan. Zou je dat nou wel doen, vroegen sommige vrienden, want ja, het is toch een beetje een gevaarlijk land. Ik heb daar natuurlijk goed opgepast, maar ik zag dat gevaar helemaal niet zo. Ik zag alleen die fantastische kans. Daar heb ik echt geleerd om marketing te doen. In een andere cultuur. Van te voren had ik 26 taallessen gevolgd om er achter te komen dat het Portugees in Brazilië net even anders is. Om me heen spraken ze geen Engels, dus ik werd gewoon in het diepe gegooid. Je bent een talent, laat het maar zien. Dat ik is natuurlijk waanzinnig leuk. Ik was dertig.’’

,,Er wonen 208 miljoen mensen in Brazilië. Het is een smeltkroes van allerlei nationaliteiten. Het land is groter dan Europa. Het is wijds, het is groots. Het is er natuurlijk goed weer en het zijn hele prettige, optimistische mensen. Heel vrolijk. Af en toe wat ongeorganiseerd, maar goed, dat is ook wel weer een uitdaging. Ik heb daar goede vriendschappen aan overgehouden. In Sao Paulo had ik een assistent en een secretaresse. Zij leerden mij, waar zit de emotie bij de Brazilianen? Wat is hun droom?’’

,,De blenders die we verkochten, spelen een grote rol bij het ontbijt. Die Brazilianen stoppen er vruchten en melk in, ‘vitaminas’ heet dat dan, en dat serveren ze aan hun kinderen. Ik zat op een fabriek, de ontwikkelingsafdeling zat er naast en sales was er ook. Ik deed echt alles, ik kocht de media in. Een soort spoedcursus marketing, ik had alles in eigen hand. Er was ook niemand die ik de schuld kon geven, ik moest gewoon leveren.’’

,,Dit is hoe Philips zijn eigen talenten ontwikkelt. Uiteindelijk zijn het toch de mensen die het verschil maken, of je nu in Amsterdam zit, Brazilië of in Drachten. Kun je goed samenwerken? Ben je ondernemend, innovatief, ben je snel? Dan kun je goed concurreren. Na een paar jaar vroegen ze me of ik de blenders en de ‘juicers’ (sapcentrifuges) wilde introduceren in China.’’

Verkopen in China

,,Hoe je zoiets aanpakt? Zorg dat je in de huizen komt. Je moet nieuwsgierig zijn, je moet interesse hebben in andere culturen en die losse steen in de muur vinden: wat is de behoefte van die Chinezen? Wat kunnen we hun bieden? En hoe kun je er voor zorgen dat ze zeggen, die blender van Philips moet ik hebben? Dus ik vloog vanuit Sao Paulo naar Hongkong. Met een tolk en gids ging ik langs Chinese huishoudens. Ze maken daar van sojabonen melk. Dat kan heel goed met een blender, maar je moet wel de velletjes van die bonen uit de sojamelk kunnen filteren. We pasten onze blenders er op aan en ze werden een gigantisch succes in China.’’

,,Mijn vader vond er als winkelier plezier in om met klanten om te gaan, om mensen te winnen door goede service te bieden. Dat kan ik mij zelf als kind nog herinneren. Als er nieuwe producten in de winkel kwamen, om dan te kijken: hoe verkoop je die dan?’’

,,In 2001 kwam ik terug in Nederland. Vanuit Groningen was ik verantwoordelijk voor de introductie van een apparaat dat je denk ik wel goed kent, de Senseo. Je hebt je team en je stelt je doelen vast. Die moeten natuurlijk uitdagend zijn. Ik werkte destijds veel samen met Drachten en toen nog Hoogeveen. Die Senseo hebben we goed neergezet. Daarna heb ik nog in Singapore gewoond en ook weer in Brazilië. Een derde van mijn carrière heb ik dus in het buitenland doorgebracht.’’

Nieuw huis voor 7500 mensen

,,Nu ben ik terug. Ik ben dus al dertig jaar onderdeel van Philips. In die periode hebben we ons omgevormd van een gedifferentieerd elektronicabedrijf naar een gefocust ‘health en wellnessbedrijf.’ Die strategie van onze CEO, Frans van Houten, is absoluut de juiste. Voor Domestic Appliances moeten we in feite een nieuw huis vinden , 7500 mensen, vijf fabrieken en de ontwikkelcentra, waaronder die tweehonderd mensen in Drachten. Dat is niet klein.’’

,,Ik ben in augustus aangesteld om daar leiding aan te geven. Als eerste formeerde ik een managementteam. We zijn met zijn achten, vijf nationaliteiten, drie vrouwen, en misschien wel aardig, de CFO (financieel directeur) heet Jurjen Jongma. Ook een Fries. Puur toevallig hoor, dat hebben we niet zo gepland. We zitten nu midden in het proces van ‘disentanglement’, zeg maar in het apart zetten van het bedrijfsonderdeel. In die fase is er altijd onzekerheid onder de werknemers. Hoe gaat het werken?’’

,,Het is dan belangrijk om leiderschap te tonen en uit te leggen: hier gaan we naar toe en dit is voor ons belangrijk. Philips heeft dit natuurlijk vaker gedaan, met tv, audiovideo en met licht.... De vijf eigen fabrieken van Domestic Aplliances zitten in Italië, India, China, Roemenië en Brazilië. Hoe je zoiets verkoopt? Over het proces zelf kan ik nog weinig zeggen. Je beschrijft wat je in de aanbieding hebt en daarmee ga je de markt op. Er zijn partijen die opbellen en informatie opvragen. Daar zitten we nu midden in.’’

Woordvoerder Steve Klink: ,,Je kunt het misschien wel vergelijken met een huis verkopen. Dan heb je een makelaar, in deze wereld spelen banken die rol. Zij helpen je met de verkoop. In die zin kun je dus parallellen trekken, maar hier gaat het natuurlijk om zeer gedetailleerde processen.’’ Henk de Jong: ,,In juli gaan we het afronden. Nog zes maanden dus. Het hoofdkantoor komt in Amsterdam, met niet alleen het management, maar ook de businessunits. Dus koffie, keukenapparatuur, garment care (strijkijzers) en home care (stofzuigers en luchtreinigers).’’

Mooie kans

,,Ik weet dat het voor sommige Philipsmensen slikken is, dat ze een andere werkgever krijgen. Misschien moet je het vergelijken met dat je als jongvolwassene het huis uit gaat. Je neemt de achternaam mee, de normen en waarden, maar je gaat je eigen leven leiden. Je eigen geld verdienen. We zijn heel erg trots op waar we vandaan komen. Philips heeft ook mij gevormd, maar ik zie dit als een mooie kans.’’

,, Die tweehonderd mensen van Domestic Appliances kunnen gewoon op het ontwikkelcentrum in Drachten blijven werken, alleen dan voor een andere werkgever. Of Philips over enkele jaren ook de scheerapparatenfabriek in Drachten zal afstoten? Frans (CEO Van Houten, red.) heeft dat meerdere keren heel duidelijk weersproken, dus ik zou daar maar gewoon op vertrouwen. Philips kijkt naar de markt vanuit een gezondheidsbril. We maken niet alleen apparatuur voor borstonderzoek en prostaatonderzoek, ook de babyflesjes van Avent, de elektrische tandenborstels en de scheerapparaten horen daar bij. Er goed uitzien heeft ook invloed op je gezondheid.’’

,,Drachten heeft laten zien dat het een ‘drive’ heeft. Ze willen innoveren en doorontwikkelen en zo werkt Philips, die investeert dan. Drachten maakt hoogwaardige kwaliteitsproducten. Je ziet het er misschien niet direct aan af, maar de techniek van die scheerapparaten is vaak heel erg complex. Juist daar zit groei in. Ik vind mijn Friese collega’s zeer creatief, af en toe een klein beetje te bescheiden, maar er zit heel veel creativiteit in. En dat heb je nodig.’’ Ze doen daar dus iets goeds? ,,Dit is nou typisch zo’n Friese opmerking. Ze doen een aantal dingen heel erg goed. Daar mogen ze best iets trotser op zijn.’’

In een eerdere versie van dit artikel werd de indruk gewekt dat Philips ook zijn complete fabriek in Drachten afstoot. Dat is onjuist. Alleen 150 van de in totaal 600 medewerkers van het innovatiecentrum krijgen volgend jaar een nieuwe werkgever, plus nog eens 50 mensen van andere afdelingen in Drachten.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Economie
Interview
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct