Stem mee op de Vredeman de Vries publieksprijs voor architectuur

Kantoor Alfa Accountants & Adviseurs, Leeuwarden. Fotografie: Borren Staalenhoef Architecten

De Vredeman de Vriesprijs viert dit jaar zijn vierde lustrum. Uit de 24 inzendingen koos de jury in de eerste ronde 15 ontwerpen. Deze maken kans op de publieksprijs. Na een tweede beoordeling hield de jury vier genomineerden over, de beste ontwerpen van 2018 en 2019.

De provincie Fryslân stelde de Vredeman de Vries-prijs in 2000 in. Hij wordt jaarlijks uitgereikt: het ene jaar voor architectuur in Friesland, het andere jaar voor vormgeving. Vormgever/architect en opdrachtgever delen de prijs. Want bij het ontwerpproces draait het altijd om een goede samenwerking tussen de opdrachtgever(s) en de ontwerpers, dit jaar: architecten, stedenbouwkundigen, interieurarchitecten en landschapsarchitecten.

Architectuur is meer dan het realiseren van die ene woning of dat ene kantoor. De jury heeft de inzendingen beoordeeld aan de hand van drie criteria: (a) de bijdrage aan de omgevingskwaliteit, (b) de waarde voor Friesland en de lokale samenleving, en (c) voorbeeldfunctie voor proces en samenwerking. Een belangrijk aandachtspunt vormt ook het realiseren van duurzame ontwikkelingsdoelen.

Het gaat om meer dan ‘mooi’ of ‘lelijk’, schrijft Hink Speulman van Keunstwurk in het boekje dat op 9 oktober bij de prijsuitreiking verschijnt. ,,De klassieke principes van Vitruvius zijn niet vergeten: schoonheid (venustas), stevigheid (firmitas) en bruikbaarheid (utilitas).’’

De jury bestond dit jaar uit Diana Lautenbag (architect), Jef Mühren (directeur Stichting MOOI Noord-Holland), Karin Peeters (stedenbouwkundig ontwerper), voorzitter Annet Ritsema (architect en stedenbouwkundig ontwerper) en Peter de Ruyter (landschapsarchitect).

Lezers van de Leeuwarder Courant bepalen wie de publieksprijs wint. Lees hieronder meer over de nominaties en vul het stemformulier in. Direct stemmen? Klik hier .

Nominaties publieksprijs

Caseta op een eiland – Grou
Opdrachtgever: Familie Pereboom
Opdrachtnemer: Lichtstad Architecten – Eindhoven
Fotografie: Basephotography | Bas Gijselhart

loading

De oude vakantiewoning Caseta op het eiland de Burd bij Grou was in slechte bouwkundige staat geraakt. Daarom besloot de familie Pereboom tot nieuwbouw, waarbij de ligging en oriëntatie van de woning werden veranderd. Zij ligt nu in het riet. Steigers naar alle kanten versterken het gevoel van het verblijven langs de oever.

Het houten casco van Caseta is van kruislaaghout. Vloer, wand en dakdelen zijn prefab naar het eiland gevaren, inclusief de stalen hulpconstructie. Caseta beschikt over een eigen waterzuivering.

Het skûtsjesilen heeft het ontwerp van Caseta geïnspireerd en de plek wordt omarmd door landschap en watersport. Als je langs Caseta vaart, verandert het ontwerp mee met het landschap. Het gaat in vorm en compositie een spel aan met boten die voorbij komen zeilen. En waar je ook in de vakantiewoning bent: de verbinding met ‘buiten’ is altijd sterk aanwezig.

Bestjoershûs Súdwest-Fryslân – Sneek
Opdrachtgever: Gemeente Súdwest-Fryslân
Opdrachtnemer: J.O.N.G. architecten – Lemmer
Fotografie: Thijs Wolzak

loading

De fusiegemeente Súdwest-Fryslân heeft de binnenstad van Sneek als locatie van haar organisatie gekozen. De gemeenteraad zetelt in het Bestjoershûs: de uit 1864 daterende raadzaal van Wymbritseradiel. Het monumentale gebouw aan de kop van de Markstraat is daartoe ingrijpend verbouwd, om te voldoen aan de eisen van deze tijd.

Het Bestjoershûs wordt duurzaam verwarmd en heeft energielabel A++. In de nabije toekomst zal het pand bovendien worden aangesloten op zonnepanelen die op de andere gemeentelijke gebouwen worden geplaatst.

De vernieuwde raadzaal is een fraaie en functionele ruimte, waarin eerdere bouwperioden zichtbaar zijn gebleven. Jelle F. Post maakte een nieuw wandkunstwerk, daarbij geïnspireerd door de wandschildering uit de oude raadzaal. Binnen en buiten zijn de originele kleuren teruggebracht. Met de ingebruikname van het Bestjoershûs door de gemeenteraad van Súdwest-Fryslân is de cirkel rond.

Restauratie en nieuwbouw woning – Oudemirdum
Opdrachtgevers: Jan en Francisca Benthem
Opdrachtnemer: J.O.N.G. architecten – Lemmer
Fotografie: Thijs Wolzak

loading

De opdrachtgevers kochten een oude recreatiewoning in Gaasterland met de bedoeling daar te gaan wonen. Het bestaande huisje was hiervoor ongeschikt, maar moest behouden blijven. Daarom werd vlak ernaast een nieuwe woning gerealiseerd, tegen de bosrand.

De nieuwe woning is uit hout opgetrokken en ook de gevels en het dak zijn met houten delen bekleed. Als de bewoners niet thuis zijn, zijn de gevels gesloten. Wordt er gewoond, dan worden de gevels met schuifdeuren en kleppen opengezet. Ruimtelijk voelt de nieuwbouw als een houten schuur, zoals gebruikelijk was op een boerenerf en zoals die hier oorspronkelijk ook heeft gestaan.

Het oude huisje is zorgvuldig gerestaureerd en deels gereconstrueerd. Slimme keuzes in de inrichting vergroten de bruikbaarheid, met behoud van het karakter. Bij de inrichting van het erf is gekozen voor een sobere aanpak. Er is geen bestrating aangebracht. Zo wordt de geschiedenis van de plek recht gedaan.

RUG | Campus Fryslân in de beurs van Leeuwarden
Opdrachtgever: Rijksuniversiteit Groningen
Opdrachtnemer: J.O.N.G. architecten – Lemmer
Fotografie: Thijs Wolzak

loading

De nieuwe, twaalfde faculteit van Rijksuniversiteit Groningen is gevestigd in de binnenstad van Leeuwarden, in de voormalige beurs. Het rijksmonument uit 1880 huisvestte voorheen de bibliotheek.

Er wordt in kleine groepen gestudeerd, met volop gelegenheid om elkaar te ontmoeten en te inspireren. Daarom telt Campus Fryslân maar één grote zaal. De overige ruimtes zijn lokalen, kamers en eenpersoons cellen.

Tussen en op deze zalen en kamers is zo veel mogelijk ruimte gelaten voor informeel studeren. Op de hogere vloeren zijn verrassende uitzichten op medestudenten, de stad en de straat gecreëerd. De oorspronkelijke structuur van het monument is echter onaangetast gebleven.

Op het platte deel van het dak liggen 262 zonnepanelen, terwijl een warmtepomp voor de verwarming zorgt. Campus Fryslân is daarmee het eerste monumentale all electric onderwijsgebouw van Nederland.

Studio INAMATT – Pingjum
Opdrachtgever: Studio INAMATT | Ina Meijer, Matthijs van Cruijsen
Opdrachtnemer: Studio INAMATT
Fotografie: Studio INAMATT

loading

De nieuwe studio voor het ontwerpbureau is in eigen opdracht uitgevoerd, op de plek van een eerdere romneyloods. De nieuwe ruimte omvat een atelier en expositieruimte, werkplekken met computers, een archief en op de verdieping een maquettewerkplaats voor video- en materiaalexperimenten. In het hart van het gebouw is de technische ruimte en een eenvoudige keuken met eetplek.

Het ontwerp van de volledig remontabele studio is het resultaat van de zoektocht naar effectieve eenvoud, inpassing in het omringende landschap, circulaire bouwmethodes en duurzaamheid. Zonnepanelen zijn verzonken in het dak aangebracht, voldoende om ook de naastgelegen huizen van elektriciteit te voorzien worden. Een luchtwarmtepomp voorziet in de verwarming.

De studio refereert aan de schuurtypologieën van de landbouw in Friesland. De minimalistisch gedetailleerde studio is weinig spectaculair aan de buitenkant, maar met veel aandacht en precisie gemaakt, zodat deze respectvol en ingetogen in het landschap staat.

Levensloopwoningen Nieuw Grettinga – Harlingen
Opdrachtgever: Bruinsma Harns Vastgoed BV
Opdrachtnemer: Penta Architecten – Harlingen
Fotografie: Penta Architecten

loading

Naast de gerestaureerde en tot zorgwoningen getransformeerde cocosfabriek in Harlingen, hebben drie bedrijfsloodsen plaatsgemaakt voor twaalf levensloopwoningen. De ruime woningen zijn op verschillende doelgroepen gericht, maar zijn bij uitstek geschikt voor senioren. Het ontwerp van de woningen is geïnspireerd op de oorspronkelijke industriële bebouwing en bestaat uit gemetselde volumes met gekoppelde flauwe daken en gevelopeningen met bogen. De woningen zijn in twee stroken rug-aan-rug gebouwd.

De dwarskappen beginnen op 60 centimeter van de verdiepingsvloer en zorgen daardoor niet alleen voor meer ruimte op de verdieping, maar dragen er tevens aan bij dat de voorgevel massief oogt. De topgevels zijn in de stijl van rond 1900 met een iets uitstekende brede rand omkaderd.

Het gebruik van twee kleuren metselsteen zorgt voor mooie accenten en ook verder zijn er tal van fraaie details die bijdragen aan de beoogde vroeg 20e-eeuwse industriële sfeer, helemaal passend op het voormalige bedrijventerrein.

Brouwerij Fortuna Vlieland - Oost-Vlieland
Opdrachtgever: Fortuna Vlieland | Bojan Bajic en Gosse Beerda
Opdrachtnemer: Adema Architecten – Dokkum
Fotografie: Egbert de Boer

loading

Een schets geïnspireerd op een stormparaplu vormde het begin. Het ontwerpproces leidde uiteindelijk tot een iconische plek op het eiland voor het brouwen van Vlielands bier en met volop ruimte voor ontmoeting en bezinning.

Het gebouw kenmerkt zich door de asymmetrische vorm en schuine lijnen, en interacteert met het omliggende duinlandschap. Grote glaspuien geven de brouwerij een transparant karakter. Zij zorgen tevens voor spectaculaire uitzichten en overdadig daglicht.

Op de begane grond staat het brouwen van bier centraal. Op de verdieping is invulling gegeven aan ruimte voor ontmoeting, ontspanning en bezinning, in de vorm van een proeflokaal met een prachtig panorama over het duinlandschap en een auditorium met een kleine kapel, gewijd aan Sint Nicolaas.

Fortuna Vlieland markeert de overgang van natuur en bebouwing; het gebouw beoogt een brug tussen beide te slaan. De gebouwgebonden installatie draait volledig op zonne-energie.

Energie Kenniscentrum Leeuwarden – Leeuwarden
Opdrachtgever: Koninklijke Oosterhof Holman en Ekwadraat
Opdrachtnemer: Achterbosch Architecten – Leeuwarden
Fotografie: Tristan Fopma, Bram Vreugdenhil | Studio Roodenburch

loading

Het voormalige vuilstortterrein Schenkenschans wordt ontwikkeld tot Energiecampus Leeuwarden. Op de top van de afvalberg, prominent in beeld en van veraf zichtbaar, ligt de duurzame en circulaire kantoor- en vergaderlocatie van het Energie Kenniscentrum Leeuwarden.

De afvalberg vormt niet alleen een markante plek: de instabiele ondergrond maakt een innovatieve, lichte en doelmatige bebouwing nodig. Daarom is het gebouw op 108 individueel verstelbare kolommen geplaatst, met 30 centimeter speling om eventuele verzakkingen in de komende vijftig jaar op te vangen.

Om de belasting op het milieu zo laag mogelijk te houden, zowel tijdens de bouw, als gedurende het gebruik, en ook na afloop van de levensduur van het volledig remontabele gebouw, heeft een zorgvuldige keuze van de toe te passen materialen plaatsgevonden, met veel aandacht voor circulariteit. Wat betreft energie is het gebouw geheel zelfvoorzienend door het gebruik van zonnepanelen en luchtwarmtepompen.

Herinrichting Ooster- en Westerdiepswal – Kollum
Opdrachtgever: Gemeente Kollumerland c.a.
Opdrachtnemer: FARSK Architecten & Infra B.V. – Leeuwarden
Fotografie: Ynte Koster, Peter de Jong

loading

De noodzakelijke vervanging van houten walbeschoeiing vormde de aanleiding tot een grote renovatie en herinrichting, waarbij de kans werd aangegrepen om de vaarbereikbaarheid van het oude centrum van Kollum flink te verbeteren en historische kwaliteiten te herstellen.

De Sylsterryd is verbreed naar zijn historische tracé. De nieuwe kademuren zijn voorzien van metselwerk en een natuurstenen afdekker, die de vloeiende lijnen van de Sylsterryd accentueert. Het wegprofiel van de Diepswallen is versmald. In de behoefte aan groen wordt voorzien door de mogelijkheid tot aanplant van leilindes in de private grondstrook voor de woningen.

De Piip, de brug waarmee de Voorstraat (Hessenweg) de Sylsterryd (verbinding met de zee) kruist, in de onmiddellijke nabijheid van het oude rechtshuis, vormde vroeger een belangrijke ontmoetingsplek. Nu wordt de brug weer duidelijk ervaren, waarmee de historische betekenis van de plek wordt benadrukt.

Herinrichting Stationsgebied – Leeuwarden
Opdrachtgevers: Gemeente Leeuwarden en Provincie Fryslân
Opdrachtnemer: Ontwerpteam Stationsgebied | Borren Staalenhoef Architecten – Leeuwarden
Fotografie: Pieter Kers

loading

De bus- en treinstations van Leeuwarden en het bijbehorende plein vormen de poort naar de hoofdstad van Friesland. Een multidisciplinair ontwerpteam kreeg opdracht om door herinrichting van het stationsgebied een hoogwaardig, flexibel en toekomstbestendig knooppunt van (openbaar) vervoer te realiseren, met een uitnodigende entree naar de binnenstad en een logische en aantrekkelijke looproute van en naar de stations. De complexe opgave stond bovendien onder forse tijdsdruk met het oog op de start van LF2018.

Door de herinrichting is het stationsgebied het primaire domein geworden van voetgangers en fietsers, waar het goed vertoeven is. Hierdoor, en door de bijzondere fontein van de Spaanse kunstenaar Jaume Plensa, bezit het gebied een allure die past bij een provinciehoofdstad. De indeling is overzichtelijk, duidelijk en aangenaam voor het oog. Voor de busreiziger is een nieuw, veilig en overzichtelijk busstation gerealiseerd. De enorme klok die het busstation markeert is niet alleen functioneel, maar vormt ook een ware blikvanger.

Vakantiewoning – Schiermonnikoog
Opdrachtgever: Particulier | anoniem
Opdrachtnemer: De Zwarte Hond Architecture Urbanism – Groningen
Fotografie: Harry Cock

loading

Op Schiermonnikoog – op de grens van duin en strand – is een onopvallende, maar markante vakantiewoning gerealiseerd. Een knusse thuishaven, met grote mate van privacy en veel respect voor het waardevolle landschap. Daarbij moet worden opgemerkt dat de regelgeving op de Waddeneilanden beperkingen stelt aan hoogte en oppervlak, zodat het landschap niet wordt volgebouwd.

In het ontwerp is met zowel de omgevingsfactoren, als de wensen van de opdrachtgever rekening gehouden. De woning speelt met de hoogteverschillen in het landschap, en bevindt zich deels ondergronds. Daar waar de duinen een duik maken heeft de woning een groen en hemels uitzicht, maar is het huis tegelijkertijd volledig aan het oog onttrokken. Vanaf de openbare weg is er evenmin sprake van directe zichtbaarheid of inkijk.

De gevel van fijn bezaagd en buiten gedroogd eikenhout geeft de woning karakter. Het hout wordt door weer en wind alleen maar mooier. Het groene dak maakt de camouflage van de woning in het landschap compleet.

Kantoor Alfa Accountants & Adviseurs – Leeuwarden
Opdrachtgever: Alfa Accountants & Adviseurs
Opdrachtnemer: Borren Staalenhoef Architecten – Leeuwarden
Fotografie: Borren Staalenhoef Architecten

loading

Alfa Accountants & Adviseurs was decennialang gevestigd in een herenhuis op een prachtige locatie aan de Noordersingel in Leeuwarden. Om aan huidige en toekomstige eisen qua huisvesting en bereikbaarheid te kunnen beantwoorden werd een bouwkavel gekocht aan de zuidelijke rand van Leeuwarden. De wens: een duurzaam kantoorgebouw dat in een prettige en praktische werkomgeving voorziet. Aanvullende eis: verwezenlijking van de hoogst haalbare duurzaamheidsklasse, BREEAM-Outstanding. Hiermee werd de lat hoog gelegd: er zijn in Nederland namelijk tot nog toe slechts enkele gebouwen gerealiseerd die aan deze norm voldoen.

In 2016 begon de ontwerpfase. Nadien werd ruim drie jaar lang met veel zorg en aandacht en een zeer kritische houding van alle betrokkenen gewerkt aan de ambitieuze bouwplannen. Tijdens de uitvoering tot en met de oplevering werd de intensieve samenwerking tussen opdrachtgever en architect voortgezet. In de zomer van 2019 verhuisde Alfa Accountants & Adviseurs naar hun nieuwe kantoor. Tevreden en trots op het behaalde resultaat.

Woonhuis – Marsum
Opdrachtgever: Familie Savenije
Opdrachtnemer: Borren Staalenhoef Architecten – Leeuwarden
Fotografie: Pieter Kers

loading

Op een mooie locatie in het buitengebied van Marsum stond een vervallen kop-hals-rompboerderij. Na uitvoerig onderzoek naar de mogelijkheden om op deze plek te wonen werd besloten tot sloop en nieuwbouw.

Vanaf de noordzijde brengt het silhouet van de nieuwbouw dat van een boerderij met bijgebouwen zoveel mogelijk terug. Een warm thuis wordt bereikt door de kleurstelling, maar ook door het toepassen van veel hout als zichtwerk. Zo zijn er slanke hoge houten liggers gebruikt om de verdiepingsvloer op het staalskelet te leggen. Veel secundair staalwerk wordt efficiënt gebruikt als o.a. kozijn, wandversteviging, drager voor werkbladen, enzovoort. Een warmtepomp en zonnepanelen leveren de benodigde energie, een lage temperatuurverwarming in combinatie met vloerverwarming resulteert in een optimaal rendement. Het huis staat rondom in een drainagestelsel, waardoor goten en hemelwaterafvoeren kunnen ontbreken.

Dit is een expliciet ontworpen modern huis. Zelfbewust, bijzonder, maar bescheiden neemt het een plaats in in het open Friese landschap.

Woning Woelwijk – Leeuwarden
Opdrachtgever: Familie Anema
Opdrachtnemer: Projectarchitect Bart Zantman (gerealiseerd door het toenmalige bureau AchterboschZantman Architecten)
Fotografie: Ronald Zijlstra

loading

Aanvankelijk stond op deze locatie een woning uit de jaren zestig. In combinatie met een grote loods vormde zij jarenlang de basis van een agrarisch bedrijf. De oude woning was sterk verouderd, erg gesloten en voldeed niet meer aan de energetische eisen en woonwensen van deze tijd. Zij werd daarom – na rijp beraad – afgebroken, evenals de loods. In de nieuwe woning is het uitgebreide woonprogramma vertaald naar een schakering van ruimtes rondom een centraal trappenhuis, binnen een ruimtelijk concept dat is gebaseerd op het silhouet van een agrarisch landhuis.

De woning kent aan de buitenzijde een ruwe houtstructuur. Als de bast van een boom zijn de planken in verschillende breedtematen verticaal aangebracht. Het dak ligt verdiept achter de minimaal gedetailleerde dakrand, waar een verholen goot het water wegvoert naar in de gevel opgenomen hemelwaterafvoeren. Binnen wordt gebruik gemaakt van strak gestucte wanden in verschillende nuances, en geschaafd eikenhout.

Herbestemming kantoorgebouw – Leeuwarden
Opdrachtgever: FBA State BV
Opdrachtnemer: Borren Staalenhoef Architecten – Leeuwarden
Fotografie: Borren Staalenhoef Architecten

loading

Aan de Willemskade in Leeuwarden staat een bijzonder kantoorgebouw. Het werd door de bekende architect Abe Bonnema ontworpen voor Friesland Bank Assurantiën. Na verlies van de oorspronkelijke functie is het pand verbouwd tot een woongebouw met een grote variëteit aan appartementen, die alle een buitenruimte hebben gekregen. Dit is bereikt door balkons toe te voegen, maar ook door slim gebruik te maken van al voorhanden zijnde bouwdelen. De toiletgroepen van het voormalige kantoor zijn weggezaagd: dit is nu een kleine vide van zeven etages hoog. De gemeenschappelijke ruimtes zijn afgewerkt met geëmailleerde rode glaswanden.

Nieuwe openingen in de gevel brengen rijkelijk daglicht binnen. Het vernieuwde koperen dak verraadt dat het gebouw flink is aangepakt: zo is de voormalige techniekverdieping bewoonbaar gemaakt en aan de zijde van de gracht is een verdieping toegevoegd.

De voorgehangen balkons zijn uitgevoerd als een open erker, met een knipoog naar de vorm van een vouwbalg.

Breng hier uw stem uit

(Stemmen is mogelijk tot en met 4 oktober)