Protest in Kiev, 2013. Beeld uit de documentaire Maidan.

Protestfilms en lezingen bij Slieker in Leeuwarden

Protest in Kiev, 2013. Beeld uit de documentaire Maidan.

Protesteren kun je leren is een programma van Filmhuis Slieker in Leeuwarden met niet alleen films over protesten, ook met lezingen. Want de wereld protesteert weer.

Zo rond 2010 lijkt het te zijn begonnen: een nieuwe golf van demonstraties. Arabische lente, Occupy, Oekraïne, Zwarte Piet, Black Lives Matter, Hongkong; het lijstje is gemakkelijk aan te vullen, ook met Nederlandse voorbeelden. ,,En allerlei groepen’’, zegt rechtsgeleerde Berend Roorda. ,,Verplegers, politie, boeren, klimaatactivisten’’. Dat lijkt breder dan in de rebelse jaren zeventig en tachtig.

Hij heeft er geen structureel onderzoek naar gedaan, maar wel eens de cijfers van Den Haag bekeken. Dat is in Nederland de plaats waar het meest gedemonstreerd wordt, omdat de regering en de ambassades er zitten. In 2000 was daar, globaal, elke dag wel een demonstratie; per jaar dus 365. Uit recente cijfers blijkt dat het er nu 1650 per jaar zijn.

‘Theatrale demonstratie’

Roorda bijt donderdagavond het spits af bij Protesteren kun je leren in het Leeuwarder filmhuis Slieker. Drie weken achtereen is daar donderdag een film over protesten (vanavond is dat de documentaire Maidan , over de groeiende protestbeweging in Kiev, 2013), met elke keer een lezing. Want ook bij filmhuisprogrammeur Harmen Huizenga leeft het gevoel dat het protest weer helemaal terug is. Omdat het vanavond de opening is, is er buiten een ‘theatrale demonstratie’ van studenten van D’Drive.

Roorda, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen, is een autoriteit: hij deed onderzoek naar het recht om te demonstreren in Nederland, promoveerde erop, en evalueert dat recht en de wetgeving voor het ministerie van Binnenlandse Zaken, om uit te zoeken waar de grenzen liggen.

Waarom is demonstreren zo populair?

,,Dat is vrij helder afgezet’’, zegt hij, en legt uit hoe een burgemeester zich niet de inhoud van demonstraties mag bemoeien, maar de officier van justitie wel – zij het pas achteraf, wanneer demonstranten strafbare feiten plegen. Dat kan wel netelig zijn en minder helder: als extreem voorbeeld noemt Roorda het meedragen van afbeeldingen met hakenkruizen. Dat is niet op zich verboden, alles hangt af van de context.

Waarom is demonstreren zo populair? ,,Dat is niet echt mijn terrein, maar ik vermoed dat de sociale media ermee hebben te maken. Het is een stuk gemakkelijker geworden om bijeenkomsten te organiseren. Een crisis stimuleert het ook. En er is een toenemende polarisatie. Dat zie je in de politiek, en dat zie je terug op straat.’’

,,En misschien is het ook zo dat de indruk gewekt is dat een protestactie direct resultaat heeft. Dat het werkt. Je zag dat sommige provincies zich na boerenprotesten terugtrokken uit de voorgestelde stikstofregels. Daar gaat een signaal van uit.’’ Maar wanneer een protestactie zo’n pressiemiddel wordt, is er ook iets anders aan de hand: dan is het geen gemeenschappelijke meningsuiting meer en gaan andere regels gelden.

www.slieker.nl

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct