Tambour-maître Jan Jongstra in het clubgebouw van Muziek- en Showband Hollandia in Bolsward.

Muziekverenigingen zitten klem: financieel en praktisch

Tambour-maître Jan Jongstra in het clubgebouw van Muziek- en Showband Hollandia in Bolsward. FOTO SIMON BLEEKER

Duizenden koren en muziekverenigingen in Nederland dreigen om te vallen als er geen financiële steun komt. Daarnaast hebben verenigingen veel vragen over praktische zaken.

De Koninklijke Nederlandse Muziek Organisatie (KNMO) luidt de noodklok. In een brief aan cultuurminister Ingrid van Engelshoven vraagt de organisatie om ondersteuning van amateurverenigingen. Daarbij gaat het niet in de eerste plaats om een financiële tegemoetkoming.

Bart van Meijl, voorzitter van de KNMO: „Het gaat er ons vooral ook om dat de rijksoverheid de regie neemt en zo de amateurverenigingen adviseert over hoe we het nieuwe normaal ingaan.’’ Hij voorziet problemen als de korpsen weer kunnen repeteren. Dat gaat om praktische zaken als hoe een orkest in de eigen repetitieruimte op anderhalve meter afstand van elkaar kan musiceren of wat er moet gebeuren als de muzieklocatie te klein is om die afstand te waarborgen. Daarnaast zijn er onduidelijkheden voor wat betreft de verspreiding van stofdeeltjes in zo’n ruimte via bijvoorbeeld koperen blaasinstrumenten. „Dus ondersteuning enerzijds in geld, omdat er extra middelen nodig zijn om de sector weer op gang te krijgen. Anderzijds gaat het toch vooral ook om praktische ondersteuning. Dat verenigingen voor de problemen waar ze tegenaan lopen bij de gemeente terechtkunnen en dat die dan met ze meedenkt over oplossingen.” Het ministerie van OCW heeft inmiddels toegezegd op korte termijn in gesprek te gaan met de bond.

Mars- en showbands

Niet iedere orkestvorm wordt even hard getroffen, zegt Van Meijl. Met name mars- en showbands lijden onder de huidige omstandigheden. „Het is per sector wisselend, omdat sommige verenigingen werken met een kleinere begroting of ze hebben een ander soort financieringsmodel. Als een vereniging de begroting baseert op contributies en sponsors, dan is dat nog wel te overzien. Maar als je kijkt naar een club als Pasveer uit Leeuwarden; die hebben heel veel taptoes en evenementen waar ze als orkest optreden en waar ze voor betaald krijgen. Dat gaat vaak om pittige bedragen. Als evenementen niet doorgaan, dan stort zo’n begroting in.”

Op de langere termijn zullen ook de verenigingen die het nu nog kunnen opbrengen in de financiële problemen komen, voorziet Van Meijl. „Als een vereniging bijvoorbeeld een eigen gebouw heeft, dan vallen horeca- en verhuurinkomsten weg, terwijl de kosten wel doorlopen.’’

Zo’n honderd korpsen en verenigingen in Friesland zitten al, of bijna, in zwaar weer. „Iedere vereniging stoeit met z’n eigen problemen, zoals doorlopende energie- en huurkosten van repetitieruimtes en het doorbetalen van dirigenten”, stelt Jan Willem van Kruijssen van de Organisatie voor Muziekverenigingen Fryslân (OMF).

Een daarvan is Muziek- en Showband Hollandia uit Bolsward. De club heeft al jaren een constant ledenaantal, schommelend tussen de 20 en 25 muzikanten, maar ziet de uitgaven alsmaar stijgen. „Wy hawwe eltse moanne sa’n 1000 euro oan fêste lesten fan ús eigen ferieningsgebou, foar wetter, elektrysk en de rinte plus ôflossing”, zegt Jan Jongstra van Hollandia. En hoewel er niet wordt gerepeteerd, blijft de Bolswarder club zijn instructeur wel doorbetalen. ,,It is gewoan syn wurk; dat kinne wy net sa stopje. Hy fertsjinnet oars neat.”

Ook wordt de eigen repetitielocatie niet meer verhuurd aan de accordeonclub, de biljartclub en de dansschool. De showband moet nu zelf voor alle huur opdraaien. Voorts zijn er geen opbrengsten meer uit de evenementen waarbij de showband optreedt, zoals bijvoorbeeld de Fietselfstedentocht. De begroting van Hollandia is grotendeels gebaseerd op die optredens. „Dat binne ek de krinten yn de pap. At de situaasje der binnen no en in heal jier net better útsjocht, dan is it wol einde oefening”, voorspelt Jongstra.

De Bolswarder is al dertig jaar nauw verbonden met de muziekvereniging. Hij hoopt dat de repetitiezaal gauw weer gevuld kan worden met muziek. „It is leuk dat leden no online les krije, mar dan hast net dat gefoel fan gearhing. At ik no ús gebou yngean, dan fielt it kâld; dêr sit gjin reuring yn.”

Geen inkomsten

De Jouster Fanfare zit grotendeels in hetzelfde schuitje. Er zijn geen inkomsten uit activiteiten, die juist in deze periode van het jaar worden georganiseerd. Wel kon de vereniging, vanwege de omvangrijke begroting, eenmalige steun van 4000 euro uit het noodfonds krijgen. Het is slechts een pleistertje op de bloedende wond. „Yn de perioade fan 16 maart oant en mei 15 juni misse wy al in dikke 4000 euro omset. En nei 15 juni hienen wy de Simmerproms en dêrneist ynkomsten út groepen muzikanten dy’t losse optredens jouwe. Dat is foar beide opteld begrutte op 3750 euro. Dus dan misse wy no 7750 euro oan ynkomsten. En der binne no ek gjin aksjes”, vertelt penningmeester Willy Smit.

Daarnaast worden de beide instructeurs van het A- en B-orkest van Joure doorbetaald. „As dirigint of zzp’er kinst wol by de gemeente 1500 euro krije as needfûns, allinnich it ferhaal is dat de diriginten faak mear as ien orkest hawwe. Dy fan ús hat fiif orkesten en al dy orkesten betelje him troch. Dan geane wy dêr ek yn mei”, aldus Smit. Ook de kosten voor de huur van de repetitieruimte voor de negentig leden tellende vereniging gaan door. ,,Wy betelje de hier troch; oars hawwe wy aanst ek gjin lokaasje mear om te repetearjen.”

Onduidelijkheid

Onduidelijkheid overheerst bij zowel de Jouster Fanfare als bij Hollandia in Bolsward over hoe en wanneer er weer muziek gemaakt kan worden. „Wy passe normaal al krekt yn it gebou en no blykt út in brief fan de KNMO dat oardel meter ôfstân einliks ek net genôch is”, zegt Smit. ,,Yn prinsipe wolle wy op 1 septimber wer los, yn in âlde evenemintehal, dêr’t wol romte is.”

In het gebouw van Hollandia valt er wel afstand te houden, maar zekerheid om dat per 1 juni al te doen, kan Jongstra niet geven. „Alles is yn elts gefal rom foarriedich: tape, rinrûtes en desinfektant.”

De gemeente De Fryske Marren heeft intussen hulp toegezegd, aldus de penningmeester van De Jouster Fanfare. „Sy ynventarisearje by eltse muzykferiening wat de finansjele situaasje is, sadat sy goed witte wat de tekoarten binne.” Ook is er al contact geweest tussen de gemeente Súdwest-Fryslân en de showband uit Bolsward. De vereniging kan aangeven waarvoor ze steun nodig heeft. Jongstra heeft dan ook vertrouwen in een goede afloop. „Hjir yn Boalsert sizze wy altyd: de kop derfoar hâlde.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Muziek
Coronavirus
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct