Werk van Piet Pijn.

Vader en dochter Pijn in Karmelklooster: kleur in donkere dagen

Werk van Piet Pijn.

Geen grote thematische expositie dit najaar in het Karmelklooster in Drachten. In plaats daarvan een overzicht van het werk van vader en dochter Piet en Ineke Pijn, dat kleur biedt in deze donkere dagen.

In dit rare, onzekere jaar waagde Ietsje Hofstra-de Jager van het Karmelklooster zich niet aan het organiseren van een grote thematische tentoonstelling, zoals ze dat afgelopen jaar deed met Huidhonger. Toevallig kwam er iets anders op haar pad. De Stichting Piet Pijn zocht een goede locatie om - voor het eerst - het werk van schilder Piet Pijn te exposeren. Dochter Ineke deed in 2012 mee aan de expositie Scherven of bouwstenen en zo kwam de stichting bij Hofstra. ,,Dat kwam heel goed uit.’’ In overleg met dochter Petra Pijn is de expositie Rijke oogst samengesteld met naakten, stillevens en portretten van Piet en zijn dochter Ineke Pijn.

Piet Pijn (1926-2002) werd opgevoed door zijn grootouders. Zijn opa was kunstschilder en restaurateur Piet in ‘t Hout en via hem kwam hij al jong met kunst in aanraking. Hij bleek een wonderkind, dat al op zijn veertiende in de prijzen viel. Op zijn zeventiende werd hij lid van de Nederlandse Kunstkring, waarmee hij regelmatig exposeerde. Hij volgde van 1944 tot 1948 een opleiding aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag, waar hij zijn vrouw Mia van der Hoeven leerde kennen.

Na zijn opleiding werkte Pijn vooral als beeldhouwer. Hij werkte veel voor kerken en kloosters, maakte heiligenbeelden en kerstgroepen waaronder een piëta voor de Willebrorduskerk in Wassenaar, en in de kapel van de heilige Lidwina in Den Haag heeft hij het scheppingsverhaal vormgegeven. ,,Het is heel passend dat zijn werk nu weer in een klooster hangt’’, vindt Hofstra.

Piet en Mia kregen vier kinderen. Hun dochter Jetteke had een beperking en overleed op vierjarige leeftijd. In 1964 verhuisde het gezin naar Groningen, waar Pijn docent werd aan kunstacademie Minerva. Hij stond er aan de basis van het noordelijk realisme - ,,die typische figuratieve stroming waar Minerva vermaard door is geworden’’, aldus het Nieuwsblad van het Noorden bij zijn overlijden in 2002. Tot deze stroming behoorden ook andere docenten als Wout Muller, Diederik Kraaijpoel en Matthijs Röling.

Pijns vrouw Mia was zijn model en muze. ,,We zagen onze moeder meer in negligé en muiltjes door het huis wandelen, dan in haar gewone kleren’’, vertelde dochter Petra aan Hofstra. Dat bleef zo tot Mia ziek werd. Pijn schilderde daarna nog andere modellen, maar die doeken missen de intimiteit van eerder werk. Piet overleed vrij plotseling in 2002, Mia stierf in 2004. De zussen richten de Stichting Piet Pijn op, die zorgdraagt voor het bewaren en exposeren van het werk van hun vader.

Pijn gold als een gedreven docent, vooral erg goed in vormstudie, in compositie en hoe kleuren op elkaar inwerken. In zijn werk speelt zonlicht een belangrijke rol. Titels als Schemering, Avondrood en Schaduwzijde wijzen op zijn voorliefde voor laag licht dat over het model strijkt en mooie contrasten werpt over gezicht en lichaam. In zijn werk dat hij tijdens zijn leven nooit exposeerde, benadrukt hij de schoonheid van het naakte of schaars geklede vrouwenlichaam. ,,Hij had het gevoel dat hij door exposeren te veel beïnvloed zou worden. Hij wilde onafhankelijk blijven’’, vertelde zijn echtgenote aan kunstjournalist Eric Bos kort na het overlijden van haar man.

Petra is nu als enige van de vier kinderen nog in leven. Haar broer die kernfysicus werd, overleed op 44-jarige leeftijd. Ze schreef een serie kinderboeken, die haar zus illustreerde. Voor het elfde boek maakte Ineke eind 2018 nog de aquarellen toen al duidelijk was dat ze aan kanker leed en ze niet meer de kracht had om te schilderen. Een deel van haar werk is opgenomen in de Stichting Piet Pijn. Petra’s dochter, kunsthistorica Berlinda Maria Bakker, hielp haar moeder bij de samenstelling van het boekje De rijke oogst van Ineke Pijn, dat bij de expositie is verschenen.

loading

Ineke (1957-2019) is Piets jongste dochter. Ze kreeg privé les van haar vader en volgde na de avondopleiding ook de dagopleiding aan Minerva. Ineke schilderde veel portretten in opdracht. Een portret dat ze van haar vader maakte, is op de expositie te zien.

In haar stillevens combineerde ze vaak kleurrijke zijden doeken met enkele voorwerpen. In haar dagboek noteerde ze: ,,Het is de schoonheid van het aardse bestaan die ik wil vatten en laten zien. Het gaat mij om wat me treft, wat me grijpt als ik om me heen kijk.’’ Het gaat om eenvoudige natuurlijke objecten, zoals vruchten, takken en bloemen in combinatie met glas of aardewerk. ,,Ik kom niet los van de manier van werken die ik heb, ’t bevredigt gewoon ’t meest, ik kan er ’t meest in kwijt, en daar gaat het om’’, schreef ze. Ze wist daarmee ook meer abstracte begrippen en gevoel uit te drukken, zoals blijkt uit titels als Afstand, Eiland van liefde of Bevrijding.

In 2012 nam ze deel aan de groepsexpositie Scherven of bouwstenen in het Karmelklooster met een stilleven met kastanjes, in combinatie met een gedichtje van Simon Vinkenoog. Nu Hofstra dat terugleest, krijgt het gezien de familiegeschiedenis extra lading, vindt ze:

Kastanje

Nooit meer een kastanje zien vallen nooit meer openbreken om te zien en te ruiken wat zich daarbinnen verschuilt – nooit meer een kastanje op zak tegen de reumatiek nooit meer aan die herinnering herinnerd kunnen worden,het lijkt me afschuwelijk maar eens sterven wij ook uit:aan alles op aarde komt een einde.

Uit: Vinkenoog Verzameld (2008)

Drachten - Karmelklooster: Burg. Wuiteweg 162, do en vr 13-17 u, t/m 29 januari 2021, entree 10 euro, www.karmelklooster.nl

loading

loading

loading

loading

loading

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct