Kunstkamer Franeker

Verbinden en beleven in Kunstkamer Franeker

Kunstkamer Franeker Foto: Jeroen Adema

Alles in de Kunstkamer in Franeker draait om het kennismaken met kunst. Kunstproeverij, hebben de eigenaren Rob van Deelen en Yvonne van der Graaf het genoemd.

Het witte pand tegenover het gemeentehuis in Franeker schittert in de zon, op deze warme dag. Op de oprit staat een bord dat bezoekers welkom heet en ernaast een bord van het netwerk Rustpunt. Passanten kunnen hier even bijkomen met een drankje, hun elektrische fiets opladen of de wc bezoeken. Voor de argelozen onder hen is de Kunstkamer een verrassing.

Drie jaar geleden kwamen Rob van Deelen en Yvonne van der Graaf vanuit Westervoort naar Friesland. ,,Yvonne had een groot atelier in Arnhem, maar als ze daar wilde werken, moest ze altijd de brug over. We zochten naar een plek waar we konden wonen, werken en exposeren.’’ Het voormalig stationsgebouw in Franeker kwam op hun pad.

In het pand was eerder een antiquair gehuisvest. ,,In de oorlog zat hier een Joodse landbouwschool. Daar is een documentaire over gemaakt, toen kleinkinderen van een oud-student oud filmmateriaal beschikbaar hadden gesteld aan het Fries Filmarchief’’, vertelt Van Deelen. ,,Zo’n twintig studenten kwamen hier in de oorlog bij elkaar tot ze werden verraden. Twee van hen wisten een razzia te overleven. De ene omdat hij niet in de stad was, de andere omdat hij zich in of bij de waterput schuil wist te houden.’’

Die waterput is er nog. Het tweetal is van plan er een klein monument van te maken, om dit verhaal door te vertellen.

Na een verbouwing van een jaar, openden Van Deelen en Van der Graaf in november 2018 hun Kunstkamer. ,,We zijn nadrukkelijk geen galerie’’, zeggen ze. ,,Wij willen veel meer van de kunstbeschouwing zijn, een kunstproeverij. We willen werk laten zien, erover vertellen en ervan (laten) genieten.’’ Mochten belangstellenden overgaan tot aankoop, dan is dat meegenomen. Getuige de oranje stippen bij werken van Tanja van Abbema en Ben Haggema gebeurt dat geregeld.

Terwijl ze aan hun Kunstkamer werkten, onderzochten Van der Graaf en Van Deelen ook hun omgeving. Zo kwamen ze in Sexbierum terecht in molen De Korenaar. Eigenaar Sibe Palma is even op zijn elektrische fiets gestapt om aan het gesprek deel te nemen. Van der Graaf: ,,Hij en zijn partner kwamen op een zondag bij ons kijken. Kennelijk hebben wij toen indruk gemaakt.’’ Van Palma hoorden ze dat hij ,,ek wat besûnders’ heeft, en zo raakten ze met elkaar in gesprek.

Palma vroeg de twee of zij ook beelden en installaties zouden kunnen organiseren voor de grote stinzentuin rond de molen. Hij kocht een deel van het terrein van het naastgelegen windpark Aeolus toen dat sloot. Hij heeft waterpartijen aangelegd en is nog altijd bezig met de ontwikkeling van het terrein. ,,Ik haw no de mûne enerzjyneutraal meitsje kind. En ik wol noch in gong bouwe fan reid, oerkapt.’’ Daar zou dan ook kunst in kunnen komen te hangen. Mensonides Installaties uit Harlingen die zonnepanelen en warmtepomp plaatste, heeft onlangs ook een lichtinstallatie aangelegd. ,,No sykje ik ien dy’t goed programmearje kin.’’ Bijvoorbeeld om iets kunstzinnigs te projecteren op het bushokje in de vorm van een schelp, dat hij kocht van de gemeente Harlingen. ,,Foar 1 euro.’’

Zelf is hij op dat vlak niet zo bekend, maar Van Deelen en Van der Graaf inspireren hem. ,,Jim hawwe my ek wer in fonk jûn’’, zegt hij. Van der Graaf heeft enkele kunstenaars uit haar netwerk bereid gevonden te exposeren in de tuin. Gerrit van Emous laat er bronzen en stalen beelden zien, en Wietske Schoenmaker papieren installaties die meebewegen in de wind. ,,Maar de tijd was nu nog kort. Volgend jaar kunnen we een volledig programma opbouwen.’’

Zoals ze dat ook sinds 2018 doen in de Kunstkamer. ,,Wij benaderen zelf kunstenaars, wiens werk we interessant vinden. En kunstenaars benaderen ons.’’ Meestal exposeren deelnemers drie maanden, tenzij dat niet goed uitkomt. Van Deelen: ,,Bijvoorbeeld als iemand meedoet aan een beurs.’’ Zo wisselt de kunst vaak genoeg om een herhaald bezoekje aan Franeker te rechtvaardigen, meent het tweetal.

Gezamenlijk zijn ze bezig een stichting op te richten. Van Deelen: ,,We willen bijvoorbeeld mensen met een lichamelijke beperking de gelegenheid bieden de Kunstkamer te bezoeken en onderzoeken met Keunstwurk hoe we dat kunnen doen.’’ Palma heeft daar al ervaring mee. De Korenaar is al met liften en andere middelen toegankelijk voor mindervaliden.

Om een zo groot mogelijk publiek te bereiken en te interesseren voor kunst, hebben ze zich ook gemeld bij de gemeente. Scholen kunnen via KEK (KultuurEdukaasje mei Kwaliteit) met leerlingen langskomen. ,,Yvonne vertelt de docenten vooraf het een en ander’’, aldus Van Deelen. Ook hier heeft Palma ervaring mee. ,,Elk jier komme der sa’n twatûzen bern nei de mûne.’’

Als ze met elkaar brainstormen ,,slaat de fantasie op hol’’, aldus Van der Graaf. Palma heeft bovendien kok en cateraar Doede Jan Postma in huis, die - nu de catering stilligt vanwege corona - allerlei hapjes bereidt in het restaurant van De Korenaar en een foodtruck die voor de deur staat. Geïnspireerd op kunst. Palma krijgt er energie van, zegt hij.

Hij merkt dat het publiek de beelden en deze inspanningen waardeert. ,,Der sit wol gauris 20 euro yn de foaiepot.’’ Hij heeft zich door de hardwerkende Van Deelen en Van der Graaf gerealiseerd ,,dat ik wol tankber wêze mei dat ik altyd bedriuwen efter my stean haw’’. De Graaf en Van Deelen hopen dat hun inspanningen ook respons vinden in de regio. ,,We maken reclame voor de horeca in de buurt, en laten hier op een scherm zien wat er nog meer te doen is in de regio. Dat doen we om te verbinden’’, aldus De Graaf. Ze hoopt dat anderen deze geste beantwoorden en dat hun kunstproeverij in de smaak valt. ,,Voor ons is dit een nieuwe provincie, we moeten een beetje tamtam maken.’’

Franeker - Kunstkamer: Harlingerweg 45, di t/m zo 10-17 uur, www.kunstkamerfraneker.nl

& vormgeving

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct