Ryanne van Dorst: ,,Hallo! Ik ben ouder dan Jezus, ouder dan Kurt Cobain, ouder dan al mijn helden. Straks ben ik ouder dan Ozzy Osbourne.''

Ryanne van Dorst: 'Na 36 jaar zit ik eindelijk een beetje lekker in mijn vel'

Ryanne van Dorst: ,,Hallo! Ik ben ouder dan Jezus, ouder dan Kurt Cobain, ouder dan al mijn helden. Straks ben ik ouder dan Ozzy Osbourne.'' FOTO DANIEL COHEN

Ze weet hoe het is om er niet bij te horen, daarom oordeelt ze niet over anderen. En vertellen mensen haar alles. Dat levert mooie programma’s op, zoals nu een nieuwe reeks . Presentator Ryanne van Dorst: ,,Iedereen heeft een verhaal dat de moeite waard is.’’

Om 8 uur ’s avonds een biertje drinken, oké, maar een nachtelijk interview, nee, dat zag Ryanne van Dorst (36) niet zo zitten. Sinds corona is ze zelf eigenlijk ook niet meer zo’n nachtmens, vertelt ze, in het Rotterdamse café bij haar om de hoek. Van Dorst bestelt een Gember Goud. ,,Eentje dan’’, zegt ze met een brede lach. ,,Afgelopen weekend ben ik 36 geworden, en ik ben daar nu nog – wat is het vandaag, woensdag? – van aan het bij­komen. Maar deze is wel érg lekker. En gebrouwen door vrouwen. Proost!’’

Over een paar dagen begint het nieuwe seizoen van Nachtdieren , een reportage­programma waarin ze grappige en ont­roerende ontmoetingen heeft met mensen die niet willen of kunnen slapen. De magie van de nacht blijft aantrekkelijk. ,,Ik kom zoveel verschillende figuren tegen. Veel vrije geesten werken graag ’s nachts, omdat de rust hun inspiratie en creativiteit voedt. Ik herken dat; ik hield zelf ook van de eenzaamheid en stilte van de nacht en kon me ’s nachts altijd beter concentreren. Maar de lockdown heeft dat veranderd. Van de ene op de andere dag zat ik thuis omdat alle optredens met mijn band werden afgeblazen. Ineens was het overdag buiten net zo rustig en leeg als ’s nachts.’’

Van Dorst neemt een slok van haar bier en kijkt naar buiten. ,,Sodeknetter!’’ roept ze met onvervalste Rotterdamse tongval. Bewonderend kijkt ze naar een mooie vrouw die voorbij wandelt en even later het café binnenkomt. Van Dorst lacht. ,,Ehh... sorry, ik was effe afgeleid. Waar hadden we het over?’’

Verfrissend

Lange zwarte haren, zwarte kleding, een zwart leren jack – Ryanne van Dorst is een uitgesproken en opvallende verschijning. Meer nog dan haar uiterlijk is het haar ontwapenende eerlijkheid, haar recht-voor-z’n-raap-schaamteloosheid, die haar tot zo’n verfrissende en bijzondere televisiepersoonlijkheid maakt. Muziekliefhebbers kennen haar als Elle Bandita, of als frontvrouw van haar huidige band Dool. Op tv deed ze mee aan Ranking the Stars , Expeditie Robinson , De slimste mens en De gevaarlijkste wegen van de wereld . Ze is jurylid in het nieuwe programma Drag Race Holland , waarin tien mannen strijden om de titel van beste dragqueen.

Maar het meest kenmerkend zijn de programma’s die Ryanne van Dorst zelf maakte. Zoals Geslacht! (2017), over de rol van sekse in de maatschappij, waarin ze onthulde dat ze zelf als hermafrodiet is geboren, dus met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken. In Holland! ging ze een jaar later op zoek naar de Nederlandse identiteit. En inmiddels gaat Nachtdieren zijn derde seizoen in.

Je programma’s gaan vooral over identiteit en afwijken van de norm. Waarom?

,,Ik wil het bijzondere gewoon maken en het gewone bijzonder. Dit soort programma’s worden al snel freakshows, maar ik probeer de mensen die ik interview écht te begrijpen. Door niet alleen te kijken naar iemands gekte, maar die gekte ook invoelbaar te maken. Iedereen is wel een beetje gek, alleen is dat bij de een zichtbaarder of extremer dan bij de ander. Ik ben er heilig van overtuigd dat iedereen een verhaal heeft dat de moeite waard is. Van tevoren weet ik nooit wat ik tegenkom. Het ene moment bevind ik me in iemands ellende en verdriet, het volgende lig ik met de een of andere webcamgirl op een bed te praten over sadisme en masochisme, en een beetje te geinen over rondslingerende seksspeeltjes. Soms zit ik wel twee uur met iemand te lullen.’’

Een van de aangrijpendste momenten in het nieuwe seizoen was de ontmoeting met een kunstenaar in een tunneltje in Haarlem. ,,Compleet beschonken was hij midden in de nacht zijn hond aan het uitlaten. In de coronaperiode had hij zijn geliefde én zijn galeriehoudster verloren, en hij had geen afscheid van hen kunnen nemen. Die man was kapót. Omdat hij nergens zijn verdriet kwijt kon, stortte hij met dubbele tong zijn hart bij mij uit. Hij had zoveel verdriet en pijn – zijn machteloosheid en eenzaamheid leken dubbel zo heftig vanwege het corona-isolement. Dat raakte me diep, maar ik wist niet goed hoe ik moest reageren, omdat die ander­halve meter afstand in de weg zat. Ik ben niet iemand die anderen direct zoent of aanraakt of whatever, maar ik merkte aan alles dat die man op dat moment een knuffel nodig had. Dat dat niet kon, vond ik zó treurig.’’

Wat maakt dat mensen zich durven blootgeven aan jou?

,,Dat weet ik niet precies. Ik heb niet zoveel te verbergen, misschien speelt dat een rol. En ik ben niet bang snel tot de kern te komen. Ik durf confronterende vragen te stellen, maar ga er niet vanaf het begin van een gesprek hard in. Ik probeer de ander uit te nodigen – of uit te dagen – iets over zichzelf te vertellen, en ik geef ook een stukje van mezelf. Er zit geen techniek achter of zo, ik werk vanuit mijn eigen interesse en nieuwsgierigheid.’’

De kracht van Van Dorst schuilt in het feit dat ze nergens van opkijkt, en niet oordeelt. Misschien komt dat wel omdat ze als geen ander weet hoe het voelt als je er niet helemaal bij hoort. Ze groeide op in een warm arbeidersgezin in Vlaardingen, als oudste van drie meiden. Ze was een druk kind, met te veel energie. ,,Nu zouden ze meteen het stempel adhd op me hebben geplakt. Ik kon niet goed stilzitten, luisterde niet op school en ging met iedereen de strijd aan.’’

Het resulteerde in een bewogen jeugd, waarin ze van school werd gestuurd, op haar 15de van huis wegliep om in Barcelona te gaan demonstreren tegen de Wereldbank, en een tijdje in kraakpanden woonde. Ze voelde zich anders, hoorde er niet bij. Pas op haar 20ste, toen ze van haar huisarts tussen neus en lippen door hoorde dat ze als hermafrodiet was geboren, viel het kwartje – eindelijk begreep ze waarom het hokje ‘man’ of ‘vrouw’ nooit kloppend had gevoeld.

,,Vlak na mijn geboorte kregen mijn ouders het advies mij als meisje op te voeden. Zo ging dat in die tijd, en mijn ouders luisterden naar wat de dokter zei. Ik werd geopereerd en daarna werd er gedaan alsof er niets aan de hand was, dan zou het wel goed komen. Maar vanbinnen voelde ik dat ik niet was zoals de andere meisjes in de klas. Ik heb er lang over gedaan mijn verleden een plek te geven. Het maken van Geslacht! heeft daar veel aan bijgedragen.’’

loading

Ben je bang geweest in ‘Hilversum’ in het weirdo-hoekje terecht te komen?

,,Dat is wel gebeurd, ja. Toen ik Geslacht! net had gemaakt, zat mijn naam ineens in het gender-laatje en werd ik steevast gebeld door DWDD , Jinek of Pauw als er een onderwerp aan bod kwam dat daar­mee te maken had. Daar heb ik dus geen trek in. Van aanvragen die ik krijg wijs ik 90 procent af. Ik neem alleen deel aan programma’s waarvan ik zelf iets kan leren of die me interessant lijken. Dat vind ik belangrijker dan geld. Héél zelden doe ik iets alleen maar voor de centen, zoals Ranking the Stars. Maar dat was ook van­wege Paul de Leeuw – als hij belt, kom ik opdraven.’’

,,Waar het mij om gaat bij een programma is dat ik er beter of wijzer van word, dat ik er iets van kan leren of een nieuwe ervaring toevoeg aan mijn leven. Dat moet voor de kijker ook zo zijn. Ik hoop dat mijn programma’s ertoe bij­dragen dat mensen meer nadenken over wie ze willen zijn en hoe ze willen leven, zodat ze daarin betere keuzes kunnen maken. Want als je maar het halve leven kent, de halve waarheid, kun je geen échte keuze maken.’’

Voel je je nu geaccepteerd?

,,Sinds een aantal jaar wel. Dat heeft misschien met mijn zichtbaarheid en bekendheid te maken. Ik merk dat het enge van mijn voorkomen eraf is. Mijn zwarte haar en leren jack vinden mensen op het eerste gezicht soms een beetje bedreigend, maar ik merk dat ze nu sneller denken: o, met haar kan ik wel lachen of praten. In de samenleving is er meer diversiteit dan vroeger. Het feit dat de buitenwereld me meer lijkt te accepteren heeft geholpen anders naar mezelf te kijken. Ik ben mezelf beter gaan begrijpen en accepteren. Ik vind mezelf nu oké. Zoals ik me nu voel, zo kan ik nog wel een tijdje door. Maar ik vind het lastig om ouder te worden.’’

Wat is daar moeilijk aan?

,,Na 36 jaar zit ik eindelijk een beetje lekker in mijn vel en ik wil niet dat dat verandert. Als ik straks 45 of 50 ben, wordt mijn lichaam kut. Dat voel ik nu al: een kater duurt sinds een paar jaar geen ochtendje meer, maar soms wel een paar dagen. Ik voel onrust. Druk. Ik heb altijd al duizend dingen tegelijk gedaan, maar het gevoel dat ik nóg meer moet doen, is sterker dan ooit – ik wil nog platen maken en heb allerlei ideeën voor programma’s. Want ik ben al fucking 36, snap je. Ik heb nooit verder gedacht dan 27 en nu ben ik opeens 36. Hállo! Ik ben ouder dan Jezus, ouder dan Kurt Cobain, ouder dan al mijn helden. Straks ben ik ouder dan Ozzy Osbourne.’’

Je voelt haast?

,,Ja, of beter gezegd: nog meer urgentie. Eerst kwam de urgentie voort uit: ik ben boos. Nu is dat: ik wil nog zoveel. Voordat het niet meer kan.’’

Maar je bent nog hartstikke jong.

Van Dorst lacht. ,,Misschien heb ik een Peter Pan-syndroom en wil ik altijd jong blijven. Nou ja. Weet je... waar ik vroeger nog weleens een dag niks deed en een beetje lag te gamen of te blowen, denk ik nu: nee Van Dorst, máák wat, dóé wat met je luie reet. Maakt niet uit of dat nou werken is of dat ik de hele dag in de keuken sta om een nieuw recept uit te proberen...’’

Wanneer is die urgentie erin geslopen?

,,Afgelopen jaar. Ik was amper thuis; of ik was in de studio, of ik was met de camera op pad, dan wel aan het repeteren of met een busje op tour, en aan het optreden hier en daar. Toen ineens alle shows niet doorgingen, dacht ik: alles wat ik nog meer wil doen, moet ik nú doen, want straks wordt het misschien weer heel druk met werk. Zo ben ik begonnen met Spaans leren, om mijn geheugen te trainen. Ik doe het elke dag twintig minuutjes, tijdens het ontbijt. Dan zet ik meteen mijn brein aan. Carpe diem, zogezegd, pluk de dag. Of nee, carpe noctem, pluk de nacht. Hm, hoe zou je dat zeggen in het Spaans?’’

Nachtdieren is vanaf dinsdag 13 oktober te zien op NPO3.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct