Joe Salatin staat in zijn vaderland te boek als de ,,lunatic farmer’’. FOTO NIELS WESTRA

Eerst de koeien, dan de kippen

Joe Salatin staat in zijn vaderland te boek als de ,,lunatic farmer’’. FOTO NIELS WESTRA

Joe Salatin bedacht een nieuwe manier van duurzaam boeren. Die levert een hoger rendement dan de reguliere melkveehouderij, zo betoogde hij gistermiddag in het Leeuwarder Van Hall Larenstein.

In zijn vaderland staat Joe Salatin (59) te boek als de lunatic farmer, de idiote boer. De Amerikaan zwoor dure landbouwmachines en kunstmest af en verwierp de traditionele landbouwmethodes. Van de armzalige boerderij die zijn vader in 1961 in Swoope (Virginia) had gekocht, wist de voormalige dagbladjournalist een florerende onderneming te maken. Hoe Salatin dat voor elkaar kreeg? Door goed te kijken hoe de natuur is georganiseerd, zo hield hij gistermiddag de goedgevulde collegezaal van Van Hall Larenstein voor.

Ook daar hebben ze het licht gezien. De landbouwacademie in Leeuwarden start volgend jaar met een tweejarige hbo-opleiding biologische melkveehouderij. De Amerikaanse spreker benadrukte: het is een misverstand dat ecologisch boeren minder geld opbrengt. Waarom zou je een tractor en een ploeg kopen als varkens de grond gratis omwroeten? Als je genoeg hebt van die dieren, kun je ze altijd nog opeten. De Polyface Farm die Salatin in Swoope ontwikkelde, richt zich dan ook niet op een specifieke tak van het boerenbedrijf.

'Salatin let goed op het jaargetijde en de natuurlijke bronnen'

De diepreligieuze boer houdt zowel koeien, varkens, konijnen, kippen als kalkoenen. Die vreten één voor één van de landerijen. Daarmee heb je per vierkante meter veel meer rendement dan wanneer je dat grasland slechts door melkkoeien laat afgrazen. Salatin let goed op het jaargetijde en de natuurlijke bronnen. Time Magazine riep hem in 2011 uit tot meest innovatieve boer ter wereld. ,,Een boerderij is pas duurzaam als twee generaties er twee volledige salarissen uit kunnen putten.’’

Onder de navolgers van Salatin zitten ook Friese boeren. ,,Mijn vader is altijd heel erg intensief geweest’’, vertelde Welmoed Deinum (22) van de Graasboerderij in Sondel. Een paar jaar geleden werd het familiebedrijf omgeschakeld. Tegenwoordig is het een biologisch dynamische melkveehouderij, die op 55 hectare cultuurland en 20 hectare natuurlijk grasland 80 koeien houdt. ,,Wij produceren 8500 liter per hectare. Dat is dus iets minder dan de reguliere melkveehouderij. Toch kunnen we hier heel handig een zakcentje mee verdienen.’’

'Stripgrazen'

Het vee van de familie Deinum staat acht maanden van het jaar buiten. ,,Zes maanden per jaar krijgen we veel melk van vers gras. In maart, als er bijna geen gras is, zie je dat ook terug in onze melkproductie.’’ In de winter wordt de veestapel bijgevoerd met hooi en kuil van eigen grond. Evenals Salatin laten de Deinums hun koeien ‘stripgrazen’. Met schrikdraad zetten ze een vijfde van een weiland af, zodat het vee dat deel intensief kan begrazen. Als de grassprieten mooi kort zijn, krijgen de dieren een vers stuk land.

Achter het melkvee aan komen legkippen in de wei. ,,Die eten de insecten uit de koeienschijt en verspreiden de mest.’’ Voor de kippen zijn er verrijdbare kippenhokken. Zo krijg je een mooie bodemgesteldheid. ,,Bij alles wat we doen, slaan we aan het rekenen.’’ Welmoed Deinum toonde haar publiek een bruto kostprijs van 47,35 euro per 1000 liter.

De gewone melkveehouderij moet het met een kostprijs van 45 euro doen, wist Dick Veerman van Foodlog. En wat betaalt de zuivelfabriek voor een liter biomelk? ,,52 cent’’, antwoordde Deinum. Veerman: ,,Het is net als met auto’s: er worden veel meer Golfjes gemaakt, maar aan een Porsche verdien je veel meer.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct