Schipper Klaas Bosch op de Spes Mea in Harlingen.

Bruine vloot op de waakvlam: 'Ik hoop dat we voor de jaarwisseling weten waar iedereen aan toe is'

Schipper Klaas Bosch op de Spes Mea in Harlingen. FOTO CATRINUS VAN DER VEEN

Het seizoen zit er op voor de bruine vloot. Een armoedige winter gaapt de meeste schippers aan.

,,Het is een financiële slachting geweest’’, zegt Mark Jongedijk. Zijn bedrijf Slaapschepen.nl in Wirdum regelt boekingen voor de bruine zeilvaart. Corona blies de agenda’s in het voorjaar leeg. Toen er in de zomer toch gevaren kon worden, was dat met kleine groepen. Hij schat in dat de sector 5, misschien 10 procent van de gebruikelijke omzet heeft behaald. De Rijnpassagiersvaart inbegrepen, waarvoor hij ook werkt.

Toch bleven faillissementen zo goed als uit. ,,Dat komt door de steunpakketten. En door de aflossingspauzes van de banken. Maar die zijn onlangs beëindigd. De klap komt volgend jaar, wanneer mensen hun vouchers willen verzilveren.’’ Jongedijk weet wel zeker dat niet alle schippers de ontvangen gelden voor geannuleerde trips onaangeroerd hebben gelaten. De nood is hoog.

'Ik heb nog nooit zo veel geld op de bankrekening gehad'

In de Zuiderhaven van Harlingen schiet schipper Klaas Bosch in de lach. ,,Ik heb nog nooit zo veel geld op de bankrekening gehad.’’ Allemaal aanbetalingen van gasten die hun aanmonstering op zeiltjalk Spes Mea een jaar hebben uitgesteld. ,,Ik heb er niet aangezeten.’’

Hoefde ook niet, want hij is een gunstige uitzondering. Alle belangrijke palletjes stonden bij hem precies goed. Bosch somt op: ,,Ik ben los van de bank. Ik regel zelf de boekingen. Ik ben niet afhankelijk van scholen. En ik heb mijn zetschipper uit de NOW kunnen betalen omdat hij in vaste dienst is. Voor mezelf blijft er dit jaar niks over, maar ik heb wat reserves.’’

40,8 procent van omzet

De Duitse markt stortte in, maar Bosch kreeg er Nederlanders voor terug, gezinnen met kinderen en kleine groepen senioren. ,,Ik heb de prijs iets verhoogd. Je vaart met maximaal acht mensen in plaats van veertien tot achttien. Iedereen kan een eigen hut krijgen met meer privacy, dus dat is te billijken. Achteraf bekeken had ik zelfs nog iets meer kunnen vragen.’’ In juli, augustus en september was zijn tjalk constant op het Wad te vinden. ,,Uiteindelijk heb ik 40,8 procent van mijn omzet gehaald.’’

Zonder de steunpakketten van het rijk was zijn verhaal beslist somberder geweest, zegt Bosch. Tozo, TOGS, NOW, allemaal spoelden ze het schip op. Daar komt straks, hoopt hij, de TVL bij (Tegemoetkoming Vaste Lasten). En nog weer later wellicht een hap uit de speciale 15 miljoen euro voor varend erfgoed.

Spanning

Rond de verdeling van die 15 miljoen euro zit spanning. Toen het kabinet dit bedrag eind augustus beschikbaar stelde, leek de verdeling appeltje-eitje. De praktijk blijkt ingewikkeld. Want welk professioneel varend schip valt onder de noemer ‘varend erfgoed’? Welk type uitkering sluit het best aan bij de behoeften, een subsidie, een lening? En welke verdeelsleutel is eerlijk?

,,Ik hoop dat we voor de jaarwisseling weten waar iedereen aan toe is’’, zegt Paul van Ommen, directeur van de BBZ, de vereniging voor beroepschartervaart in Enkhuizen. ,,Dat is het streven althans.’’ Hij overlegt namens de sector met de ministeries van OCW en en EZK over de geldpot.

De term ‘varend erfgoed’ is niet wettelijk afgegrendeld, licht Van Ommen toe. Puriteinen scharen zo’n 300 schepen onder de noemer, rekkelijken een paar honderd meer. Discussie daarover kost tijd. ,,De ambtelijke wil is er wel. Maar de hele samenleving is in problemen, daardoor hebben de ambtenaren het ontzettend druk.”

'Als het gevaar keert, pakken we de draad weer op'

Van Ommen schat het omzetverlies in de bruine vloot op ongeveer 75 procent. ,,De sector staat op een waakvlam. Het is allemaal heel fragiel. Zonder de steunmaatregelen was er al heel veel omgevallen.’’

Het komt erop aan de winter te overleven, daarna zijn er nieuwe kansen. Aan de havengelden zal het niet liggen, die zijn in de meeste gemeenten drastisch verlaagd of kwijtgescholden. Het draait natuurlijk om het virus. ,,Als het gevaar keert, pakken we de draad weer op. Maar als er nog geen vaccin is, moeten we het hebben van nieuwe markten.’’

Die worden momenteel in sneltreinvaart ontwikkeld door het Nationaal Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC), vier provincies en een aantal kustgemeenten. Eendrachtig richten zij hun marketingpijlen op Nederlandse doelgroepen. Voor de Duitsers, die traditioneel het meest in de kijker stonden, is even wat minder aandacht.

Op de Spes Mea maakt Bosch zich op voor de winter. Werk is er altijd op een schip en dit jaar is er een extra klus: de mast moet voor de vijfjaarlijkse keuring. Een kostbare verplichting die Bos aangrijpt voor extra onderhoud en vervanging. ,,De kost gaat voor de baat uit.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct