Schrijver en theatermaakster Marjolijn van Heemstra wil met ons sterren kijken. Vaker de blik omhoog richten helpt, schrijft ze in haar nieuwe boek In lichtjaren heeft niemand haast , dat op 25 mei verschijnt.

Een moderne nachtwacht, in elke buurt, om samen het donker in te gaan en sterren te kijken. Dat is wat we nodig hebben in deze verwarrende, zorgwekkende en polariserende tijden, denkt schrijver en theatermaakster Marjolijn van Heemstra (Amsterdam, 1981). Want juist door omhoog te kijken, naar het heelal, beseffen we dat we allemaal met elkaar verbonden zijn en deel uit maken van iets groters. „Afstand nemen brengt nabijheid.”

Zelf geeft ze al het goede voorbeeld. In Amsterdam-Noord, waar zij woont, heeft ze een alternatieve sterrenwacht opgericht in het Vliegenbos. Met buurtgenoten organiseert zij er nachtelijke wandelingen, waardoor jong en oud weer kunnen ervaren hoe rustgevend het donker kan zijn en hoe mooi de sterren fonkelen. Maar ook hoe belangrijk duisternis is voor het welzijn van insecten, vogels, dieren en mensen.

In een eigen bubbel

„We leven in een benauwende tijd”, vindt Van Heemstra. „En dan bedoel ik niet alleen dat wij allemaal door de pandemie vast zitten in onze eigen kleine kring, maar ook al langer in ons denken en in onze overtuigingen. Iedereen zit in zijn eigen bubbel en we worden steeds beter in het benoemen van wat ons onderscheidt. Daardoor ben ik soms bang dat we de taal verliezen om te benoemen wat ons met elkaar verbindt.”

Vaker de blik omhoog richten helpt, schrijft ze in haar nieuwe boek In lichtjaren heeft niemand haast , dat op 25 mei verschijnt. „We bestrijden elkaar op de kleinste vierkante centimeters, lijkt wel, maar wat gebeurt er als je de grote thema’s van nu – racisme, ongelijkheid, klimaatverandering en groeiende intolerantie – eens vanaf grote afstand bekijkt? Dan zie je hoe al die zaken met elkaar verweven zijn. Als wij doordrongen zijn van de onwaarschijnlijkheid van alle leven op aarde, zouden we dan niet beter voor onze planeet en voor elkaar zorgen?”

Lessen van ruimtevaarders

Van Heemstra, die al van jongs af aan gefascineerd is door het heelal en eerder een dichtbundel schreef voor The European Space Agency (ESA), vermoedt van wel. „Dan besef je dat we allemaal astronauten zijn in de ruimte”, stelt ze. „En er zijn veel lessen die we kunnen leren van ruimtevaarders. Bijvoorbeeld vriendelijk voor elkaar zijn. Dat is een heel belangrijke eigenschap voor een goede astronaut, zo leerde ik tijdens mijn onderzoek van de afgelopen twee jaar. Vriendelijkheid zou geherwaardeerd moeten worden.”

Ze mag daarom graag Carl Sagan citeren, de Amerikaanse astrofysicus, die bij het grote publiek vooral bekend is door zijn, met Jodie Foster verfilmde, roman Contact : „Als een mens het oneens met je is, laat hem met rust. In honderd miljard sterrenstelsels vind je geen ander, zei hij. En zo is het. De kans dat er ander intelligent leven is in het heelal is groot, maar de vraag is of wij het zullen herkennen. Het universum is een groot mysterie voor ons. Hoe meer we weten, hoe meer we beseffen dat we nog veel meer niet weten.”

Alternatieve sterrenwacht

„Omhoog kijken naar de sterren leert ons relativeren. En het bijzondere is dat relativeren ons helpt om te relateren. Hoe verder je uitzoomt, hoe meer verbanden je ziet. Het is belangrijk dat we weer meer met elkaar in contact treden. Veel mensen zijn bezig met hun eigen mentale gezondheid, met yoga, meditatie en gezond eten. Ze willen zich een voelen met alles. Maar hoe creëer je dat voor het hele systeem? Want is iets wel gezond als het alleen voor jou gezond is? Die vragen stel ik in mijn boek. En bespreek ik ook met de alternatieve sterrenwacht.”

Van Heemstra hoopt dat meer mensen zich bij haar ’nachtwacht’ aansluiten. „Ik zoek nog nieuwe partners voor mijn project, zoals wetenschappers, boswachters, ondernemers en sponsors. Een eerste stap voor meer kosmologisch bewustzijn, is de lichtvervuiling tegengaan. Daar kan je eigen buurt al mee beginnen, door het gesprek aan te gaan en samen te kijken op welke plekken het licht ’s nachts best uit kan.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Boeken
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct