Excelsior Ouwsterhaule repeteert in corona-opstelling in de Evenementenhal in Joure.

Hafabra in tijden van corona: de sociale meerwaarde van samen spelen

Excelsior Ouwsterhaule repeteert in corona-opstelling in de Evenementenhal in Joure. FOTO NIELS DE VRIES

Ook de hafabra-sector heeft het moeilijk met de beperkingen van het coronatijdperk. Dus: reizen naar grotere oefenruimtes elders, repeteren zonder te weten waarvoor en zorgen dat de boel niet omvalt.

Hafabra. Dat is: schitteren op concoursen en kampioenschappen, gaan voor de punten en de beker. Dat is ook: samen musiceren, omdat muziek maken zo leuk is maar ook voor de gezelligheid. Dat is: de goede gesprekken, het geouwehoer, de derde helft. Met mensen uit je eigen dorp en de omringende dorpen. Dat is: het sociale aspect, de bindende kracht in zo’n gemeenschap., het collectief dat achter die glimmende beker aanjaagt.

Maar nu even niet.

En dat ‘even’ duurt al weer even, vooralsnog zonder uitzicht op verbetering. Voorlopig geen concerten en concoursen, of zeer mondjesmaat en onder strenge beperkingen. Toch zijn de meeste korpsen weer begonnen met repeteren, na de zomerstop - nadat ze vanaf begin juni weer los mochten, wat dat betreft, na maandenlang gedwongen niet spelen.

Maar dat gaat niet vanzelf. Want ook bij het repeteren dienen we de spelregels in acht te houden. Handen wassen, condensvocht verwijderen., niet ruilen van instrument of bladmuziek. Dat is nog wel te doen, maar ingrijpender is dat de spelers anderhalve meter afstand moeten houden - strikt genomen winst, want eerst was dat twee meter.

Eigen oefenhok

Maar dan nog. Menig korps kan om die reden niet terecht in het eigen oefenhonk. Of wel, maar dan in secties. Ook niet optimaal, want het gaat toch om dat samen spelen, dat samenzijn, het collectief.

En zo kwam Soli Brass, brassband te Leeuwarden, dus in Wolvega terecht. Toch gauw zo’n 35 minuten in de auto. ,,De helft van ons bestuur heeft vroeger bij Euphonia in Wolvega gespeeld”, zegt Wessel de Vries, slagwerker en voorzitter. ,,Dus de lijnen zijn kort.” Euphonia oefent in een hal op het Wolvegaster industrieterrein. Ruimte zat voor het hele korps., en dus ook voor Soli Brass.

Maar toch. Was er in heel Leeuwarden geen ruimte te vinden, nu Soli Brass niet in de vaste oefenruimte in het Opus-gebouw aan de Van Loonstraat past? ,,Noordelijke Hogeschool, Friesland College.... We hebben alleriei mogelijke locaties afgebeld. Maar het is best moeilijk, zeker door de onzekerheid die er heerst. De regelgeving is doorslaggevend, dus dan zeggen ze al snel: liever niet. Ik snap het Friesland College ook wel als ze daar zeggen dat hun maatschappelijke prioriteit ligt bij het lesgeven. Stel dat er iets gebeurt!”

Van de gemeente kreeg het korps niet heel veel medewerking op dit vlak, vandaar die wekelijkse uittocht naar de Stellingwerven - en nee, er is geen geld om een bus te huren. Want gemeentesubsidie? Soli Brass is een amateurvereniging, en die categorie ziet de gemeente Leeuwarden eigenlijk niet staan, als het om subsidies gaat.

,,We worden geacht onze inkomsten te krijgen uit optredens en dergelijke. Maar dat ligt nu stil.” Soli Brass had komend seizoen een paar mooie projecten op stapel staan. Gaat allemaal niet door, voorlopig. ,,Dat scheelt ons snel 11.000 euro aan inkomsten.”

Dan heeft het Pasveerkorps het op de een of andere manier beter geregeld. Het Pasveerkorps oefent in hetzefde Opus-gebouw. In secties, soms buiten en als het echt in grote formaten moet huurt men, als vanouds, wel weer een sporthal af - zo’n showkorps heeft immers op zijn tijd de ruimte nodig. ,,Met de jeugdkorpsen gaat het nog wel”, zegt Floris Wapstra van het korps, ,,dat past nog net in onze vaste ruimte.”

Overheidssteun

Maar goed, dat geld. Het Pasveerkorps kon dus wel gebruik maken van overheidssteun, in het kader van corona. ,,We staan netjes ingeschreven bij de Kamer van Koophandel.” Helemaal precies weet Wapstra het niet, dat is een zaak van de voorzitter, maar eer je zulke steun kunt krijgen moet je voldoen aan allerlei voorwaarden - hij noemt de term ‘SBI-codes’. ,,Dat pakte bij ons gelukkig goed uit, maar het zal niet voor iedereen weggelegd zijn.” Maar mee daardoor heeft het korps ,,voldoende vet op de botten.”

Ook Soli Brass valt zo snel niet om, en Excelsior Ouwsterhaule evenmin. Dat korps heeft ook nog eens een stichting Vrienden van Excelsior achter zich staan. ,,Dat is wol hiel moai”, zegt Einte Faber, voorzitter en bespeler van de es-bas. Maar goed, peinst hij, ,,dat binne meast bedriuwen en dêr giet it no ek minder mei. Dan sil dit wol ien fan de earste dingen wêze dêr’t se mei stopje. Bêst wol lestich.”

Je moet het zo zien: de toestand voor de meeste korpsen is zorgwekkend, maar nog niet hopeloos.. Kosten als zaalhuur, dirigenten en instructeurs lopen wel gewoon door of zijn zelfs hoger, omdat je grotere ruimtes moet huren. Maar inkomsten ho maar. Toch weet Johan Meesters, voorzitter van de OMF (Organisatie van Muziekverenigingen in Fryslân) en es-bas-speler in de Jouster Fanfare, zo snel geen vereniging (de OMF telt er zo’n 200) te noemen die omgevallen is, of overhelt ,,Op ien nei, en dy hie it al tige dreech. Dat leit hiel gefoelich.”

Hij rept van een onderzoek door het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst, dat uitgebreid ingaat op de gevolgen voor die sectoren van de coronacrisis. Die heeft, zegt dat onderzoek, de Friese verenigingen gemiddeld zo’n 4500 euro gekost.

Wat daar ook uit kwam: de meeste verenigingen zijn niet optimistisch over de toekomst. Logisch ook, als je kijkt naar de stand van de Friese hafabra: die verenigingen hadden toch al te maken met teruglopende ledenaantallen, en daar komt corona nog een keer overheen. Voor sommigen wellicht een reden om dat lidmaatschap toch maar op te zeggen. ,,It kin it triuwke oer de drompel wêze.”

Overigens kan de OMF trots wijzen op het project ‘Van krimp naar groei’, waarmee de trend van die dalende ledenaantallen voorzichtig werd omgebogen. Het is de vraag of dat zo blijft, nu de mogelijkheden beperkt zijn. ,,De korpsen kinne ek neat mear dwaan op skoallen, dus dêr komme no gjin nije leden wei.”

Eigen ferantwurdlikens

Het is roeien met de riemen die je hebt. Excelsior Ouwsterhaule repeteert nu in de Evenementenhal in Joure - heeft de gemeente daarover meegedacht? ,,Wy ha tocht en de gemeente hat ja sein”, zegt voorzitter Faber. ,,Och, it is ek in bytsje jins eigen ferantwurdlikens, as je muzyk meitsje wolle..”

De OMF schreef voor de zomer al de gemeenten en de provincie aan over de problemen, met de oproep om mee te denken. Er volgt nog een gesprek met cultuurgedeputeerde Sietske Poepjes. Probleem is ook dat steeds minder gemeenten structureel subsidie geven. Meesters: ,,Yn Limburg krije de ferienings folle mear subsydzje as hjir.”

Deze tijd dwingt je wel om creatief te zijn. Meesters noemt het Survento Fanfare Festival, dat straks in november gewoon doorgaat, maar dan met minder publiek en een livestream via Omrop Fryslân.. Verder staan er voorlopig nauwelijks concoursen, festivals en concerten op stapel. Lastig, want ,,wêr wurkje je dan noch nei ta?.”

Soli Brass heeft daar wat op gevonden: dat korps bereidt zich voor op heuse cd-opnamen (misschien alleen via Spotify), onder andere met stukken van Geert Jan Kroon, componist uit eigen gelederen.

Dat repeteren op anderhalve meter, trouwens, is lang niet ideaal. Meesters: ,,It hat wol effekt. Je wolle de dirigint goed sjen kinne en sa ticht mooglik byinoar sitte, foar in homogene klank. Dat is nofliker. Dit bliuwt behelpen.”

Maar toch. Ook al moet je ervoor naar Wolvega rijden, dan weet je toch weer waar je het voor doet. Soli Brass-voorzitter Wessel de Vries: ,,Iedereen had het gevoel: wat is het fijn om weer te spelen. Je merkt in één keer weer wat de sociale meerwaarde is van samen spelen.”

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct