Jornt Weersing, organisator van het eerste Leeuwarder Frituurfestival, zet zijn tanden in een lihanboutje met pindasaus bij snackbar ’t Vliet, een van zijn sponsors. FOTO NIELS WESTRA

Turkse frikandel, truffelkroket, boloschijf, frittibal: zie hier de line-up van het Frituurfestival

Jornt Weersing, organisator van het eerste Leeuwarder Frituurfestival, zet zijn tanden in een lihanboutje met pindasaus bij snackbar ’t Vliet, een van zijn sponsors. FOTO NIELS WESTRA

Kroketten van snert, verantwoorde frikandellen? Het komt aan de orde op het eerste Frituurfestival, vrijdag bij Neushoorn. Jornt Weersing studeert erop af.

De traditionele snackbarcultuur, de ouderwetse cafetaria waar men met liefde zelfgemaakte kroketten en onregelmatig gesneden frieten in het vet laat zakken: die cultuur, zo typisch voor Nederland en België, staat onder druk. Doodzonde, vindt Jornt Weersing. Mee daarom organiseert hij het eerste Frituurfestival van Leeuwarden. En hij studeert er nog mee af ook, aan de Academie voor Popcultuur.

Fascinatie voor gefrituurd erfgoed

Zijn bedrijfje heet De Bruine Fruitschaal . Dat is de schaal met gefrituurde hapjes die rondgaat op borrels en dergelijke. Weersing, afkomstig uit Ureterp, is van jongs af aan gefascineerd door het gefrituurde erfgoed, zoals doorgegeven in de snackbarcultuur.

,,Koken, dat interesseert me wel, en die snackbarcultuur houdt me ook bezig. Die oude cafetaria’s, waar ik zo’n fan van ben, hebben ook iets volks. Dat vind ik intrigerend. Ook al omdat die kroketten eigenlijk uit de luxe Franse keuken stammen.” Hij noemt zichzelf ‘krokettenfan’, van jongs af aan al. ,,Frikandellen moest ik nooit zo veel van hebben, daar stoppen ze spul als kraaienpoten en koeienogen in. Maar och, zolang je dat niet weet... De Mexicano, ook vol met stampvlees zoals dat dan heet, vind ik ook wel lekker nu.”

De Bruine Fruitschaal zou eigenlijk een ontwerpbureau moeten worden. Maar intussen heeft het snackwezen hem behoorlijk in de greep gekregen. Vandaar ook zijn afstudeerproject, want dat is het Frituurfestival. ,,Ik had een kroket van snert bedacht, en toen ben ik naar de keuken van Neushoorn gestapt met de vraag: vinden jullie dit wat? Dat vonden ze, maar toen toen ik die snertkroket eenmaal helemaal klaar had, was het winterseizoen voorbij.”

Frittibal en kaassnaak

Hij ontwikkelde nog meer snacks voor op de menukaart daar. De frittibal: met risotto en nog veganistisch ook. De kaassnaak: kaas in een dekentje van deeg. De boloschijf: een Italiaanse variant op de bamischijf met spaghetti en bolognesesaus.

Janpier Brands, de inmiddels vertrokken directeur van Neushoorn die ook jarenlang op de Academie werkte, zette hem op het goede spoor, en zo liep hij pardoes tegen een stageplek aan. ,,Janpier liep al langer rond met het idee voor een festival rond frituren. Dat moest ik dan maar doen, als stage.”

Zo is Weersing al maanden bezig met de frituurcultuur, al is het hem ook weer niet aan te zien – ,,je moet het niet elke dag doen, hè.” Hij benaderde verschillende potentiële deelnemers uit de snackbusiness, organiseerde zelfs een snack-ontwerpwedstrijd en zo ontstond er een mooi programma. Op die manier kan Leeuwarden kennis maken met zulke innovaties als de Turkse frikandel, een kruising tussen een frikandel en een sucuk-worstje, beter bekend als Turks worstje.

Brabantse innovatie

Vanuit Noord-Brabant, waar de frituurcultuur toch meer in ere wordt gehouden dan elders, komen zulke upgrades als de truffelkroket. In diezelfde categorie valt de tandoori-bloemkool-kibbeling van de Friese topkok Willem Schaafsma, van restaurant Eindeloos. Oersnacks als het lihanboutje en het nierbroodje, bijna overal uitgestorven maar vooral in Overijssel nog veelvuldig genuttigd, en de eierbal uit Groningen, zijn ook van de partij.

,,Het gaat mij ook om die regionale specialiteiten, om de traditionele cafetaria’s waar ze zelf hun snacks nog maken. Die zijn aan het uitsterven, die verliezen terrein aan al die dönerzaken en die Chinese snackbars waar ze alles uit dozen halen.”

De snackcultuur vernieuwen, dat wil Weersing met zijn bedrijf. ,,Snacks met een twist. Zo heb ik ook de carbonarakroket bedacht. Ik dacht: die carbonarasaus is lekker, dan kun je er ook wel een snack van maken. In een kroket kun je alles wel stoppen. Als-ie maar knapperig van buiten is, en zacht van binnen.”

Snacks met een thema

Snacks met een thema behoren ook tot de mogelijkheden: een bruidstaart opgetrokken uit snacks, een ‘brunebed’ voor een Drents tuinfeest, ofwel falafel van authentieke bruine bonen. En hij heeft de organisatie van Leeuwarden 2018 benaderd met zijn Pompebledsje: met stoofvlees en kruidenbitter van Boomsma, in de vorm van ús nasjonale symbool.

Behalve op metalfestivals, waar de walmen je nog tegemoet slaan, lijkt de ouderwetse gefrituurde hap op festivals bijna uitgestorven. ,,Al die hippe popfestivals, met allerlei biologisch en verantwoord voer en die foodtrucks, waar je zomaar 15 euro voor een hap betaalt. Daar kijken ze neer op zulke snacks. Ik zou willen dat er meer aandacht komt voor de ouderwetse snack.”

Frituurfestival, Neushoorn en Mata Hariplein, vrijdag 14.00 uur

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct