Een veehouder weidt zijn koeien op pachtgrond van Staatsbosbeheer.

Een nieuwe relatie met de boer: hulp bij natuurinclusieve landbouw

Een veehouder weidt zijn koeien op pachtgrond van Staatsbosbeheer. FOTO LC

Provincie en rijk mikken op meer natuurinclusieve landbouw, oftewel een landbouw die meer oog heeft voor de natuur. Staatsbosbeheer wil hierbij helpen door pachtende boeren een langere pachtermijn aan te bieden in ruil voor meer biodiversiteit op boerenland.

Zo lang Staatsbosbeheer bestaat, werkt ze samen met boeren. De grootste natuur beherende organisatie van Nederland (273.000 hectare) verpacht circa 50.000 hectare van haar graslanden aan boeren: 10.000 hectare is uitgegeven in de vorm van erfpacht en reguliere pacht en 40.000 hectare in de vorm van geliberaliseerde pacht (tot zes jaar). Van die geliberaliseerde pacht ligt circa 5000 hectare in Friesland. Deze is uitgegeven aan zo’n 450 pachters. Deze boeren huren dit land om er (jong)vee te weiden en om kuil, hooi of stalstrooisel te oogsten. Boeren moeten het land beheren volgens de natuurnormen. Dat betekent dat er striktere regels gelden voor onder meer maaien, bemesten en veebezetting.

Hier is duidelijk sprake van een win-winsituatie. De boer is blij met het extra land, Staatsbosbeheer kan de pachtinkomsten goed gebruiken. ,,Maar het grootste voordeel is dat je in een streek een mooie samenwerking krijgt. Het sociale aspect is wel zo belangrijk”, verklaart Jelle de Boer, programma-coördinator Natuurinclusieve Landbouw voor Friesland, Groningen, Drenthe en Flevoland.

Kruidenrijke vegetatie

De functie van De Boer, geboren en getogen in Feanwâlden, is nieuw. In 2017 kreeg Staatsbosbeheer de vraag voorgelegd van het landbouwministerie om een bijdrage te leveren aan de omschakeling naar een meer natuurinclusieve landbouw. Niet alleen door graslanden te verpachten, maar ook door intensiever haar kennis te delen met boeren en die te verspreiden. Staatsbosbeheer pakte die handschoen maar wat graag op. De organisatie pleit al veel langer voor een betere overgang tussen natuurgebieden en landbouwgronden. Sindsdien heeft De Boer de taak om hierover het gesprek aan te gaan met de verpachters in het Noorden.

loading

Om boeren te verleiden om mee te doen, heeft Staatsbosbeheer dit jaar de termijn voor de geliberaliseerde pacht verdubbeld naar twaalf jaar. Dat geeft de boer meer zekerheid. Een voorwaarde is wel dat de agrariër dan ook natuurinclusiever en minder intensief gaat werken op zijn eigen bedrijf. Staatsbosbeheer adviseert daarbij hoe de biodiversiteit op en ín de boerengrond een impuls kan krijgen. ,,Daarbij kun je denken aan meer kruidenrijke vegetatie op bepaalde percelen of perceeldelen, aan een iets hoger waterpeil of door slootdelen niet jaarlijks te hekkelen.”

Inspirerend experiment

De meest prangende vraag is: hoe voorkom je dat meer biodiversiteit ten koste gaat van het inkomen van de boer? Want als hij het land minder optimaal kan benutten, leidt tot normaal gesproken tot minder inkomsten. Om op die vraag een antwoord te krijgen, werkt Staatsbosbeheer aan een programma met veertig experimenten. Deze zullen onder andere begeleid worden door Wageningen University. Onderzoekers houden bij hoe ecologie en economie (boereninkomen) zich ontwikkelen. Staatsbosbeheer heeft in Friesland nog geen overeenkomst getekend maar, zo zegt De Boer, ,,er lopen inmiddels wel diverse gesprekken die zeer zeker kansrijk zijn.”

'Het zorgt allereerst voor een stukje kostenbesparing en meer grip op de bedrijfsvoering'

Een heel inspirerend experiment vindt De Boer de aanleg van houtwallen en windsingels op een melkveebedrijf in Flevoland. ,,Temeer omdat het een idee van de boer zelf is. Hij denkt met die houtwallen de erosie van zijn land te kunnen voorkomen en de biodiversiteit te vergroten. Bovendien zorgen de bomen voor een betere bodemgesteldheid en houden ze het water beter vast in de bodem.”

Een uitkomst van de experimenten zou zo maar kunnen zijn, denkt De Boer, dat een extensievere bedrijfsvoering ook voor de boer meerdere voordelen oplevert. ,,Het zorgt allereerst voor een stukje kostenbesparing en meer grip op de bedrijfsvoering. Daarnaast hoor ik boeren die deze omslag hebben gemaakt vaak zeggen dat ze meer rust hebben. Dat ze een gelukkiger mens zijn geworden.”

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct