In 2008 won Rayen Panday de persoonlijkheidsprijs op het Groninger Studenten Cabaret Festival, morgen is de laatbloeier met zijn show Fenomeen te zien bij SBS.

De gesjeesde rechtenstudent Rayen Panday vergaapte zich in de Amsterdamse comedyclub Toomler bijna wekelijks aan de comedians aldaar. Tot hij besloot de stoute schoenen aan te trekken en zelf een poging te wagen op een open podium. Zaterdagavond wordt Fenomeen , zijn vierde show alweer, op tv uitgezonden door SBS6.

Wandelen en podcast maken als nieuwe hobby

Het hectische bestaan van Rayen Panday (Zaandam, 1983), die vorig jaar druk aan het try-outen was met zijn nieuwe voorstelling Trigger , kwam door de coronacrisis van het ene op het andere moment vrijwel tot stilstand. Hij vult die leegte deels met zijn nieuwe hobby wandelen. En iedere dinsdag toogt hij richting Toomler, om daar samen met Stefan Pop en wisselende gasten de podcast Voor de show op te nemen. „Dat voelt, zeker nu met die lockdown, bijna als een uitje. Ik verheug me daar iedere week weer ontzettend op”, vertelt de comedian.

De mannen zijn inmiddels de vijftig podcasts gepasseerd en hebben collega-comedians als Eric van Sauers, Najib Amhali, Sanne Wallis de Vries, Ronald Goedemondt en Martijn Koning aan tafel gehad. Of hij zelf ook nog iets opsteekt van die gesprekken? „Het was mooi om bijvoorbeeld Theo Maassen te horen vertellen over zijn deelname aan Cameretten in 1990, wat volgens de jury destijds het slechtste jaar ooit was. Theo kon daardoor zelfs geen impresariaat vinden. Het werkt relativerend om te horen dat ook hij ooit heeft moeten bikkelen. Dat het vrijwel niemand zomaar komt aanwaaien.”

Moppenboekjes uit de bibliotheek

Ook bij laatbloeier Panday was een succesvolle cabaretcarrière niet vanzelfsprekend. Elf jaar lang tobde hij met zijn studie rechten (strafrecht) en negeerde hij alle signalen dat hij wellicht toch op het verkeerde spoor zat. „Als kind al haalde ik van die moppenboekjes uit de bibliotheek. Magisch vond ik dat, dat je met slechts vier zinnetjes iemand aan het lachen kon maken. Al deed ik dat nooit hardop hoor. Daar was ik veel te verlegen voor. Toen ik later shows als Delirious en Raw van Eddie Murphy ontdekte, was ik helemaal verkocht. Ik draaide bandjes met opnames van Patrice O’Neal en Bill Burr, maar ook Javier Guzman en Najib Amhali helemaal grijs. Maar dat was eigenlijk nooit met de intentie om daar ooit zelf te gaan staan.”

„Tot ik in 2008 Toomler ontdekte en daar samen met een goede vriend zo’n beetje wekelijks te vinden was. Mijn studie liep voor geen meter en ik besloot eindelijk eens naar mijn gevoel te luisteren en iets te doen wat ik misschien wel echt leuk zou vinden. Dus meldde ik me aan voor een open podium. Ik had twee maanden de tijd om me voor te bereiden.’’

Oefenen voor de spiegel

,,Ik oefende thuis voor de spiegel en nam het op met een voicerecorder. Toen ik het voor het eerst aan die vriend liet horen die ook altijd mee ging naar Toomler, moest hij nul keer lachen. Maar mijn optreden ging uiteindelijk best goed. Ik was zo gespannen dat ik helemaal niet bezig was met wat het publiek er eigenlijk van vond. Uiteindelijk zijn er zelfs nog een paar van die grappen in mijn eerste show terecht gekomen.”

In datzelfde jaar won hij de persoonlijkheidsprijs tijdens het Groninger Studenten Cabaret Festival, in 2013 speelde hij zijn debuutprogramma Drie keer Rayen en in 2016 werd Rayen Panday lid van Comedytrain.

Continu schaven en soms keihard op je bek gaan

In Fenomeen , de voorstelling die zaterdag 20 februari door SBS6 wordt uitgezonden, draait het er in de kern om dat iets pas waarde krijgt wanneer je er moeite voor moet doen.

„Vaak ontdek ik pas veel later waar mijn programma’s echt over gaan, maar dit begon voor mij bijvoorbeeld bij mijn verwondering over de ’nieuwe’ versie van We are the world voor die ramp in Haïti destijds. Die kwam ik tegen op YouTube en het viel me op dat iedereen hetzelfde klonk. Overal gaat tegenwoordig auto-tune overheen. Alles wordt gladgestreken. Je hoorde de struggle niet meer terug, die je wel bij het oorspronkelijke nummer hoorde. En juist dat vind ik ook het mooie aan stand-up comedy, dat je continu aan het schaven bent en tijdens de try-outs soms keihard op je bek gaat. Dat het gewoon noeste arbeid is.”

Geloven in je eigen verhaal

Al denkt Panday dat hij de laatste jaren wel degelijk flinke stappen heeft gezet. „Ik laat me minder leiden door wat mensen van me denken en durf meer mijn eigen plan te trekken. Je moet geloven in je eigen verhaal. Ik heb geleerd dat ik ook best wat botter mag zijn als ik ergens echt achter sta. Ik ben van nature altijd verlegen geweest. Ik durfde vroeger zelfs nauwelijks iets te vragen in een winkel. Op het podium kon het voor mij twee kanten op. Of het zou voelen alsof ik tegen vreemden stond te praten, of ik had het gevoel dat ik met vrienden aan het kletsen was. Het werd dat laatste.’’

,,Ineens waren er mensen bereid naar mij te luisteren. Was er ruimte voor mijn verhaal. Ik durf daardoor misschien wel meer te vertellen op het podium dan in het echte leven. Na afloop voel ik me nog altijd wat ongemakkelijk, maar het heeft me zeker ook in het dagelijks leven wel geholpen.”

Een knuffel of een schop onder de kont

Geheel tegen zijn gewoonte in is hij inmiddels al begonnen met het schrijven aan een nieuw programma. Iets wat hij normaal gesproken pas in een veel later stadium doet. „Ik zorg er altijd voor dat ik in ieder geval een degelijk half uur aan materiaal heb en dan ontstaat de rest al improviserend op het podium. Ik ben benieuwd wat dit me gaat opleveren. Ik heb zelfs al een eerste bijeenkomst met mijn regisseur Wimie Wilhelm gehad. Zij kent me door en door en weet precies wanneer ik een knuffel of een schop onder mijn kont nodig heb.”

Terwijl veel van zijn collega’s afhaakten bij het maximale aantal bezoekers van dertig, speelde Panday het afgelopen najaar nog wel zijn voorstelling Trigger . „Natuurlijk geef ik de voorkeur aan duizend mensen in de zaal, maar voor tien mensen optreden kan ook heel leuk zijn. Theater is voor mij een uitlaatklep. Ik kon het daarom toch niet laten. Bovendien vind ik het ook wel leuk om te roeien met de riemen die je hebt en te kijken hoe ver je daarmee komt.’’

,,Ik hoop dit najaar nog een tijdje Trigger te kunnen spelen, omdat het zo’n fijne show was, maar ik voel inmiddels ook wel de kriebels om door te pakken. Zo’n programma is toch een momentopname van hoe je op dat moment in het leven staat en het is wel weer tijd voor een nieuwe voorstelling.”

De cabaretshow Fenomeen van Rayen Panday wordt zaterdag 20 februari, 20.30 uur, uitgezonden bij SBS6.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Theater en musical
Theater
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct