Verzetsstrijder Joke Folmer hield met zingen moed in dodencel: 's Avonds in de schemering, want dan kreeg iedereen heimwee'

Joke Folmer zingt een liedje dat ze in concentratiekamp Vught ook zong. FOTO KRO-NCRV

De op Schiermonnikoog wonende verzetsstrijder Joke Folmer (97) is vanavond te zien in Soundtrack van de bevrijding , een tv-programma over muziek en de Tweede Wereldoorlog.

De makers van het door muziekkenner Leo Blokhuis gepresenteerde programma brengen een bezoek aan Folmer in haar woning op Schiermonnikoog. Ze vertelt hen dat ze in de dodencel liedjes zong, om de moed erin te houden. ,,’s Avonds in de schemering, want dan kreeg iedereen heimwee.’’

Folmer kreeg de doodstraf over zich uitgesproken, omdat ze veel neergekomen geallieerde piloten naar het Zuiden had gebracht. Ze leerde om haar angst uit te schakelen, vertelt ze in het programma. Maar in 1944 werd ze opgepakt op station Amsterdam Centraal. Ze kwam terecht in het Scheveningse ‘Oranjehotel’ en daarna in concentratiekamp Vught.

‘Koud, nat, ziek en hongerig’

In Vught werd door de gevangenen gezongen, vertelt Folmer. Na de oorlog schreef ze de teksten van de liedjes op. Een stukje was bijvoorbeeld: ‘In naam van Oranje, doe open de poort. We willen er nu wel eens uit. Dat zul je wel willen, dat wil iedereen. En juist dat verlangen, dat houdt je op de been.’

Ze kwam later in Duitsland in een dodencel terecht. Samen met verzetsmensen uit België en Frankrijk wachtte ze op haar executie. Haar Franstalige medegevangenen riepen haar dikwijls, als de schemering inviel, op om te gaan zingen. ,,Nou ja, dan was je koud, nat, ziek en hongerig’’, zegt Folmer. Maar toch hees ze zich dan op aan de tralies om naar buiten te kunnen zingen.

Het item met Folmer maakt een klein deel uit van het programma, dat bijna een uur duurt en in hotel De Wereld in Wageningen is opgenomen. Daar brengt zangeres Ellen ten Damme, met pianist Ruben Hein en trompettist Randell Heye, bekende liedjes van Vera Lynn en Marlene Dietrich ten gehore.

Westerbork serenade

Blokhuis staat met journalist Henk van Gelder stil bij muzikanten uit de oorlogstijd, zoals Jacques van Tol, de succesvolle liedjesschrijver die uit opportunisme lid werd van de NSB en zich na de bevrijding en 3,5 jaar gevangenschap van enkele tientallen pseudoniemen bediende om zijn schrijfwerk te kunnen slijten.

Ook is er aandacht voor Johnny and Jones, een Joods muzikaal duo dat gevangen werd gezet in Westerbork. Wonderbaarlijk genoeg mochten ze in 1944 in Amsterdam nog Westerbork serenade opnemen, een romantisch lied over het kamp. Omdat ze wilden voorkomen dat hun vrouwen op transport werden gesteld, keerden ze na de opnames terug naar Drenthe.

In Terneuzen wordt stilgestaan bij Frank Koulen, een Surinaamse marinier die als bevrijder naar Nederland kwam en in de Zeeuwse plaats een jazzclub begon.


Soundtrack van de bevrijding , KRO-NCRV, 8 december, NPO2, 20.25 uur.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Media
Televisie