Blauwhuis.

Geschiedenis van de katholieke enclave Blauwhuis in stripvorm

Blauwhuis.

De veelbewogen geschiedenis van Blauwhuis, een katholieke enclave, is neergeslagen in een stripboek of liever graphic novel . Maker Skelte Siweris Braaksma weet wel raad met historische onderwerpen, ook in opdracht.

Vaak komen kunstwerken voort uit een vonk van inspiratie, een autonome emotie, allerindividueelst vormgegeven. It blauwe hûs niet.

Daar kwam eerst een CultuurTop aan te pas, van de gemeente Súdwest Fryslân, waarin de wens werd geformuleerd om iets te doen met geschiedenis in stripvorm. Waarna gepolst werd of dat niet was voor Blauwhuis. Jazeker wel, want dat dorp had een jubileum op stapel staan: het 150-jarig bestaan van de Sint Vituskerk.

Er werd een commissie aangesteld, een striptekenaar annex tekstschrijver aangezocht, amateurhistorici en zelfs een archeoloog deden hun zegje. Zo kreeg Skelte Siweris Braaksma, de uitgekozen tekenaar, een heel lijstje met onderwerpen, die in het boek aan de orde moesten komen. En verder was er steeds het nodige contact, of alles wel klopte.

Een hele uitdaging, maar Braaksma zag het niet als een beperking. ,,Ik meitsje faker graphic novels oer histoaryske ûnderwerpen. Dy moatte ek klopje. Ek al is it ferhaal fan sa’n doarp wat oars as in leginde oer in grouwe oarloch mei Rome, lykas by Magnus.” Hij leefde zich terdege in, las allerlei documentatiemateriaal, bezocht Blauwhuis een paar keer om een idee te krijgen van de locaties en deed zelfs mee aan een historische wandeling, ,,en dêr stuts ik ek wer wat fan op.”

Hij moest tenslotte wel ingewijd worden in de eigenaardigheden van zo’n katholieke enclave in een verder goeddeels protestantse omgeving, zegt Sicco Rypma. Hij had namens de plaatselijke Gerben Rypmastichting en de speciaal voor dit soort projecten opgerichte uitgeverij DeRyp een flinke vinger in de pap.

<frysk>,,Skelte is in jonge fan de klaai, út Noard-Fryslân”, zegt Rypma, ,,dan is soks wol in learproses. Dêr ha se it oer dûmnys, hjir giet it oer de pastoar. Dat is in hiel oare wrâld. Dat is bêst wol moai. De roomske blijheid, sis mar. It giet hjir in protte oer tradysje. De ferhalen, it karnaval, it ferieningslibben: dat komt dochs allegearre út dy roomske ‘zuil’.”

Zo werd Braaksma flink gevoerd met allerlei kennis, feiten en verhalen, maar hij diepte zelf ook wel wat op. Zoals het verhaal van die roomse geestelijke die uit het buitenland kwam, en een deel van de dienst in het Duits opdroeg. ,,In taal dy’t net it Latyn, it Frysk of it Nederlânsk wie, dat wie fansels hiel maf”, zegt Braaksma. ,,Sicco woe it eins net iens leauwe. Ik ha myn tante frege, dy is teolooch, mar dy woe it earst ek net oan. Mar in kollega fan har sei dat it kloppe.”

loading

De opdracht was om de hele geschiedenis van Blauwhuis, zo van de bouw van het blauwe huis waar het dorp zijn naam aan dankt – eigenlijk had alleen het dak die kleur tot de nabije toekomst, ofwel van de zestiende tot de 22ste eeuw, te vangen. De Spaanse overheerser, de Duitse bezetter, industrialisatie, landbouw. Dat verhaal moest gekoppeld worden aan de lotgevallen van een jongen en een meisje, Simen en Sijke. Dat was nog een wens van die CultuurTop.

En nog een hele klus, bij zo’n verhaal dat eeuwen beslaat. ,,It wie lestich, ja”, zegt Braaksma, ,,ik ha der foar keazen om harren reynkarnearje te litten, sa om de hûndert jier. Dy personaazjes stiene dan ek foar de situaasje op dat momint. Earm fersus ryk, ferset of gjin ferset, roomsk tsjin protestant. De persoanifikaasje fan konflikten, dat is goed foar it ferhaal.”

Voor Braaksma zelf werd dit boek, onbedoeld, bijna deel van een trilogie, na Fete en Magnus (dat hij maakte in nauwe samenwerking met metalband Baldrs Draumar, die er een cd bij leverde – of andersom). ,,Magnus oer de iere midsiuwen, Fete oer de lette midsiuwen. Dit boek giet oer de iuwen dêrnei, mar de prolooch grypt krekt werom op de Izertiid. No ha ik de hiele gronology wol dien, sis mar.”

Braaksma’s bedrijf heet Striplân, en dat zegt volgens hemzelf wel iets over zijn missie: de verhalen van het Friese land vertellen, en tekenen. Ook al heeft hij de chronologie nu in grote lijnen wel rond, er blijven nog onderwerpen genoeg over. Piraten, bijvoorbeeld.

,,De Fryske piraten fan de 15de iuw, dêr is sa’n soad oer te fertellen. Minsken assosjearje dat altiten mei de Cariben, mar wy ha hjir ek in rike piratetradysje. Nim Dokkum, dêr hast noch altiten in piratementaliteit. Dat fyn ik wol by Fryslân pasjen.” Meer projecten die op stapel staan: een verstripping van Willem Schoorstra’s roman over de Friese koning Redbad en twee fantasy-leesboeken, maar wel zelf geïllustreerd. ,,Dy boeken moatte yn de Verdana-letter. Myn favorite font.”

Als zoon van kunstenaarsechtpaar Machiel Braaksma en Lolkje van der Kooi, en als licht dyslecticus, lag een toekomst als illustrator en striptekenaar wel voor de hand. En al heeft hij het liever over graphic novels, ,,dat is mear foar folwoeksenen”, noem hem maar gewoon striptekenaar. ,,Ik bin hiel fisueel ynsteld. Dat is dan wol handich.”

loading

Skelte Siweris Braaksma: It blauwe hûs. Utjouwerij DeRyp, 14,95 euro (10 euro bij de presentatie)

Presentatie: morgen, 10 uur, Sint Vituskerk Blauwhuis

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct