IFKS-schipper Froukje Osinga Meijer met Noa van der Meulen aan het helmhout van 'De Jonge Jasper'.

Tijd voor een vrouw aan het helmhout

IFKS-schipper Froukje Osinga Meijer met Noa van der Meulen aan het helmhout van 'De Jonge Jasper'. Foto Omrop Fryslân

De Sintrale Kommisje Skûtsjesilen (SKS) bestaat 75 jaar en wordt gedomineerd door mannen. Nog nooit was een vrouw schipper. Die komt er voorlopig ook niet, vermoedt documentairemaker Karen Bies.

De SKS is vooralsnog niet van plan zich te mengen in het actief aanstellen van vrouwen als schipper. ,,De foarsitter lit it op syn berin”, zegt Bies, die René Nagelhout daar expliciet daar naar vroeg in de documentaire Mei it helmhout tusken ús yn. Bies vindt het opmerkelijk dat de discussie over het aanstellen van een vrouw als schipper bij de SKS nauwelijks wordt gevoerd. ,,Wylst froulju eartiids ek hurd wurken oan board.”

Vrouwen stonden ook aan het helmhout

Bies vindt het opmerkelijk dat de discussie over het aanstellen van een vrouw als schipper bij de SKS nauwelijks wordt gevoerd. ,,Wylst froulju eartiids ek hurd wurken oan board.”

Bies laat dat haar 101 jaar oude oma Henderika Bies-van Dijk vertellen. Een dochter van een Groningse landarbeider, die werd gestrikt door de Friese skûtsjeschipper Johannes Bies. Ze trouwden in 1939 en samen voeren ze op het skûtsje.

Niemand was de baas aan boord, vertelt Henderika. ,,Oma, sy komt fan Grins dus we neamme har sa, stie likefolle oan it helmhout as ús pake.” Eigenlijk is het best wel vreemd dat in het 75-jarig bestaan van de SKS nooit een vrouw is opgestaan die schipper wilde worden, constateert Bies.

De rol van de vrouw tijdens het skûtsjesilen is vooral dienend, laat Bies in de documentaire zien. Vrouwen van schippers ontzorgen hun mannen, zodat die zich volledig kunnen focussen op de wedstrijden. ,,En dêr ha de froulju ek gjin problemen mei.” Hetty Visser, vrouw van kampioensschipper Douwe van Sneek, stond hem jarenlang terzijde. Ze cijferde zichzelf weg. ,,Dat die ik mei leafde”, zegt ze. Douwes dochter Dinie stapte pas na 2010 aan boord bij heit. Eerst als peiler en later als adviseur op het achterdek. Had die dan geen ambitie om schipper te worden? Nee. Want schipper wordt je niet zomaar.

Niet sterk genoeg

Dinie kreeg pas op latere leeftijd echt interesse voor skûtsjesilen. Toen was ze al te oud, zegt ze. Wie schipper wil worden, moet verschillende stadia doorlopen. Sowieso aan boord van een skûtsje. De meeste schippers zijn begonnen in de roef als ranjajongen. Het zeilen leren ze in kleine bootjes.

,,En noch net ienris sa hiel lang lyn woene skippers gjin froulju mei hawwe oan board.” Dinie en haar zus Stien vertellen in een reportage van twintig jaar geleden dat ze niet mee mogen op het skûtsje, omdat ze niet sterk genoeg zijn.

Als een schipper al eens een vrouw meenam, zoals Siete Meeter dat in de jaren zeventig wel deed, dan was dat bijzonder. ,,Siete Meeter, de schipper die als enige vrouwen aan boord duldt”, vertelt de voice-over op de oude filmbeelden.

,,Mar hoe sa net sterk genôch?”, zegt Bies die met Froukje Osinga-Meijer het water op ging. In de IFKS staat de schipper haar mannetje met het skûtsje de Jonge Jasper. Osinga-Meijer heeft sinds ze in 2012 schipper werd al menig wedstrijd gewonnen. ,,Jammer dat der by de SKS noch gjin froulju skipper binne”, vindt die. Bies: ,,Sy lit sjen dat in frou bêst wol skipper wêze kin.” Tijdens het zeiltochtje op de Hegemer Mar nam de schipper ook Noa van der Meulen (12) mee. De dochter van Klaas van der Meulen van Woudsend wil heel graag schipper worden. Later, als ze oud genoeg is, want ,,at mannen it kinne, kinne froulju it ek!”

Met de documentaire eert Bies niet alleen haar oma. Ze laat zien wat de rol van de vrouw al jaren is binnen het SKS-skûtsjesilen. Een oordeel over of de SKS niet actiever moet zijn in het werven van vrouwelijke schippers, geeft ze niet. Ze heeft er wel een mening over. ,,In club dy’t tradysjes sa wichtich fynt, soe dochs ris aktiver nei de rol fan de froulju fan doe sjen moatte.”
 

NPO 2, Fryslân Dok - Mei it helmhout tusken ús yn. Zaterdag 15.30 uur (Nederlands ondertiteld, herhaling 8 november 13.10 uur). Zondag 8 november om 17.00 uur op Omrop Fryslân (herhaling ieder uur).

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct