Werk van Titi Zaadnoordijk.

De troostrijke dieren van Titi Zaadnoordijk

Werk van Titi Zaadnoordijk.

In Wolvega (!) is de expositie Van troost en andere dieren van Titi Zaadnoordijk te zien. Een aandoenlijke beestenbende, waarin katten geheel ontbreken.

T iti Zaadnoordijk uit Scherpenzeel is actief als dichter en beeldend kunstenaar. Ze schrijft onder meer lieve rijmpjes met diepgang, kinderverhalen en liefdesgedichten. Vaak gaan die gepaard met tekeningen en linosneden die uitblinken in eenvoud. Om dat beeldende werk draait het vooral in Kijkzaal Wolvega (in de openbare bibliotheek), op de expositie Van troost en andere dieren .

Bij het zien van die titel dacht ik meteen aan een gedichtje van Zaadnoordijk dat ik jaren geleden zag op de koppermaandagprent die ze in 2009 maakte voor het Fries Grafisch Museum in Joure. De meeuw op de prent heeft iets brutaals en tegelijk aandoenlijks, met zijn grote poten. De tekst luidt: wil jij wel mijn baken zijn? / dan wijs ik jou de weg / en ik zal naar je luisteren / hoor jij dan wat ik zeg?

Zaadnoordijk nodigt de lezer niet alleen uit een baken te zijn, maar geeft er een waarschuwing bij: luisteren is belangrijker dan de held uithangen.

loading  

Witte hemden

Luis teren en kijken, uit haar werk blijkt dat Zaadnoordijk dat goed kan. In de serie van drie portretten Groot Dolhuis heeft ze drie psychiatrisch patiënten afgebeeld met een vogel in de hand en een racehondje op de voorgrond. Op de papierbruine ondergrond vallen de witte hemden van de geportretteerde vrouwen op, ondanks de hondjes die voor hen staan. Het wit leidt het oog naar hun handen. In de manier waarop ze uil, meerkoet of kraai vasthouden zit iets onhandigs. Ze willen dit dier wel koesteren, maar weten niet goed hoe.

loading  

Een andere serie van drie anderhalve meter hoge linosneden betreft Vogelmensen . In krachtig zwart-wit staan hier Duiveman , Vogelmeisje en Kippevrouw afgebeeld. Elk voor hun eigen huis, met hun eigen vogels. Met een enkel element geeft ze typische kenmerken van de drie aan. In het huis van de Duiveman zitten bijvoorbeeld tralies voor het raam, dat daarmee een kooi is voor een duif. En in haar lange vingers houdt de Kippevrouw heel voorzichtig twee eieren vast. Zaadnoordijk beschouwt de relatie tussen deze mensen en hun dieren met humor en mededogen.

Twee grote werken waarbij Zaadnoordijk linosnede heeft gecombineerd met behangdruk vallen een beetje uit de toon. De drukte van het barokke behang doet afbreuk aan de kracht van haar afbeeldingen. In haar stijl hangt ze tegen de ‘klare lijn’ aan, maar de lijnen zijn bij haar nooit strak. Altijd net iets onregelmatig als ze gutst, maar ook iets verlopend van dik naar dun als ze tekent met inkt. Zelfs haar passe-partouts zijn niet kaarsrecht gesneden, maar hebben dezelfde – bedrieglijke – onbeholpenheid.

Want Zaadnoordijk is allesbehalve onbeholpen. Ze weet haarfijn karakters te treffen, en – in deze expositie – wat mensen vinden in hun dier. Herkenning, liefde, troost ... Dat spreekt bijvoorbeeld mooi uit de potloodtekening Buurvrouw , waarin een vrouw in een vrolijke roze trui en gestreepte rok een piepklein hondje op haar hand houdt. Het beestje heeft een feesthoedje op, zoals honden van Zaadnoordijk dat vaker hebben. Ze brengen niet alleen troost, maar vooral plezier in een mensenleven. Vandaar buurvrouws brede lach.

loading  

Steekjes en hartjes

Haa r potlood- en inkttekeningen hebben over het algemeen meer detail en kleuren dan haar linosneden. Zo heeft Zaadnoordijk de roze trui van buurvrouw gevuld met allemaal v-vormige steekjes. In een serie van vijf andere portretten in kleurpotlood geldt dat ook. Hier heeft ze bovendien in witte stiksels nog een extra element toegevoegd, zoals hartjes bij het roodharige meisje dat liefdevol over haar gele hond buigt, en een hond op z’n rug die zich uitrekt boven het hoofd van Sweet mama .

Op haar ogenschijnlijk kinderlijke wijze weet ze de typische kenmerken en houdingen van dieren uit te drukken. Hun nieuwsgierigheid, berusting en soms schuldbewustzijn. Ik herinner me hoe ontroerd ik was toen ik voor het eerst haar linosneden van Witte hond zag, en dat ik daarna mijn eigen honden ging fotograferen om al die verschillende houdingen te bewaren.

loading  

Hoofdrol voor honden

Ge k genoeg ontbreken katten in het overzicht, terwijl Zaadnoordijk ook die wel in haar oeuvre heeft. Eenden, vis en pinguïn doen hun best, en ook het lammetje is lief ( eenvoudigweg oplossen / in zijn armen / en alles voorbij / vrede ), maar honden spelen in deze expositie de hoofdrol. Ze staan niet alleen op veel lino’s en tekeningen, maar ook op vier poten in de vorm van gekke krukjes. Die zijn vrolijk en passen goed in de bibliotheek bij de afdeling kinderboeken, maar ze hebben wat minder de diepgang dan het papieren werk.

Het loont daarentegen de moeite goed te kijken naar de boekjes in de vitrines, omdat hierin teksten en beelden elkaar versterken. Heel passend voor deze tijd is een leporello met de tekst: volhouden / doorgaan / soms ook even / stilstaan / ademhalen. Op de kaft figureert uiteraard weer een hondje. Want waar mensen elkaar om wat voor reden dan ook niet kunnen bijstaan, is er altijd een dier.

loading  

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct