Leesclubs: dat kan niet in het echt, in deze tijd, maar wel digitaal. Woensdag was de tweede in een reeks gewijd aan de boeken van Trinus Riemersma.

Zo’n twintig mensen hebben zich verzameld voor de tweede ‘lêsclub’ in een reeks over de romans van Trinus Riemersma. Niet in het echt, natuurlijk niet, maar via Teams.

Na een inleiding van Doeke Sijens, compleet met powerpoint-presentatie, worden de deelnemers in drie subgroepjes verdeeld – het handige van Teams. Zo kunnen we in kleine kring doorpraten over Minskrotten rotminsken uit 1966, destijds even vernieuwend als geruchtmakend.

Biografie

Sijens komt er maar rond voor uit. Hij is de initiatiefnemer van deze leesclub, en met een goede reden. Hij is een neef (oomzegger) van Trinus Riemersma (1938-2011). Er is een biografie over hem op komst, hij is tenslotte een van de grootste Friese schrijvers.

En die biografie schrijft neef Sijens – de aanleiding voor deze reeks leesclubs. ,,Ik bin fansels famylje, en it grutste risiko is dan: partidigens. Troch te hearren nei wat oaren derfan fine, hâld ik mysels skerp.”

loading

En zodoende doet hij ook nog nieuwe inzichten op, bleek al bij de eerste aflevering over Riemersma’s debuut Fabryk . ,,Der kamen ferskate dingen nei foaren yn de diskusje. Babs sei dat de haadpersoan gjin namme hie. Dat wist ik ek wol, mar it wie my eins net opfallen.”

Babs is Babs Gezelle Meerburg, docente Fries aan hogeschool NHL Stenden. Sijens doet deze reeks met haar en met Meindert Reitsma van Tresoar.

Vooraf is Sijens wel nieuwsgierig wat er uit de sessie rondom Minskrotten rotminsken komt. Het was een forse sprong vooruit na Riemersma’s qua vorm nog vrij conventionele Fabryk .

Godsbesef

Riemersma wisselde groteske passages over ratten als mensen zo groot die de Leeuwarder grachten onveilig maakten af met overpeinzingen over zijn eigen schrijverschap. Passages over zijn niet heel traditionele godsbesef, en over een doodgereden meisje, kostten hem bijna zijn baan als onderwijzer in Gau – zijn ontslag werd in hoger beroep teruggedraaid.

Sijens: ,,It wie in tige postmodernistysk boek. Hy wie ek hiel jong noch: 25 doe’t er Fabryk skreau, sa’n 28 by dit boek. Hy hie wol syn ynfloeden, mar dan skriuwe je noch gjin boek. Ik fyn dit in tiidleas boek, krekt troch syn ynset en troch de kwestys dy’t er oansnijt. Syn earnst is in dit boek ek hiel grut en ik fyn dat hy himsels ek hiel iepen opstelt.”

Taai boek

Ik kom terecht in het subgroepje dat geleid wordt door Babs Gezelle Meerburg en dat verder, toevallig, grotendeels uit studenten van haar bestaat. De meesten vonden het een taai boek, niet iedereen heeft het uitgelezen. ,,Wat wol hy no eins?”, vroeg Ine Otter zich af. ,,It binne eins twa ferhalen trochinoar, miskien ek wol trije. Hiel lestich om te lêzen.”

Ook Suzanne Seepma raakte soms ,,de tried kwyt”. De verhaallijn over de verwoesting van Leeuwarden (de eenduidiger titel van de Nederlandse vertaling) kon ze wel volgen, ,,mar dan sietst wer hielendal yn syn holle. Lestich.”

Maar, zo blijkt uit het gesprek, het gaat juist om die wisseling van perspectieven, de manier waarop de schrijver commentaar levert niet alleen op zijn verhaal maar ook op het Friesland van zijn tijd, het culturele leven aldaar, God en, vooruit, wat literatuur moet doen. Maar is de schrijver die aldus aan het woord is wel gelijk te stellen met de echte Trinus Riemersma?

Ontslagbrief

Over die literaire kwestie maakte het bestuur van de christelijke school in Gau zich niet druk toen men de ontslagbrief opstelde. Klazien de Beer kan zich daar wel wat bij voorstellen. ,,Ik fûn ek dat hy God dêr wat mâl delsette, mei de hannen yn de bûse en in sjekje.”

Bij de plenaire nabespreking heeft Sijens nog een vraag voor het collectief. Riemersma kreeg in 1967 de Gysbert Japicxpriis niet voor Minskrotten rotminsken , maar voor zijn debuut Fabryk . Terecht, of had dat andersom moeten zijn? Bijna alle stemmen gaan naar het experiment van Minskrotten rotminsken .

Aan het eind heeft Gezelle Meerburg (haar vader Govert, schrijversnaam Marten Sikkema, komt in het boek voor) nog een leuk nieuwtje. Actrice en Gysbert-jurylid Nynke Heeg, die bij haar een bachelor-opleiding volgt, was zo onder de indruk van het boek dat ze Tryater wil voorstellen om er een toneelversie van te maken.

De volgende editie, op 24 maart, gaat over de roman De hite simmer . Opgeven kan bij Tresoar.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Boeken
Cultuur
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct