Aftrap afscheidsvoorstelling 1000& 1 nacht van Ira Tryater bij Energie Kenniscentrum Leeuwarden.

Recensie | Verhalen beleven als in 1000&1 nacht

Aftrap afscheidsvoorstelling 1000& 1 nacht van Ira Tryater bij Energie Kenniscentrum Leeuwarden. FOTO NIELS WESTRA

Wat : 1000&1 Nacht Wie : Tryater Gezien : online 26 t/m 30 mei Nog te zien : di 2 juni t/m za 6 juni en di 9 juni t/m 13 za juni, 5 euro per voorstelling, www.tryater.nl

Voor haar afscheidsvoorstelling vroeg Tryater-regisseur Ira Judkovskaja diverse theatermakers een verhaal uit 1000&1 Nacht te bewerken. Afgelopen week voerden de acteurs voor het eerst de serie van vijf avonden op, online. Met nazit in de digitale foyer.

Het is voor iedereen wennen, deze nieuwe vorm van theater. De spelers nemen het publiek even mee in hun keuken, bad- en slaapkamer om te laten zien hoe ze daar – ieder in eigen huis – voor een zwart gordijn gaan acteren.

De koning

Op dinsdag leren we de koning (Jochem Stavenuiter) kennen, die elke dag een maagd trouwt en haar de volgende ochtend onthoofdt. ,,Zodat ze me niet ontrouw kan zijn.’’ Hoe is hij zo moorddadig geworden? En kan Sheherazade (Brecht Wassenaar) hem van deze al drie jaar durende gewoonte afhelpen met mooie verhalen?

De eerste avond vertelt zij Het verhaal van de koning. Het is een somber stemmend relaas, waarin het antwoord op de grote vraag open blijft: wie houdt wie gevangen? Het voelt als een wat haperende start.

Beppe Costa zet de toon met zijn oosterse klanken. Hij is de stroom waarop we elke avond in een andere dimensie belanden. De ene keer mysterieus, dan weer vrolijk of melancholiek. En dat te timen op basis van een scherm met vakjes... klasse.

‘Digitale hokjes’

In Het verhaal van de gebochelde dwerg vallen de acteurs de volgende dag vrolijk uit hun rol om commentaar op elkaar te geven (‘Dwerg, kan dat nog wel?’). Sheherazade laveert behendig door het verhaal, waarin een echtpaar het kleine mannetje te eten geeft. Als hij stikt in zijn vis, volgt een kluchtige serie handelingen, waarin iedereen probeert de schuld voor zijn dood af te schuiven. Allemaal vrolijk geïllustreerd door Elze van den Akker, die elke avond op passende wijze vormgeeft. Andere sfeer en het verhaal past beter in de ‘digitale hokjes’.

Het verhaal van de sjouwer en de knappe vrouw is het relaas van drie mooie vrouwen, die een sjouwer verleiden. In een hilarische openingsscène passeren 1000&1 benamingen voor vagina (die ik hier niet zal verraden), een grappige verwijzing naar online porno. Dan slaat de stemming om. De overtuigende Marjolein Ley vertelt de sjouwer (Romke Gabe Draaijer) waarom zij haar hondjes slaat. Ze weet zelfs via het scherm het drama invoelbaar te maken.

In Verhaal van de koopman en de slaaf schittert Tijs Huys als de slaaf die zijn vrijheid afwijst. Hij is blij dat de koopman hem heeft gekocht (,,elke wond is nu een woord’’), ondanks zijn gebrek. ‘Ach, een leugen per jaar’, vergoelijkt de koopman (Ley op z’n Liwwadders). Vervolgens weet de slaaf op even aangrijpende als doeltreffende manier duidelijk te maken wat hem vrij maakt en zijn meester niet.

Monsterachtige prestatie

De reeks sluit af met Het verhaal van Sinbad de zeerover en Thuiskomen. Een vertelling over muoike Anne, die in het land van één of twee talen haar laatste thuis vindt, is door Van den Akker sprookjesachtig uitgebeeld in silhouetten. Sinbad is een vertelling, waarbij elke acteur een couplet voor zijn of haar rekening neemt. Ook de koning is verteller.

Is hij daarmee voorgoed ‘genezen’? Wie alle avonden achter elkaar heeft gekeken, ziet hem langzaam milder worden. En dat is een prestatie van Stavenuiter. Eveneens is het een monsterachtige prestatie van de ploeg om op deze manier een voorstelling te maken, die per avond én als geheel werkt. Immers ze hebben slechts hun hoofd en handen in beeld. Maar hoewel 1000&1 Nacht getuigt van lef en inventiviteit, volgende keer toch graag weer op een podium. Samen, met elkaar en met publiek.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct