Gepensioneerd popjournalist Harry de Jong, gaat met zijn verhalen het theater in.

Popjournalist Harry de Jong uit Heerenveen sprak met de groten der aarde: 'Papa, John Fogerty aan de telefoon!'

Gepensioneerd popjournalist Harry de Jong, gaat met zijn verhalen het theater in. FOTO NIELS DE VRIES

Popjournalist Harry de Jong sprak met de groten der aarde. Nu hij met pensioen is, gaat hij met zijn verhalen de theaters in . ,,Ik fiel my noflik as ik it mei Mick Jagger oer God hawwe kin.”

Harry de Jong deed het al, vertellen over zijn avonturen met beroemde en minder beroemde popmuzikanten. Via vlogs en gesprekjes op Omrop Fryslân. Met Willem de Vries als aangever, de man die hem bij de Omrop dan belt, vertelt hij nu zijn verhalen in de theaters. Ivo Poelsma en Elvira van Poelgeest doen de muziek. ,,Allegearre minsken dy’t altiten op in poadium steane. Ik net, ik stean der leafst noait op. It ferbaast my dat ik net senuweftich bin.”

Maar nu weet hij wel wat die artiesten, die hij zo vaak op de praatstoel heeft, eigenlijk drijft om het podium op te gaan. ,,No kin ik dat sels erfare. Nei de popsaal ta, ynstruminten losse, opfongen wurde, ite, it poadium op. Allinne: dy artysten ha it applaus nedich. Dat ha ik absolút net, dy drive . Dat ha ik as slothaadstik no ûntdekt. Dat fyn ik prachtich.”

Beide benen op de grond

Hij is altijd een beschouwer geweest, de man met pen en opschrijfboekje aan de zijlijn. De man die opschrijft wat er gebeurt, wat zijn gesprekspartners hem te melden hebben. De man ook met beide benen op de grond. Als zijn halve baan bij de Heerenveense Courant hem daar niet bij hielp, dan zijn huiselijke omstandigheden wel.

,,Ik sit altiten hjir te wurkjen”, zegt hij. We zitten aan zijn driehoekige keukentafel. Aan de muur: tekeningen van de kleinkinderen, voor zijn 68ste verjaardag. ,,Oan in burootsje yn ’e hoeke, en no’t ik minder doch, hjir oan tafel.” Zo blijft zijn werk deel van het gezinsleven.

,,Sitte wy te iten, krekt oan de brij ta, bellet Kristin Hersh foar in telefoanysk interview. Dan seit Johanna, myn frou: ‘Doe jij dat interview maar, dan begin ik vast met de afwas’. It wie part fan it deistich libben. Of dat myn dochter my dan ropt: ‘Papa, John Fogerty aan de telefoon!’ Of Johanna: ‘Kun je wat zachter praten’, as ik mei Bill Wyman oan de lijn siet.”

Vaak doet hij zulke interviews per telefoon, net zo vaak gaat hij eropuit. Ja, ook naar Amerika. Hij weet nog dat hij in Lubbock stond, in Texas - Buddy Holly kwam ervandaan, Tina Turner ook. ,,Ik liet dêr de modder troch myn fingers glydzje en ik tocht: hoe kin hjir yn dit drûge, einleaze lân, dit idioat ferlitten plak, de oerknal fan de rock-’n-roll west ha?” En dat van die modder, dat doet hij op het podium nog eens over.

loading

Mick Jagger

Het schrijven, dat begon voor hem met dichten. Dat lag misschien niet voor de hand voor een zoon van een vrachtwagenchauffeur en een verpleegster. Dat dichterschap werd behoorlijk gevormd doordat zijn werk al snel verscheen in de Lyrische Courant , de poëziepagina’s van de Leeuwarder Courant . ,,Dêr krige ik dan feedback op, dêr ha’k in protte oan hân. Oars wie dat miskien deablet, wie ik nea fierder gien mei it skriuwen.” Zijn werk verscheen zelfs op een elpee, uitgebracht door Leeuwarder Wobbe van Seijen op zijn label Universe, in het goede gezelschap van grote jongens Simon Carmiggelt, Cees Buddingh’ en Rutger Kopland.

Hij bracht stukjes naar de Heerenveense Courant, wat hem op een gegeven moment een halve baan opleverde. ,,Dat ha ik altiten as basis holden. Op paad mei de plysje en mei Jehova’s Getuigen.” Zijn popstukken kwamen in het Friesch Dagblad terecht en uiteindelijk, via samenwerkingsverbanden als de Persunie en de GPD, door het hele land - ook in deze krant.

Op die manier kreeg hij ook de Grote Jongens te spreken, per telefoon of recht in het gezicht, in het Amsterdamse Hotel American of in Engeland of Amerika. Tot en met Mick Jagger van The Rolling Stones, en groter maakt de Here ze niet. En zelfs Mick Jagger, en andere beroemde gasten, wist hij uitspraken te ontlokken over het geloof.

Geloof als thema

Dat is wel een thema bij hem. Het blijkt ook uit de titel die hij zijn vuistdikke interviewbundel meegaf: De duivel ligt altijd op de loer . Want die duivel, die doet het hem in de rock-’n-roll. Zonder die duivel was de rock-’n-roll er misschien wel niet eens geweest. En dat boek, 700 pagina’s dik, is niets minder dan een zoektocht, Harrys persoonlijke zoektocht naar die oorsprong, de oerklap van de rock-’n-roll.

Het geloof, dus. Harrys gedichten destijds waren ook al religieus geïnspireerd, zonder nou meteen uit te lopen op luidkeelse lofzangen op een alwetende God. ,,Dy religieuze lijn rint altiten troch myn libben”, zegt hij. Niet dat hij dat nou bewust opzoekt, maar ,,ik fiel my noflik as ik it mei Mick Jagger oer God hawwe kin. Mei Johnny Cash mocht ik it ek graach oer it leauwen hawwe. Ik snapte dat.”

Een heleboel artiesten, merkte hij in zijn interviewpraktijk, zijn eigenlijk een stuk religieuzer dan je zou denken. Bruce Dickinson van hardrockband Iron Maiden. Hank Marvin van The Shadows: een Jehova’s Getuige. Billy Gibbons van ZZ Top, die het graag mag hebben over verborgen tekens op het levenspad. ,,Dy mystyk, dat fyn ik ek hiel nijsgjirrich.” Soms vinden zulke mensen het leuk om het juist daarover te hebben in plaat van over hun gitaren of over weer een nieuwe plaat, ,,en dan krigest leuke ferhalen.”

Harry de Jong is opgegroeid in een gereformeerd gezin, met God dus - niet zozeer met de duivel. Hij en zijn vrouw Johanna, en ze kennen elkaar ook al vanaf hun zeventiende, zijn nog in de kerk getrouwd. ,,Under de preek, dat woe de dûmny graach, mar dy koe nea in breidspear sa gek krije.” Daarna worstelde het paar wel met de kerk, ,,en mei de moanlikse bydrage, tsien persint, dat soarte flauwekul.”

‘It leauwen is it leauwen’

Hun eigen opvattingen omtrent het geloof rijmden niet echt met die van de kerk, dus dat was dan dat. ,,Dat besparre ús in hoop jild en in hoop ergernis. It leauwen ferget folle mear as allinne mar op snein yn tsjerke sitte. Dat giet folle djipper. Dan kinst dêr better net sitte.” En, trouwens, al die verschillende geloven en religies: daar klopt ook niks van, ,,dêr gie it ek oer yn myn gedichtjes. Der soe in soarte oer-religy wêze moatte. It leauwen is it leauwen, dat hat gjin namme.”

En toch heet zijn boek niet God ligt altijd op de loer . De titel komt bij Ray Manzarek vandaan, de toetsenist van The Doors. Die trof Harry in Los Angeles, ,,en hy sei: om in lokkich libben te hawwen moast oan frije seks dwaan, en lsd brûke. Mar doe seach er my oan mei syn kraaleachjes, en it fingerke kaam yn de loft. Moast alles wol mei mate dwaan, sei er, want de duivel ligt altijd op de loer.

Die duivel, dat is de donkere onderstroom, de dreiging, de wrijving, dat wat rock-’n-roll spannend maakt - en gevaarlijk. Harry moet dan altijd denken aan Jerry Lee Lewis, die enorm religieuze buien kon hebben en dan daadwerkelijk de duivel vreesde. ,,Yn Rotterdam song er in gospel, What A Friend We Have In Jesus, en by it slotakkoard ferkondige er dat er nei de show lekker nei de hoeren soe.”

Die ondertoon maakte ook van de meest godvrezende artiesten lang niet altijd gemakkelijke mensen. Harry moet dan denken aan Johnny Cash, die dertig jaar geleden concerteerde in Heerenveen. Harry volgde deze diep religieuze countrygigant en zijn nog geloviger echtgenote June Carter, en was erbij toen zoon John Carter Cash hun vroeg om geld, zodat hij weed kon kopen in Amsterdam.

,,Dy grifformearde âlden fan him, de bekearde Johnny Cash en syn dûmny-eftige frou, joegen him sûnder geseur 1000 gûne mei. Foar drugs!” Uiteindelijk ging die trip niet door: Amsterdam lag net wat te ver weg en Harry was er nu ook weer niet de man naar om Cash junior te verwijzen naar koffieshops in de buurt. ,,Dy wiene der doe net, neffens my.”

loading

Braver dan een FD-abonnee

De wrijving tussen God en duivel, tussen verlossing en verleiding, ,,dat makket it sa ferskriklik ynteressant.” Harry stapte in die wereld met de bagage van zijn eigen religieuze achtergrond. ,,Dus it wie logysk dat ik dêr de ferdjipping yn de muzyk socht.”

Maar vraag hem niet waar dan de duivel in Harry zelf schuilt, want dan zegt hij: ,,Myn libben is braver as dat fan in abonnee fan it Friesch Dagblad.” Serieuzer: ,,Der soe dochs in duvel yn my sitte moatte. Ik ha wol in ferskriklik soad rookt.... Mar ik ha nea yn ekssessen libbe. Dat is ek net nedich. Nee, dy duvel libbet net yn my, mar ik bin der wol troch fassinearre.”

Die sterren die Harry dan spreekt, daar zou de duivel best eens bezit van kunnen hebben genomen. Het zijn doorgaans geen heel aardige types. ,,Jerry Lee Lewis, dat is in ferskriklik nare man. As dy wat drinkt, dan sil dy my neat oanbiede. It binne gjin sosjale minsken.”

Zelfs Herman Brood liet hem droog staan. Harry zat met hem in het Amsterdamse Hilton, vlak voordat hij van het dak van datzelfde hotel sprong - of hij werd eraf geduwd door de duivel, dat kan ook. ,,Wy waarden wegere by in kafee yn de buert, want hy hie dêr in foarse skuld stean. Dat wy sieten oan de bar fan it Hilton, ik hie it útsjoch op de treppen dy’t hy in pear dagen letter nimme soe. Hy dronk de iene cocktail nei de oare, en ik koe myn eigen kofje bestelle.”

Zulke mensen zitten dan in hun eigen wereld, waarin ze hun grootheid nog flink cultiveren. ,,Bo Diddley. Ik sei: ‘u bent een van de grondleggers van de rock-’n-roll’. Sei hy: ‘Laat ‘een van de’ maar gerust weg.’ Se wurde ek noait tsjinsprutsen.”

Tegen de tijd dat Harry zulke grondleggers te spreken kreeg, waren ze al lang en breed over hun hoogtepunt heen. ,,Dan steane se ek al stil yn harren ûntjouwing, links en rjochts ynhelle. Mar se sjogge harsels noch altiten as.... as God.” Neem Jerry Lee Lewis opnieuw, ,,dy sei: ‘niemand kan me opvolgen, er komt nooit meer iemand zoals ik’. Dan tocht ik: ‘maar goed ook’.”

John Lee Hooker dan. Harry de Jong zocht hem op in een hotel in San Francisco. ,,Hy siet op de râne fan it bêd, en dêr leine trije jonge dames yn. En hy wie yn de sântich. Hy fûn dat ek noch frij normaal, sette in sinnebril op en gie mei my yn de lobby sitten. Hy frege hoe âld as ik wie, in jier of fjirtich doe. En hy mar leitsje, sei de hiele tiid: ‘ You’re just a kid .’ Hy fûn himsels ek de útfiner fan de blues en fan alle popmuzyk. Totaal gjin relativearringsfermogen. Mar ja, hy fersiert mei ien akkoard wol trije meiden, wylst in protte oare muzikanten mei trije akkoarden dat noch net mei ien meid foarinoar krije.”

Pop van nu is clean

Hoe zit dat met de pop van nu? Daar komt Harry die duivel niet zo vaak meer tegen. ,,It is clean , netsjes en saaklik wurden. De generaasje fan dy oerknal is in stik kleurriker, krekt troch dy wriuwing mei de duvel. It is in stik steriler no. Se meitsje in goed ferske, dat wolle se hearre litte en dêr sit fierder ek neat achter. Dêr kinst net mear in dik boek oer skriuwe.”

Maar toch staat er in Harrys eigen dikke boek een afdeling over tienersterren als Take That en The Spice Girls. Maar ook daar zocht hij naar de religieuze ondertoon. ,,Elvis hie al dy gillende keukenmeiden al efter him oan. Dat fenomeen, wêr komt dat no wei? Wêrom wurdt sa’n famke gek fan Elvis, begjint se te âljen as se The Beatles sjocht, Take That, of Syb fan De Kast? Dat is dochs net normaal?”

Daarom, en ook omdat zijn dochter fan was, ,,oars hie ik net iens witten wat Take That wie”, ging hij tussen al die meiden staan toen die groep het afscheid aankondigde, in Manchester. ,,Krekt as siet ik yn in kokon fan gekte, net mear te folgjen. It liken wol katten, se klommen by de muorren op. En yn de hotelkeamer, by dy jonges sels, hearske in ûngelooflike rêst. Ik tocht by mysels: hoe kin dat no, dat jimme safolle hystery losmeitsje? Dat fertsjinje jimme hielendal net, jimme ha hielendal neat wat ik ek net ha. En toch bart dat.” Ook een religieus fenomeen, moet u rekenen.

En trouwens, over tienersterren gesproken: eigenlijk waren The Monkees in de jaren zestig een van de eerste boy bands , bijeengebracht door audities. En wie meldde zich, volgens de mythe, bij die audities, maar werd niet aangenomen? Charles Manson, de beruchte latere moordenaar van Sharon Tate. ,,Dêr hast de duvel wer, sels yn it ferhaal fan sa’n boyband!”

Biografie van De Kast

En nu is Harry de Jong 68 en, althans wat zijn vaste baan bij de Heerenveense Courant betreft, gepensioneerd.. Nu schrijft hij boeken, komend jaar komt zijn biografie van De Kast onder de mensen. ,,Ast it oer de duvel hast: dêr sit ek wol wriuwing en fenyn yn, hear. Ik ha ek omspaand yn De Westereen, wêr’t sy weikomme. Jonges fan it plattelân, dy’t -yn Nederlân teminsten- alles wol meimakke ha. Dat skeelt net sa folle mei dy oerknal fan de rock-’n-roll yn Texas.”

En af en toe nog een interview. ,,It bestsjut net sa folle mear foar my. De glâns is dêr in bytsje ôf. Ik ha alles wol meimakke en trochgrûne, ja, it klinkt blasé. Mar ik ha net it gefoel dat ik noch skeakels oan myn libbensketting taheakje moat.”

,,Der sit wol in lijn yn”, mijmert hij. ,,mei dy gedichten stie ik al gau op dy plaat mei Rutger Kopland en dy, mei dy ynterviews siet ik al gau mei sokken as Mick Jagger te praten en no’t ik it poadium opgean stean ik daliks yn de bettere popsealen: Vredenburg yn Utrecht, De Boerderij yn Zoetermeer. Dat is wat oars as it tsjerkje yn Terband. Ja, hoe komt dat? Dat oerkomt je gewoan. Net omdat ik folle better bin of wat dan ek mar. Mar sa giet it dan. In paadsje lâns.”

Theatershow De duivel ligt altijd op de loer: 17 januari, Iduna Drachten (twee shows), 22 april, Oosterpoort Groningen

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct