Lorenzo Schuil maakt een mooie tekening.

Corona in Leeuwarden: een beeldverhaal door fotograaf Jacob van Essen

Lorenzo Schuil maakt een mooie tekening. FOTO HOGE NOORDEN/JACOB VAN ESSEN

De gewone stroom opdrachten ligt vrijwel stil, gelukkig kan fotograaf Jacob van Essen op pad voor Historisch Centrum Leeuwarden. Hij brengt de gemeente in coronatijd in beeld.

Meteen na de aankondiging van de eerste coronamaatregelen trok de Leeuwarder fotograaf Jacob van Essen de stad in. De eerste foto’s van rijen mensen voor de coffeeshops kwam in de krant, gevolgd door straattekeningen van stadskunstenares Cote Create (Maria Jose Jara Veragua).

Het is wat Van Essen altijd doet. Als hij voor een opdracht op pad is, zien mensen hem door Leeuwarden stappen. Gebogen onder de last van zijn zware tas, de ene schouder wat meer naar voren dan de andere. Eén en soms meer camera’s om zijn nek.

loading  

Sinds de maatregelen om covid-19 in te dammen van kracht zijn, gaat hij niet meer zonder toestel van huis. Op de markt stuitte hij zo op de 88-jarige Hendrik van der Wal, uitgedost met een mondkapje en rubberen handschoenen. Soms wandelt hij met zijn hond Lobke (kruising stabij/bordercollie), soms stapt hij op de fiets. En nu en dan in de auto. ,,Voor de gemeente brengen we elk jaar in kaart hoe alle dorpen erbij liggen. Ik ben net door Wytgaard en Irnsum gereden.’’

Het straatbeeld wijkt daar nauwelijks af van anders. ,,Misschien zijn er zelfs wel meer mensen op straat dan normaal’’, bedenkt hij. Zeker met mooi weer zijn er meer dorpsbewoners druk in hun tuinen, en spelen kinderen op straat die anders op school zouden zitten. Maar over het algemeen is het er rustig.

Optredens op de stoep

Wel typisch van nu zijn optredens op de stoep van zorgcentra, zoals van een jongen die een frisbeeshow gaf met zijn hond bij Nij Dekama in Weidum. ,,In Leeuwarden zag ik toevallig ook een oudere vrouw die bezoek kreeg onder haar raam. Ze gooide een zakje paaseitjes naar beneden.’’

loading

LC-verslaggever Asing Walthaus sprak met directeur Geart de Vries van het Historisch Centrum Leeuwarden. Zij vonden dat deze periode vastgelegd moest worden, los van de directe actualiteit. Het mondde uit in een gezamenlijke opdracht aan Van Essen om het archief te verrijken met een coronadossier. ,,Dit vind ik belangrijk om vast te leggen, en ook leuk om te doen.’’ Al zijn andere werk is immers grotendeels stil komen te liggen.

,,Ik probeer niet alleen te registreren, maar er ook een fóto van te maken.’’ En dat valt niet altijd mee, zonder dat het beeld leunt op teksten. Natuurlijk, hij ‘verzamelt’ briefjes achter ramen van winkels of instellingen. Verontschuldigingen aan klanten en bezoekers, die nu voor een dichte deur komen te staan. Maar het mooiste is het als een foto geen toelichting nodig heeft. Dat hij in één beeld meer elementen kan vangen, die getuigen van de crisis.

loading  

Zoals die ene met de wapperende roodwitte Met elkaar Voor elkaar-vlag aan een gevel in de Weerd. Eronder een persoon leunend tegen de muur, en een stel dat net de Nieuwestad opdraait. Het is zaterdagmorgen en alle winkels op de achtergrond zijn gesloten. Voor een raam hangt een rood hart, ook een steunbetuiging aan de zorg. Het is zo goed als uitgestorven.

Hoe anders dan op die eerste dagen na 12 maart. Voor de coffeeshops stonden dikke rijen mensen, die nog hun laatste hasj en wiet wilden halen voor de boel op slot ging. (Later werden die regels versoepeld.) ,,Russische taferelen. Alsof er dingen op de bon waren!’’

loading  

Een heel andere rij vormde zich een paar dagen later voor ijssalon La Venezia op de Nieuweburen. Iedereen stond keurig anderhalve meter van elkaar af. ,,Hier staan vaker mensen in de rij, maar het was net of het er nu meer waren. Alsof mensen gaan om het gaan.’’

Andere mindset

De stille stoet van wagens bij het crematorium in Goutum voor het afscheid van Johan Hettema was indrukwekkend. Veel mensen droegen mondkapjes. Verslaggever Pier Abe Santema interviewde de rouwbegeleider, die vertelde dat er meer familieleden van de overledene met corona waren besmet. Van Essen vond de hele situatie ‘heftig’, onder meer de saluerende agenten bij de kist. ,,Daar heb ik een paar dagen last van gehad.’’

Doordat hij ermee bezig is, is zijn mindset anders. Er schuilt echter een gevaar in zo’n opdracht. ,,Iemand die voorovergebogen op de trap van het Paleis van Justitie zit, waar een meisje voorbij dartelt... Heeft dat met corona te maken? De context is belangrijk! Wat is het verhaal, en hoe breng je dat duidelijk over?’’

Vaak komt hij voor het een, en ziet hij onderweg ‘de échte foto’. ,,Op weg naar de crematie zag ik een vrouw met twee kinderen, zij was ingepakt met mondkapje en handschoenen. Ik vroeg haar toestemming voor een foto. Ze had zichzelf beschermd, omdat haar partner tot de risicogroep behoort, kom je dan te weten.’’ Die verhalen horen bij die foto’s, dus schrijft Van Essen ze op.

Daar heeft hij soms een beetje geluk bij. Bij Noorderbrug in de Soendastraat fotografeerde hij het optreden van Melvin van Eldik en Remko Hoitsma. ,,Toen ik klaar was, reed ik door de buurt. Achter glas stond iemand te bellen. Ik stapte af en maakte daar een foto van.’’ Hij legde de betreffende vrouw uit waarom. ,,Toen hoorde ik dat ze genezen was van corona, en net na tweeënhalve week weer naar buiten mocht.’’

Als onderdeel van zijn serie legt hij de projecties vast, die Remko Smids en Karina Kroft elke avond verzorgen, ergens in Leeuwarden. ,,Ze doen dat in elk geval tot en met 28 april.’’ En hij is aan het zoeken. Naar meer beeld binnen - zoals van thuiswerkers -, maar bijvoorbeeld ook van supermarkten waar nu met plastic beklede hekken de rijen tussen de kassa’s van elkaar moeten scheiden.

loading  

,,Ik krijg niet overal toestemming om foto’s te maken.’’ De aanbevelingsbrief van burgemeester Sybrand Buma helpt misschien. Of mensen die hem tips geven. Dat corona daarbij niet altijd sombere beelden oplevert, bewijst Oscar van der Meer. ,,Hij zit thuis en verveelde zich. Dus heeft hij al zijn tuinbeelden roze geschilderd.’’

loading

loading

loading

loading  

loading

loading

loading

loading  

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct