Thereminspeler Thorwald Jørgensen en pianiste Kamilla Brystova, bovenin Crystalic.

'Thin Air' op theremin, bovenin Crystalic

Thereminspeler Thorwald Jørgensen en pianiste Kamilla Brystova, bovenin Crystalic. FOTO HOGE NOORDEN/JAAP SCHAAF

Bovenin het Crystalic-gebouw klonk het stuk Thin Air , voor theremin en piano deze keer. De kijkers thuis hoorden een vooraf opgenomen versie.

Het is niet heel vanzelfsprekend dat een hedendaags serieus muziekstuk vaak gespeeld wordt. Maar Thin Air , van componiste des vaderlands Calliope Tsoupaki, krijgt tientallen uitvoeringen mee, voor verschillende solo-instrumenten. Tsoupaki schreef het in opdracht van Festivals For Compassion, een samenwerkingsverband van verschillende festivals – vooral klassiek. En die streamen het allemaal.

City Proms, dat eigenlijk afgelopen weekend plaats had moeten vinden in Leeuwarden, koos voor Thorwald Jørgensen, bespeler van de theremin. En die koos ervoor om het te spelen met pianiste Kamilla Brystova. ,,Het is echt samenspel”, zegt Jørgensen, helemaal bovenin het Crystalic-gebouw – gekozen om het mooie uitzicht op Leeuwarden, want de boel werd live gestreamd en valt nog altijd terug te zien op de facebookpagina van LF2028.

Snaarinstrument met een onzichtbare snaar

Jørgensen wijst op de partituur. ,,Kijk, er zit harmonie in, en die vond ik spannend. Een theremin is eenstemmig, en ik vond het heel jammer dat dan de harmonie verloren zou gaan.” Hij vroeg componiste Tsoupaki of die dat zag zitten, en jawel. ,,Toen zijn we aan het sleutelen gegaan. Het was nogal een gepuzzel om het passend te krijgen.” Het resultaat is min of meer een combinatie van de oorspronkelijke partituur voor de piano en de vioolversie. ,,Eigenlijk is de theremin ook een soort snaarinstrument, met een soort onzichtbare snaar.”

Jørgensen is opgeleid als klassiek slagwerker en speelde als zodanig in orkesten, maar dat vond hij ,,gewoon saai”. Hij raakte geobsedeerd door de theremin, het bijna een eeuw oude elektronische instrument dat je bespeelt door het nadrukkelijk niet aan te raken. Met je handen stuur je als het ware een spanningsveld aan, rond enkele antenne-achtige uitsteeksels. Hij leerde zichzelf het instrument aan – ,,het eerste wat ik speelde was Bach” – en intussen heeft hij een behoorlijke carrière opgebouwd met dit instrument, ook met orkesten achter zich.

,,Het is een prachtig stuk. We hebben het echt geïnterpreteerd als ijle lucht, dat je er bijna van stikt. Soms zitten er heel dreigende, duwende passages in: je wilt door, maar je bent buiten adem. Ik denk dat we dit op het repertoire houden.”

‘Je kunt beter goed voorbereid aan boord komen dan hier zitten en live op je bek gaan’

Producent Jan Gaastra maakt zich druk over de automatische zonwering. Dat die nou niet net tijdens de livestream dicht gaat, want dan is het fraaie plaatje weg. Over de luidruchtig brullende klimaatinstallatie hoor je hem niet klagen. Uitzetten is geen optie zegt hij, ,,het kost drie dagen om ’m weer aan te zetten.”

De oplossing is eenvoudig: Jørgensen en Brystova hebben enkele dagen eerder in zijn woonplaats Dordrecht al een versie opgenomen. Ze spelen het stuk hier wel degelijk live, maar de kijkers thuis krijgen die versie vooraf te horen. ,,Op locatie is het altijd lastig”, zegt Jørgensen. ,, Je kunt beter goed voorbereid aan boord komen dan hier zitten en live op je bek gaan. Ik zit in beeld, daar heb ik gewoon geen zin in.”

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 4,99 per maand. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct