Theater in de regio staat op omvallen: anderhalve-metersamenleving economisch volstrekt onhaalbaar

Broken Brass-muzikant en kunstdocent Pieterklaas de Groot klimt op de kade voor Theater Sneek. Naast hem de reddingsboei die commissaris van de Koning Arno Brok (op de achtergrond, in beige pak) hem kort daarvoor toewierp. ‘Houd cultuur levend’, staat daarop. FOTO NIELS DE VRIES

Kleine theaters in de regio staan op instorten. De tekorten lopen op door de coronamaatregelen. Steun van het Rijk en van grote landelijke fondsen vloeit grotendeels weg naar de Randstad of komt terecht bij de grote provinciale instellingen. De spreiding van cultuur in Friesland is in het geding.

Wanneer de coronapandemie nog veel langer aanhoudt en de anderhalvemetermaatregelen in het theater voortduren, moet Theater Sneek in 2021 de deuren sluiten. Het geraamde tekort: 750.000 euro. De Koornbeurs in Franeker zal zonder steun omvallen. Ook het Posthuistheater in Heerenveen, nu nog veilig ingebed als gemeentelijke afdeling, krijgt het zwaar.

Directeur Wiebren Buma van Theater Sneek luidde donderdag in bijzijn van commissaris van de Koning Arno Brok en burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân de noodklok. Zijn boodschap was helder: het kleine en middelgrote Friese theater wankelt en de culturele infrastructuur in Friesland staat op instorten.

Economisch onhaalbaar

Het probleem waar de kleine en middelgrote theaters en ook poppodia mee kampen, is immens. Niet alleen ontstonden er tekorten toen de deuren in maart werden gesloten, ook blijkt de huidige anderhalve-metersamenleving economisch volstrekt onhaalbaar in het theater. Er wordt simpelweg niet genoeg verdiend wanneer maar een handvol mensen de zaal in mag.

Er wordt bovendien gevreesd voor grote terughoudendheid bij het publiek om een ‘coronaproof’ voorstelling te bezoeken. Hulp van het rijk komt niet in de regio terecht. Landelijke subsidies vloeien veelal naar randstedelijke instellingen en naar instellingen die zijn gelieerd aan de Basis Infrastructuur, zoals De Harmonie in Leeuwarden en De Lawei in Drachten. Die ontvangen wel rijkssteun die vervolgens wordt ‘gematcht’ – bijgepast – door de provincie. De kleinere theaters vissen hierbij achter het net.

Geen provinciaal geld

Gemeente Súdwest-Fryslân maakt weliswaar geld vrij: een nieuw ‘corona-noodfonds’ bevat 1,8 miljoen euro, maar dat geld is ook bestemd voor verengingen en dorpshuizen. CdK Brok wond er donderdag geen doekjes om: de situatie is ernstig en bedroevend, maar van de provincie is geen envelop met geld te verwachten.

Cultuurgedeputeerde Sietske Poepjes beaamt dat. Zij wijst desgevraagd nadrukkelijk naar de gemeenten, die in de eerste plaats verantwoordelijk zijn. Wel wil ze graag met de bezorgde theaterdirecteuren om tafel. Deze week werd bekend dat Friesland 1,4 miljoen euro extra rijksgeld uitgekeerd krijgt, speciaal bestemd voor de cultuur. Maar volgens Poepjes is dat geld niet voor de kleine theaters bestemd.