Zo ziet dat eruit, Dette Glashouwer die als actrice en theatermaakster in huiskamers met een skelet danst

Dette Glashouwer, actrice en theatermaakster, treedt op in huiskamers, volgens de coronaregels van slechts-1-persoon-op-bezoek. Een indringende en tegelijk opbeurende monoloog.

Dette Glashouwer bewijst dat praten over de dood een mens zeker niet droevig of angstig hoeft te stemmen, sterker nog, een gesprek over het levenseinde (en wat er daarna met je gebeurt) kan hoogst vermakelijk zijn, vrolijk makend, zelfs in coronatijd. In haar kleine, intieme huiskameroptreden - je kunt haar al voor 50 euro boeken - neemt ze een duik in het sterfproces. Hoe willen we eigenlijk sterven? Wat is er eigenlijk belangrijk aan het leven? En: wat gebeurt er met ons nadat we onze laatste adem hebben uitgeblazen?

Ze geeft het grif toe - vijftig euro is niet veel. ,,Meer geven mag hoor’’, voegt ze er snel aan toe. Ja, het zijn barre tijden. Het komt er in Glashouwers geval op neer dat ze sinds maart nul inkomsten heeft. De actrice leefde de afgelopen maanden van het geld van de overheidsregeling Tozo en van giften. Ze was bezig met de voorstelling Skaad , in Scharnegoutum, met Pier21, maar na een week repeteren werd de lockdown afgekondigd. ,,Echt vreselijk, ik had niks meer.’’

Glashouwer (Hindeloopen, 1960) overwoog een andere carrière, als bejaardenverzorger bijvoorbeeld of als onderwijzer, maar bleek daarvoor te oud. Ze oriënteerde zich op het beroep van uitvaartspreker, liep stage, las boeken, maar daar bleek uiteindelijk boven de rivieren nauwelijks behoefte aan te bestaan.

De hele kosmos wees haar er in feite op dat ze het theater trouw moest blijven.

'Waarom maak ik theater… waarom keer ik er steeds weer naar terug?'

,,Mja’’, gnuift Glashouwer terwijl ze in de grote witte koffer die ze uit Amsterdam meebracht graait. Ze gaat zometeen, hier in Leeuwarden, ingeklemd tussen piano, boekenkast en keuken, voor ons spelen. We hebben wat stoelen verplaatst, ze heeft al een lamp neergezet. Trekt een beige jurk aan. ,,Mja…. Waarom maak ik theater… waarom keer ik er steeds weer naar terug? Ik vrees toch dat het een innerlijke noodzaak is. Ik heb er echt wel vanaf gewild, maar ik denk toch dat het een behoefte aan expressie is. Ik wil me uitdrukken, dingen delen die ik heb ontdekt… Ik kom telkens weer bij theatermaken uit.’’ Hebbes. Ze haalt een kanten slipje uit de koffer, hinkt op een been, dan op het andere en schuift het snel aan. Dan: de poederdoos, lippenstift, een kam door het steile grijs-blonde haar.

Vandaar dat Glashouwer vorig jaar begon te schrijven aan een voorstelling over de dood. Ze haalde daarbij inspiratie uit het het vrijwilligerswerk dat ze doet in een hospice in Amsterdam-Zuidoost èn in haar (levenslange) zoektocht langs filosofische, psychologische, spirituele en levensbeschouwelijke wegen.

Inmiddels staat er een bescheiden decor in de woonkamer. Wij zitten klaar, met koffie. Wacht even. Er moet nog iets cruciaals gebeuren. ,,Ogen even dicht aub’’, zegt Glashouwer en dekt snel iets toe met een zachte roze doek. Ze gaat voor ons staan. ,,Ja. We kunnen beginnen.’’

Kindertijd

Ze begint te vertellen over haar kindertijd en dat haar kleuterschool naast een begraafplaats stond. Als er een uitvaart was, mochten de kinderen niet kijken van de juf. ‘Draai je om!’ De dood, zo leerde de kleine Dette, is eng, daar wend je je maar beter van af.

Die overtuiging bleef, tot ze een boek las, Be here now , waarin een wijs man stelt dat doodgaan helemaal niet eng is, maar alsof je een te strakke schoen uittrekt. Vanaf dit punt in de voorstelling begint de actrice losjes, al keuvelend, over allerlei aspecten van het sterven te vertellen - hoe je alles, ooit, los zult moeten laten, hoe ze in de Middeleeuwen tegen de dood aan keken, dat doodgaan best een vies proces is en over de voordelen van resomeren (je lichaam laten oplossen in een soort vloeistof). Stralend: ,,Je bent in vijf tot tien uur ontbonden!’’

Onder het roze doek blijkt een skelet te liggen. Daarmee danst Glashouwer de huiskamer rond. Een strenge dans, een gepassioneerde dans, gejaagd en ontspannen tegelijk. Dan staart ze ons aan, werpt ons vragen toe. ,,Als ik niet meer in mijn hoofd zit, waar ben ik dan? Wie kijkt er uit mijn ogen?’’

Wij weten het ook niet precies, maar de voorstelling, die een half uur duurt, geeft stof tot nadenken en er volgt een loom nagesprek aan de keukentafel. Hoe willen we eigenlijk herinnerd worden? Wat moeten we doen met alle oude liefdesbrieven en dagboeken op zolder? Is alles ijdelheid of kunnen we het laten gaan? Is het al tijd voor de papierversnipperaar?

Glashouwer grijnst en pakt haar koffer weer in, duwt het skelet liefdevol terug onder het deksel en vertrekt weer naar het station waar de trein naar Amsterdam wacht. Op naar morgen, op naar het volgende thuistheater.

Wie de voorstelling Dying is absolutely safe (regie: Moniek Merkx) wil boeken kan mailen naar share@detteglashouwer.com of een Whatsapp of Signal-bericht sturen naar 06-41504265. De voorstelling duurt 30 minuten, op- en afbouw ook. Kosten: 50 euro exclusief reiskosten.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
Video
Instagram
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct