ILLUSTRATIE GERCO VAN BEEK

Een jaar geen theater in de open lucht, hoe gaan de iepenloftspullen daarmee om?

ILLUSTRATIE GERCO VAN BEEK

Het is muisstil in Friesland nu ook alle iepenloftspullen zijn afgeblazen. Het zouden er twaalf zijn dit jaar. Alle vrijwilligers zitten thuis duimen te draaien, spelers zullen hun rollen opnieuw moeten leren. Het is niet anders, zeggen de betrokkenen, maar het voelt wel onwerkelijk. Vol goede moed naar volgend jaar? Niets is meer zeker. ,,Jo moatte dochs moed hâlde.’’

Schindlers List - Burgum

Bij de Molkfabryk in Burgum zouden regisseur Theo Smedes en zijn spelers vorige week met Schindlers List de aftrap hebben gegeven van het iepenloftspulseizoen. Secretaris Ina Hoogenberg van de stichting Iepenloftspul Burgum baalde op 7 mei, de dag dat de première zou zijn, als een stekker. ,,Het was het mooiste weer van de wereld.’’

De belangstelling voor de voorstelling was groot. Zes voorstellingen waren uitverkocht – vijfhonderd kaarten per avond. De verkoop voor de twee extra voorstellingen liep ook als een trein. Tijdens de repetities, die in december waren begonnen, werden de puntjes op de i gezet. De decorbouwers hadden buiten al een deel opgebouwd. En toen viel begin maart alles stil. ,,Enorm balen, maar alles is verzet naar volgend jaar. Op 29 april is de première’’, zegt Hoogenberg.

Er waren al drieduizend kaarten verkocht. Een enkeling wilde de 22 euro terug. ,,Dat viel gelukkig mee.’’ Door de vlotte voorverkoop, is er vooralsnog geen financiële strop, zegt de secretaris. Er is een kans dat volgend jaar nog steeds maatregelen gelden voor evenementen. Daar denkt Hoogenberg nu liever niet aan. ,,Zover is het nog lang niet. Volgend jaar gaan we gewoon knallen. Kop in het zand? Ach, dan maar dat.’’

Wolkom op it Keatsplein - Arum

Lieuwe Tolsma schreef voor Arum het stuk Wolkom op it Keatsplein. Dit jaar bestaat de kaatsvereniging Willem Westra in het dorp 125 jaar. Het stuk, dat in september door het Teater Selskip Arum zou worden opgevoerd, gaat over de oprichter van de Kaatsbond Willem Westra (1862-1923), die in het dorp is geboren. ,,Ik kaam der efter dat se hjir yn Arum net safolle oer de man witte. It is in skiednisleske mei in knypeach.’’ Het zou het derde iepenloftspul zijn in Arum – in 2014 was de eerste keer.

Op 20 maart was een feestelijke startbijeenkomst gepland. Zo’n start is ook het begin van maanden repeteren en met elkaar iets opbouwen. ,,Jo pompe je fol mei enerzjy, libbest mei syn allen nei in foarstelling ta. Moatst mekoar gek meitsje om der echt wat moais fan te meitsjen’’, zegt Tolsma.

Nu dat in een keer is weggevallen, heeft hij even geen motivatie meer om andere stukken te schrijven. ,,Ik soe foar Arum in Fryske ferzje fan The Passion meitsje, mar ik ha der gjin nocht oan. Want hoe komt it?’’

Maistiid - Ryptsjerk

Op 30 april zou in een weiland bij Ryptsjerk de feestelijke aftrap zijn van Maistiid , zegt Simone Montsma van Wigproducties. ,,We stonden op het punt het mais in te zaaien, hadden een hele route daarvoor gemaakt.’’ Het idee was dat in augustus het mais hoog genoeg zou staan om er de voorstelling in te houden.

Het verhaal is gebaseerd op De Bloedbruiloft van de Spaanse schrijver Federico García Lorca (1898–1936). Het gaat over een bruid die op de dag van haar bruiloft vlucht met een neef op wie ze verliefd is. Bouke Oldenhof bewerkte het voor Ryptsjerk.

Een geluk bij een ongeluk is dat tijdig duidelijk werd dat het stuk niet kon doorgaan. ,,Anders hadden we met al dat mais gezeten.’’ Natuurlijk waren de zestig medewerkers en regisseur Hans van Buuren teleurgesteld. ,,Maar het is zuur voor iedereen.’’ De voorstelling is verplaatst naar september volgend jaar. En als pleister op de wonde, zegt Montsma, wordt er na de zomer dit jaar mogelijk toch nog een oogstfeest gevierd. ,,Niet als afsluiting van Maistiid, zoals oorspronkelijk de bedoeling was, maar als opwarmer voor volgend jaar.’’ En er is nog een lichtpuntje: ,,We kunnen ons promofilmpje nu in de mais opnemen.’’

De Legendaryske Vinea Domini Sylkampen - Blauwhuis

In Blauwhuis zou de stichting Lokaasjeteater Blauhús een iepenloftspul over de Vinea Domini-zeilkampen spelen. Die zeilkampen zijn indertijd opgezet door paters. Het is een begrip geworden. De Legendaryske Vinea Domini Sylkampen is geschreven door Hartman Witteveen en wordt geregisseerd door Wouter Daane. Het stuk zou worden opgevoerd aan de boorden van It Fliet, een van de poelen rond Greonterp. Vroeger lagen er de BM’ers, waarmee zeilinstructie werd gegeven.

Er doet veel jeugd mee die nog niet eerder op de planken heeft gestaan. ,,Dy hawwe se út de keet wei plukt’’, zegt secretaris Monique Ketelaar van de stichting.

Het verhaal gaat over het ontstaan van het kamp en het plezier van de deelnemers. Er kwamen er veel uit Brabant en Limburg. En hoewel dat verboden was, ontstonder er ook tussen paters en kampleidsters relaties. Het was geen luxe zeilschool: deelnemers sliepen in stapelbedden en het water werd gehaald met melkbussen.

Er waren al vijfhonderd kaarten besteld. Zo’n vierhonderd door oud-zeilinstructeurs en deelnemers aan de kampen, zegt Ketelaar. ,,Skande, it wie yn ienris boem bats stop.’’ Gelukkig, zegt ze, zijn alle spelers nog enthousiast en heeft iedereen zin om er volgend jaar de schouders onder te zetten.

De Trochknaller – Makkum

In Makkum zou voor de dertigste keer een autocross worden gehouden. ,,En wy woene it grut oanpakke’’, zegt Harm Jan Cuperus. Hij is een autocrosser zonder verstand van toneel. Hij liet zich adviseren door dorpsgenoot en toneelspeler Minne Zwaagstra. ,,En dy sei: ast it dochst, moat it ek goed wêze.’’

Het verhaal is geschreven door Peter Sijbenga. Die heeft niets met autocross en is daarom in de materie gedoken. Er waren sessies van de schrijver en regisseur Rieneke de Haan met crossers in Makkum, Hallum en zelfs in Noord-Holland. ,,By de cross yn Makkum giet it altyd tusken de Friezen en Hollanners. Dêr stiet ús cross ek bekind om. Dat fandêr.’’

Het verhaal gaat over een gezin waarin het leven van de vader draait om de autocross, de zoon wel wil crossen, maar niet mag van zijn moeder. Er zouden op de crossbaan in het dorp in juni sowieso drie voorstellingen zijn. ,,Mar wy hopen op noch ien, dan soene wy winst meitsje’’, zegt Cuperus. Er zijn nu al kosten gemaakt. ,,Dy fjirde foarstelling it oare jier ha wy wol nedich om lyk te draaien.’’ Of er dan ook aanpassingen gedaan moeten worden vanwege de anderhalvemetersamenleving, daar durft Cuperus nog even niet aan te denken. ,,Ik bin in optymistysk minsk. Dat sjogge wy dan wol wer. Wy gean der yn elts gefal fol gas foar.’’

loading

Striid om ’t Mearkeslot - Veenklooster

Theaterschool Masquereade uit Kollumerzwaag zou bij slot Fogelsangh State in Veenklooster optreden. De locatie was door de kinderen geregeld, zegt regisseur Bianca Wiersma. Kyra Livia baronesse van Harinxma thoe Slooten, de eigenaresse van het pand, hoefde niet lang over het bijzondere verzoek na te denken. ,,De bern mochten yn de eftertún optrede en ek gebrûkmeitsje fan it gebou. De ruten mochten sels iepen.’’

Volgend jaar kunnen ze er weer terecht, heeft de barones al laten doorschemeren. De regisseur hoopt dat de spelers – die zijn tussen de 8 en 14 jaar – gemotiveerd genoeg zijn om zich nog eens op te laden voor de repetities van de Striid om ’t Mearkeslot . ,,Wy wiene al folop oan it repetearjen. Eltsen-ien hie al in rol en it gong sa moai. De karakters sieten der al sa ien. En doe inienen neat mear. Dat kaam hurd oan by de jeugd.’’ Twee van de vijftien jonge spelers zijn inmiddels afgehaakt. ,,Sa skande.’’

Masquerade had al kosten gemaakt, maar het verlies valt volgens Wiersma gelukkig mee. ,,Wy koene in soad dingen op tiid ôfsizze.’’ Zo ook de half ronde tribune voor de maximaal tweehonderd bezoekers.

Galgen - Snakkerburen

Er zijn iepenloftspullen die goede moed hebben dat de maatregelen om anderhalve meter afstand van elkaar te houden volgend jaar zijn opgeheven. Zo ook het bestuur van het Iepenloftspul Snakkerburen. ,,Dêr wol ik ek noch efkes net oan tinke’’, zegt Pieter Zwart. ,,It kin hielendal net út as wy minder as 180 besikers per kear ha meie.’’

In het knusse theater in de Doarpstún in Snakkerburen zijn elf spelers onder leiding van regisseur Karin Idzenga zo’n anderhalve maand bezig geweest met de repetities van Galgen . Een door Sietse de Vries voor het iepenloftspul geschreven zwarte komedie over een familie die op het punt staat de op 80-jarige leeftijd overleden Bouke Helfrich te begraven.

Veel kosten heeft Snakkerburen nog niet gemaakt, zegt Zwart. De bouw van het decor stond op het punt van beginnen en er was geïnvesteerd in kleding. ,,Mar dy kinne wy it oare jier wer brûke.’’

Fan bûten út - Jorwert

Normaal gesproken krijgt een voorstelling van het jongerentoneel Yn Waar en Wyn in Jorwert tijdens de repetities vorm. Het eerste bedrijf was nagenoeg klaar. Nu er niet kan worden gerepeteerd, wordt toch gewerkt aan het vervolg. ,,It oare jier kinne wy dan it hiele stik repetearje. Dat is frjemd foar ús dwaan’’, zegt regisseur Marius Del Grosso.

Het stuk dat door de achttien spelers opgevoerd zou worden is Fan bûten út. Het verhaal is losjes gebaseerd op de animatiefilm Inside Out (2015). Het gaat over een meisje en haar emoties. Die emoties, zoals plezier, angst, woede, afkeer en verdriet, worden in Jorwert vertolkt door andere spelers. Het publiek krijgt zo een kijkje in wat er daadwerkelijk in het hoofd van het meisje omgaat. Aanvankelijk zijn de jongeren via de sociale media blijven repeteren, ,,om de enerzjy ek beet te hâlden’’. Del Grosso hoopte aanvankelijk toch in juni op te kunnen treden. ,,Dan mar allinnich foar de heiten en memmen. Dat wie ús plan B.’’

Bij Yn waar en Wyn gaat het vooral om het proces om samen een voorstelling te maken. Alle spelers kunnen meedoen in de voorstelling die wordt opgevoerd naast de stal van de boerderij aan de Hesenserreed in Jorwert. ,,It giet om de wille fan de bern’’, zegt Del Grosso. En die willen ,,saaaaa graach spylje’’. Dus koersen ze bij Yn Waar en Wyn op volgend jaar juli. ,,Dat moat altyd slagje.’’

Riemck fan Ropta - Metslawier

Riemck fan Ropta is gebaseerd op historische gebeurtenissen in Metslawier, waar eens in de drie jaar een iepenloftspul wordt opgevoerd – dit zou het vierde worden. Dat gebeurt op een terrein – in de volksmond De Maneezje genoemd – in het hart van het dorp bij de kerk. Er werken zo’n honderd vrijwilligers – inclusief spelers – aan de productie mee.

Regisseur Atsje Lettinga was vanaf januari aan het repeteren. ,,No dus neat mear. En wy witte ek net hoe at it komt’’, zegt voorzitter Ruurd Verbeek van het iepenloftspul. In september zullen ze de knoop doorhakken: doorgaan of niet. Verbeek moet trouwens nog maar zien of er volgend jaar een vaccin is. Het publiek mondkapjes laten dragen is nog te doen, maar anderhalve meter ruimte tussen de bezoekers op de tribunes is volstrekt ondenkbaar, zegt hij. ,,It moat wol feilich kinne.’’

Het iepenloftspul had nog niet veel kosten gemaakt. De begroting van het stuk is tussen de 50.000 en 60.000 euro. Schrijfster Baukje van Hijum is betaald en regisseur Lettinga had al wat kosten gemaakt. ,,Wy ha lokkich noch wol wat fet op ’e bonken’’, zegt Verbeek. De tribunebouwer en het bedrijf dat het licht en geluid verzorgt konden tijdig worden afbesteld. ,,Mar dy wolle yn septimber fansels ek wol witte wêr’t sy oan ta binne.’’

De bile yn Wicklewood - Wyckel

In Wyckel zou voor het eerst een iepenloftspul zijn: De bile yn Wicklewood . Het verhaal gaat onder meer over een muziekvereniging, onenigheid en een scheuring in het dorp. ,,It is in ‘dokumintêre-iepenloftfoarstelling’ fol ûnderlinge yntriizjes, freonskippen, humor én muzyk’’, luidt de omschrijving. De ijsbaan in het Van Coehoornbos diende als decor.

Het stuk, geschreven door Romke Gabe Draaijer, zou worden opgevoerd door de plaatselijke toneelvereniging De Bargebeck in samenwerking met muziekvereniging Melodia. Regisseur Patrick de Vries was al een tijdje bezig met de repetities. ,,Balen’’, zegt voorzitter Christina Boonstra van de stichting Mei en Foar Elkoar. ,,Mar in dizze tiid sitte wy no ienris.’’ Een datum voor volgend jaar is er nog niet. Er is weer het tweejaarlijkse dorpsfeest en in het nabijgelegen Oudemirdum zijn ook plannen voor een iepenloftspul. ,,Wy sille de data op mekoar ôfstimme moatte.’’

Bovendien, het is nog maar de vraag of het volgend jaar ook kan. In december hakt Wyckel de knoop door. ,,It is ús earste stik, der stiet gjin druk op.’’

Troch it Raarderbosk - Easterwierrum

Bij het Berneiepenloftspul (BIS) in Easterwierrum is door de jonge spelers een traantje weggepinkt toen ze hoorden dat er dit jaar niet wordt opgetreden. Het zou de dertigste voorstelling van BIS worden.

Aan het iepenloftspul mogen alleen kinderen uit de groepen 7 en 8 meedoen. Het uitstel betekent dat de oudsten niet meer kunnen optreden. Dat kon het bestuur niet over het hart verkrijgen, zegt voorzitter Tineke van der Schaaf. Alle 27 kinderen die in het door Peter Sijbenga geschreven Troch it Raarderbosk spelen, mogen volgend jaar weer komen. ,,En wy sille sjen oft wy foar groep 8 ek noch wat betinke kinne.’’

Van der Schaaf houdt er wel rekening mee dat heel misschien 2021 ook overgeslagen wordt. ,,Wy ha de foarstelling wol ferpleatst nei juny it oare jier, jo moatte dochs moed hâlde.’’

#Freonen - Jorwert

De traditie van iepenloftspullen begon in 1954 in Jorwert. In het dorp werd een voorstelling gegeven om geld in te zamelen voor herstel van de kerktoren. Sindsdien is er altijd een iepenloftspul in de notaristuin geweest. Jorwert had lang goede hoop dat er in september toch gespeeld zou kunnen worden, zegt zakelijk leider Nynke Eerligh. ,,Wy tochten dat it moai wêze soe at minsken earne nei útsjen koene.’’ Dat er dit jaar toch nog één iepenloftspul zou zijn.

Artistiek leider Tsjerk Kooistra was zelfs al bezig met het herschrijven van het stuk #Freonen . Hij probeerde de negen acteurs op anderhalve meter afstand van elkaar te laten spelen. Ze waren online al met elkaar aan het repeteren. September was immers nog ver.

Het verhaal gaat over vijf vrienden, die denken dat ze alles over elkaar weten. Tot ze besluiten berichten in elkaars mobiele telefoons te kijken. ,,It is in ferhaal mei emoa-sjes, wêryn’t minsken mekoar oanreitsje moatte. It is skande at dat net kin. Dat docht gjin rjocht oan it stik. En it ferstjinnet ek in folle tribune.’’

Met de gemeente had Eerligh overlegd hoeveel bezoekers er maximaal op de tribunes in de notaristuin zouden mogen. ,,Wy kamen op maximaal hûndert, wylst der fiifhûndert op kinne. En dan noch, de minsken moatte ek by mekoar del rinne.’’ Bovendien, de begroting is gebaseerd op zo’n vijftien dagen lang gevulde tribunes.

Er is zelfs nog gesproken over het verplaatsen van het stuk naar november en het op te voeren in een loods of iets dergelijks. ,,Mar dan is it gjin iepenloftspul mear.’’ Jorwert koerst nu op september volgend jaar. ,,Dan hoopje wy dochs eltsenien wer ûnder de parrebeam te moetsjen.’’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct