Akkerbouwvakbond: weg met oneerlijke vrijhandel tegen EU

Combines banen zich een weg in onmetelijke arealen graan in Brazilië.

Als Europa toe wil naar een duurzame en biodiverse akkerbouw, dan moeten de concurrentieverhoudingen tussen de Europese en niet-Europese boer gelijk getrokken worden..

Van zo’n gelijk speelveld is nu allesbehalve sprake, zo staat in de nieuwe toekomstvisie van de Nederlandse Akkerbouw Vakbond (NAV).

Veel geïmporteerd gewassen op de Europese markt zijn geteeld op een wijze die in Europa niet is toegestaan. Zo mogen Braziliaanse en Amerikaanse boeren graan en soja telen met genetisch aangepaste gewassen en met gewasbeschermingsmiddelen die in Europa verboden zijn. ,,Dat is de belangrijkste reden dat het in Europa zo goedkoop aangeboden kan worden”, verklaart voorzitter Teun de Jong, die met zijn zonen Roelof en Geert Jan en zijn vrouw Froukje een akkerbouwbedrijf runt in Sint Annaparochie. ,,Het wordt de hoogste tijd dat hier een einde aan komt. Europa zou producten moeten keren die verkregen zijn met een hier niet toegestane productiewijze. Of Brussel geeft ons de gelegenheid om ook zo te boeren of ze voert importheffingen in.”

We kunnen concurreren met de Amerika’s

Maar kan Europa ook bij gelijke productieregels wel concurreren met de graanreuzen uit de Amerika’s? De Jong is overtuigd van wel. ,,We hebben hier weliswaar dure arbeid en grond, maar ook een goed klimaat, vruchtbare grond, goede veredelingsbedrijven, goede loonbedrijven en vakkundige boeren. Dit alles maakt dat we onze gewassen wel degelijk concurrerend kunnen telen.”

Deze nadruk op een eerlijk spelveld vormde ook een belangrijk onderdeel van eerdere visies van de NAV. De vakbond ontleent er zelfs zijn bestaansrecht aan. Ze is in 1993 opgericht, nadat een jaar eerder het zogenaamde Blair House Akkoord werd ondertekend. Door deze vrijhandelsovereenkomst tussen de EU en de VS kregen Europese banken en verzekeraars toegang tot Amerika, maar moest Europa een onbelemmerde soja-export vanuit de VS accepteren. ,,Dat heeft de teelt van plantaardige eiwitten in Europa een enorme dreun gegeven”, aldus De Jong. ,,Europa is nu voor 75 procent van het plantaardig eiwit afhankelijk van import!’’

Er gaat veel mis met vrijhandelsakkoorden

Volgens de Bildtse boer is de visie van de NAV actueler dan ooit. ,,Europa probeert het een na het andere vrijhandelsakkoord te sluiten en dat is bij de huidige spelregels geen goede zaak. Zo’n spelregel is dat er bij landbouw alleen gekeken wordt naar de voedselveiligheid, niet naar de productiewijze. Zo is een paar jaar geleden de Europese suikermarkt vrij gemaakt, onder druk van de Coca Cola’s van deze wereld. Het saldo van een hectare bieten is sindsdien met duizend euro gedaald. Nederland telt circa 80.000 hectare bieten. Dan hebben we het dus over een omzetderving van 80 miljoen euro. En is suiker en cola nu goedkoper geworden in de supermarkten?”

De visie is ook actueel omdat de goedkope soja-importen conflicteren met de huidige wensen op het gebied van duurzaamheid en biodiversiteit. ,,We zouden naast graan maar wat graag eiwitgewassen willen telen zoals bonen en erwten. Dat kunnen we een ruimer bouwplan hanteren, meer CO2 in de grond opslaan en de bodemvruchtbaarheid verbeteren”, aldus De Jong. Als bijkomend voordeel noemt hij dat bij een gelijk speelveld de Europese toeslagen overbodig zijn. Nu keert Europa jaarlijks aan inkomensondersteuning bijna 800 miljoen euro uit aan Nederlandse boeren.

Afzet pootaardappelen

Maar is een in zichzelf gekeerde Europese landbouw niet nadelig voor de landbouwexport buiten Europa? Bijvoorbeeld voor de mondiale afzet van pootaardappelen. Volgens De Jong is daar geen sprake van. ,,Onze poters zijn een product met meerwaarde. Ze worden niet gekocht omdat ze zo goedkoop zijn, maar omdat ze zo goed zijn. Ze resulteren bij onze klanten in veel en goede aardappelen. Wij willen ook een niet volledig afgeschermde Europese markt. Koffie, bananen, rijst, het is uiteraard allemaal van harte welkom.”

De nieuwe toekomstvisie kan niet los gezien worden van de komende verkiezingen voor de Tweede Kamer, maart volgend jaar. Kamerleden worden bezocht of bezoeken de NAV-bestuursleden op hun bedrijf. Zo krijgt De Jong volgende week PvdA-Kamerlid William Moorlag op bezoek. ,,Maar het belangrijkste is dat dit verhaal vooral landt in Europa. Daar wordt het landbouwbeleid gemaakt. Den Haag is eigenlijk het uitvoeringskantoor van Brussel.”

Farm to Fork

De Jong is blij dat Europees commissaris Frans Timmermans in zijn klimaatplan voor de landbouw (Farm to Fork) oog heeft voor eerlijke concurrentieverhoudingen voor de Europese landbouw. ,,Het is vooral zaak dat de Nederlandse politiek druk uitoefent op Europa om Timmermans op dit punt te steunen. Want binnen de Europese Commissie zijn ook krachten actief die blijven hameren op vrijhandel.” De NAV omarmt overigens niet alle punten uit Timmermans plan. ,,Zo vinden we 30 procent biologische landbouw niet echt realistisch.”