Een screenshot uit de documentaire: het enorme zonnepark Crescent Dunes bij Las Vegas.

'Veel misleidende redeneringen en zwartmakerij in Planet of the Humans'

Een screenshot uit de documentaire: het enorme zonnepark Crescent Dunes bij Las Vegas.

De nieuwe documentaire van Jeff Gibbs, Planet of the Humans, doet veel stof opwaaien. Raar genoeg spreekt de documentaire zowel spreekt zowel pseudosceptici als sommige fervente milieuactivisten aan, maar zoals te verwachten om heel andere redenen.

Pseudosceptici smullen van de aanklacht in de film tegen hernieuwbare energie en tegen de gevestigde milieubeweging, zeker omdat een links icoon als Michael Moore er als uitvoerend producent aan heeft meegewerkt.

In de radicalere tak van de milieubeweging vinden sommigen daarentegen de onderliggende boodschap van de film – dat overbevolking en kapitalisme de bron van alle kwaad zijn – heel waardevol, en knijpen dan blijkbaar een oogje toe wat betreft de vele onjuistheden die voorbij komen.

Onjuistheden

Want daar zit de film vol mee. Energiedeskundige Thijs ten Brinck benoemt er tientallen op zijn zeer lezenswaardige blog wattisduurzaam.nl. Om een voorbeeld te geven: er wordt beweerd dat het meer energie kost om zonnepanelen te produceren dan ze gedurende hun levensloop produceren. Dat is onjuist, zoals al vele malen is aangetoond. De energetische terugverdientijd is een paar jaar. En in tegenstelling tot wat in de film wordt betoogd, zorgt ook windenergie wel degelijk voor CO 2 -vermindering. Veel van de clips en getallen die genoemd worden (zoals de efficiëntie van zonnepanelen) zijn al tien jaar oud. De ongefundeerde aanklacht tegen duurzame energie komt waarschijnlijk deels uit de koker van Ozzie Zehner, auteur van het boek Green Illusions en producent van de film. Hij wordt meerdere keren als expert opgevoerd door Gibbs, terwijl hij aantoonbare onwaarheden spuit. Zo haalt hij elektriciteit en energie door elkaar, en toont hij een LNG-terminal in – volgens hem – een Duitse haven, terwijl het in werkelijkheid beelden uit Turkije zijn. Ook de bewering dat het gebruik van fossiele brandstoffen en de CO 2 -uitstoot niet verminderen als er meer hernieuwbare elektriciteit komt, is aantoonbaar onjuist.

Zwartmakerij

Daarnaast komen er veel misleidende redeneringen en zwartmakerij voorbij. Met name Bill McKibben van 350.org moet het ontgelden.Volgens McKibben zijn de aantijgingen aan zijn adres niet waar.

Zit er ondanks de opeenstapeling aan misinformatie toch ook iets waardevols in de documentaire? Er worden zeker valide punten aangesneden, maar deze worden nauwelijks uitgewerkt en bovendien zeer ongenuanceerd weergegeven. Ja, er is valide kritiek te geven op het gebruik van houtpellets als energiebron in elektriciteitscentrales, maar nee, dat betekent niet dat alle biomassa per definitie ‘slecht’ is. In tegenstelling tot wat in de film wordt geïnsinueerd zijn veel milieuorganisaties – ook Bill McKibben van 350.org – juist uitermate kritisch over biomassa als energiebron en staan ze er soms zelfs totaal afwijzend tegenover – wat volgens mij weinig constructief is. Meer dan voor enige andere energiebron geldt voor biomassa dat de duurzaamheid afhangt van hoe en waar het geproduceerd wordt.

Het lijkt Gibbs in de film niet primair te gaan om klimaatverandering te temperen; het is vooral een aanklacht tegen het kapitalistische systeem en het groeimodel dat daarmee verweven is. Ja, het is goed om overconsumptie aan de kaak te stellen, maar nee, een rem op economische groei gaat er zonder inzet van hernieuwbare energie niet voor zorgen dat de opwarming tot twee graden beperkt blijft.

Hier valt zeker een goede discussie over te voeren, maar deze film draagt daar door de vele onjuistheden en het gebrek aan enige diepgang en nuance helaas niet aan bij.

Dr. Ir. Bart Verheggen is docent aan Amsterdam University College in diverse klimaatgerelateerde vakken. Hij is auteur van het recent verschenen boek Wat iedereen zou moeten weten over klimaatverandering, uitgegeven door Prometheus.

menu