Het verhaal van Jan Giro is dat van een tragische rock-’n-roll-schelm, die meer in zich had dan eruit kwam. Minne Velstra tekende zijn levensverhaal op.

J an Giro, wie was dat eigenlijk? Wat was nou zijn naam? Smedinga, zoals zijn stiefvader heette? Henstra, de naam van zijn moeder die hem als ongehuwde moeder kreeg? Of toch Wouters, zoals zijn oom en vermoedelijke vader heette? ,,Hy hat altiten socht nei wa’t er wie”, zegt Minne Velstra. ,,Mar hy keas derfoar om Jan Giro te wêzen. En de rol fan performer oan te nimmen. Dat wie er ek echt.”

Jan Gaastra, maat en manager van Jan Giro, ging wel met hem naar de dokter als dat nodig was . ,,Werd zijn naam geroepen. ‘Smedinga!’ Maar Jan was druk met de vrouwtjes, hij luisterde gewoon niet naar die naam. Komt dokter Beumer de wachtkamer binnen, ‘Jantje Giro, nou hier komme!’

loading

Jan Giro, hij dankt die naam aan een kortstondig dienstverband bij de Postcheque- en Girodienst, was een Leeuwarder fenomeen. Een rasmuzikant, die desnoods alleen met zijn stem en zijn piano de boel op stelten kon zetten. Hij speelde in het hele land en daarbuiten, zat zelfs een paar keer dicht bij een doorbraak. En hij zoop. Het nachtleven van Leeuwarden kende geen geheimen voor hem. Tot zijn vroege dood in 2005, gevolg van die minder gezonde levensstijl. Net geen 50 werd hij.

Plannen voor een boek waren er al langer, maar daar kwam weinig uit voort. Minne Velstra meldde zich bij Jan Gaastra, ,,mar ik woe it allinne dwaan. Dat ik op nimmen hoechde te wachtsjen.” Boeken maken, schrijven en vormgeven, dat vindt Velstra leuk. En hij vond dat Jan Giro dat verdiende, zo’n monumentje.

Hij kende Jan Giro uit dat Leeuwarder nachtleven, ,,Ik ha gauris midden yn de nacht mei him yn it Bollehúske sitten, de Plankier of wat foar lêste halte ast ek mar hiest. Mar Jan die dat eltse jûn, ik ien of twa kear yn de wike.”

Hij maakte ook de foto voor de hoes van Rock And Roll In Your Veins , de cd die Jan Giro met zijn band maakte in 2001. Dat moest in het vroegere Amicitia gebeuren, in Sneek, waar Velstra een verbouwingsklus had en waar ook een piano stond.

Sixpack bier van de snackbar

loading

Op maandag tien uur ’s ochtends moest het gebeuren, niet direct een tijdstip waar muzikanten en nachtvlinders van het kaliber Jan Giro vrolijk van worden. Maar hij kwam aan op het station, Velstra haalde hem op en was net op tijd om hem een ferme teug bier te zien nemen. ,,Sa’n fotoseary bist wat langer mei dwaande, dus op in stuit wie it bier op. Jan yn de stress. Mar moandeitemoarn tsjin tolven, dan wie der gjin winkel iepen. Hy hat dochs in snackbar fûn en dêr kaam er oan mei in sixpack bier. Doe wie er moai rêstich.”

,,Er moest altijd bier in”, zegt ook Jan Gaastra. Velstra memoreert hoe Jan Giro heel veel mensen het gevoel gaf dat ze een speciale band met hem hadden, wat hem goed van pas kwam als er weer eens ,,een geeltsje” geleend moest worden. Maar Jan Gaastra, dat is een ander verhaal. ,,Dat managerverhaal, dat heeft me behoorlijk wat geld gekost, Maar dat maakte niet uit. Jan was mijn maat, klaar.”

Gaastra maakte vaak genoeg mee dat, als hij bij een kroeg de gage ging innen voor een optreden, Jan Giro hem al voor was geweest – vaak ook om de vorige drankrekening nog te vereffenen. Gaastra is ook wel eens gebeld door een ongeruste kroegeigenaar, dat Giro’s drankrekening toch wel erg hoog opliep 3000 gulden, zoiets. ,,Daar heeft hij vijf, zes keer voor gespeeld.”

Bij Jan Giro moest er eerst zeven bier in voor hij kon spelen: ,,Dan koe er sân bier lang spylje en doe wie it oer. Dat wie ûngefear de gong. Hy libbe echt yn it no. Knalle by in optreden, en dan koe er dêrnei wol wer oan de drank, de coke of wat ek mar foarhannen wie.”

Tegenslag

loading

Jan Giro: een tragisch figuur, die het misschien wel veel verder had kunnen schoppen. Al was ook niet alle tegenslag zijn eigen schuld. In zijn boek memoreert Velstra hoe in 1975 de single Do It van Giro’s vroegere band Black Fire ‘troetelschijf’ zou worden op de toenmalige nationale popzender Hilversum 3. Maar toen brak net de treinkaping bij Wijster uit, waarna er alleen maar ‘stemmige’ muziek door de ether golfde. Weg kans.

Vele jaren later, bij Giro’s cd Rock And Roll In Your Veins , had radiocoryfee Henk Westbroek wel interesse. Een van Giro’s bandleden zou de cd wel even langs brengen. Maar er was per ongeluk een verkeerde cd in het doosje terecht gekomen, een van The Rolling Stones nog wel. Alweer: weg kans, op een nogal lullige manier nog wel. Een clip voor muziekzender TMF? Werd ook niks.

Na die cd, uit 2001, hoefde Jan Giro niet zo nodig. ,,Het interesseerde hem ook niet meer”, zegt Gaastra. ,,Hij was niet vooruit te branden.” Jan Giro veranderde, de levenslust ging ervan af. ,,Ik dacht toen al: die cd is zijn testament. Best mogelijk dat hij toen al ziek was.”

Hij overleed vier jaar later. Leverfalen en kanker. Gaastra: ,,Je zag het aan hem, je merkte het aan hem. Die snelle humor was op een gegeven moment weg. Dat kwam pas weer terug op zijn sterfbed.”

Acht nummers, geschreven op gebruiksaanwijzing

loading

De grote verrassing van die plaat was dat er flink wat eigen nummers op stonden – terwijl Giro bij optredens vooral een greep deed uit het ijzeren rock-’n-roll-repertoire. Great Balls Of Fire bijvoorbeeld, van de ook al druk op de piano rammende Jerry Lee Lewis. Bij die cd-opnames bleek hij, na een vraag van de studio-eigenaar, ineens in het bezit van allemaal eigen nummers. ,,Dat zat dus in dat plastic tasje dat hij altijd bij zich had”, zegt Gaastra. ,,Niemand wist van die nummers. Maar binnen tien minuten lagen er acht nummers uitgespreid op de studiovloer.”

Ze liggen nu bij Velstra thuis: geschreven op vellen papier waarop Jan Giro zelf de lijntjes trok, soms zelfs op de gebruiksaanwijzing van een Sony Trinitron kleurentelevisie. Steevast in rode inkt, met de akkoordensymbolen erbij. ,,Rik Meijer, zijn gitarist, heeft het uitgezocht, het klopte allemaal. En zelfs hij wist van niks.”

En waarom Jan Giro die nummers zo lang bij zich hield, om ze pas op dat moment te openbaren? Onzekerheid misschien? Niemand die het zeker weet.

Zo werd Rock And Roll In Your Veins een laat creatief hoogtepunt in zijn carrière. Te laat eigenlijk. ,,Als dat drie, vier jaar eerder was gebeurd, die plaat, dan was het anders gelopen. Dat weet ik zeker”, zegt Gaastra. ,,Hij had een goede band, met daarin niet de eersten de besten.”

loading

En zijn talent werd onderkend ook. Bennie Jolink, van Normaal, was groot fan, ,,om zijn speciale piano-aanslag.” Zo kwam Jan Giro in de studio terecht, om mee te spelen op een nummer van Normaal. Werd ook niks. Het nam twee dagen in beslag, en gitarist Meijer moest Giro’s handen nog boven de juiste toetsen zetten. Gaastra: ,,Hij zat daar maar, werd knettergek.”

Het levensverhaal van Jan Giro heeft wel wat van een schelmenroman. Een schelm vol humor en gekke streken, maar ook met tragische trekken. Alsof hij met humor de pijn probeerde te verbergen. Wat voor pijn? Zijn moeilijke jeugd had er alles mee te maken. Velstra: ,,Hy wist net wa’t syn heit wie, dat makke him fansels ûnwis. Wa bist sels dan?” Bovendien had zijn moeder last van psychoses, ze werd regelmatig opgenomen. Gaastra: ,,Ook een drama.”

Mishandeling door stiefvader

En zijn stiefvader, de man die Jan Giro zijn o fficiële achternaam (Smedinga) schonk, was ook niet de gedroomde vaderfiguur - mishandeling en alles. ,,Dy hat him echt wol ûnder hannen nommen, dêr hat er mei Rik ek noch wol oer praat. Mar fierder: lit ús it dêr mar net oer ha, lit ús mar laitsje.” Maar Gaastra ziet nog voor zich hoe Jan Giro enorm kon schrikken van de kleinste beweging. ,,Dan kroop-ie onder de tafel.”

Een trauma, zou je zeggen. Gaastra: ,,Maar dan vind ik het toch knap dat hij het met zijn humor en zelfspot toch weer redde.”

Hij was, misschien wel uit noodzaak, een ras-entertainer, op het podium en daarbuiten, ,,dan hie er ek deselde klean oan.” Hij viel nooit uit zijn rol, of was het wel een rol? Hij was Jan Giro, daar koos hij voor.

Dat en zijn strijd tegen onrecht. ,,Je moest niet aan vrouwen of kinderen komen, dan zat hij er bovenop.” Maar anders dan het gros van de muzikanten, zegt Jan Gaastra tenminste, had Jan Giro geen last van een groot ego. Weinig aanvaringen ook, al staat Gaastra nog wel een treffen bij met zanger Dinand Woesthoff van Kane. Die zat te zieken bij een soundcheck, tot Jan Giro hem met een paar welsprekende vloeken van het podium schopte.

Minne Velstra: ,,It hat in leave man west. In hiel leave man.” Jan Gaastra: ,,Er zat veel meer in dan we altijd dachten.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Muziek
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct