Geke Hankel uit Groningen, al een halve eeuw geliefd schildersmodel, ziet de maatschappij met lede ogen ’terug naar af’ gaan. ,,Bevochten vrijheid wordt teruggedraaid.’’

Weergaloos weelderige billen heeft Geke Hankel. Met dat tengere bovenlijf vormt ze een volmaakte peer van vlees en bloed. Van huid, van aderen en spieren. Sierlijke halslijn, adellijke kleine handjes en voetjes. Sterke kop, vlammendrode lokken die soms getemd zijn in een strenge knot. Genoeg om het kunstenaarsgilde in vervoering te brengen.

Zeg nooit kont

Zeg nooit kont, doceert het schildersmodel (66). Anatomische les nummer één: „Billen, moet het zijn. Een bil is een spier. En kont klinkt zo…”, ze lacht, „zo plát, ja.” En dat zijn haar billen, verafgood door kunstschilders van naam, allesbehalve.

Miljoenen keren zijn haar rondingen vereeuwigd. „Ga maar na, twee tot soms drie klassen van twintig studenten per dag. Heb ik het nog niet over individuele sessies. En dat al bijna vijftig jaar lang”, zegt ze. Drie generaties academiestudenten probeerden haar vormen te vangen, op papier en in klei. „Een eerstejaars zei laatst dat ik ook model heb gestaan voor zijn opa. In een andere kleinzoon herkende ik zijn grootmoeder, hetzelfde oranje peenhaar.”

Spierspanning

Een lichaam in dienst van de kunst. Geke Hankel verdient haar boterham met stilzitten, stilliggen of stilstaan. „Voor driekwart van de tijd gekleed, voor een kwart naakt. Naakt poseren is moeilijker.” En dat heeft niets van doen met valse schaamte. „Kleren kun je draperen, je kunt ermee maskeren, suggereren. Naakt poseren vergt twee uur niet verslappende spierspanning. En na een pauze weer twee uur.”

Zeg nooit kont dus. En zeg nooit bloot. Bloot is deze diva alleen privé. „Het woord naakt heeft al een distantie in zich. Ik kleed me ook niet uit voor de klas. Dan zou ik een vrouw zijn die haar slipje uittrekt en zich ontbloot. Ik loop altijd in alleen een kimono naar mijn plek, en die gooi ik in een beweging af. Ben ik meteen model.”

loading

Kostuumontwerper wilde ze worden, het 16-jarige meisje uit het Friese Noordwolde dat naar Kunstacademie Minerva in Groningen ging. „Op de eerste dag al noemde docent en schilder Wout Muller mij zijn vleesgeworden fantasie. Haha, ja, in deze #MeToo-tijd was er meteen aangifte tegen hem gedaan, denk ik. Hij vroeg me model voor hem te staan, maar daar wilde ik niets van weten. Tot ik zelf een paar keer naar model getekend had, en wist wat het inhield.” De eerste keer was ze wat bibberig van binnen. „Maar dat was in vijf minuten over. Om mij ging het niet, het ging om het tekenen.” En zo komt het dat ze dagelijks op de beroemdste billen van het land zit.

Muze van Wout Muller

De muze van Wout Muller werd ze, zijn werk getuigt van passie voor haar, en voor haar billen. „’Als Geke een heup verlegt, ontstaat er een landschap’, zei hij. En dan grapte hij dat hij eigenlijk een landschapsschilder was.”

Chemie was er. „Zonder gaat het niet. De kunstenaar creëert mét zijn model, het is een hechte samenwerking. Ik naaide korsetjes en handschoenen. Wist welk effect de teint van kant op het blanke van mijn huid had. Wie het model bestelt – ja, een model wordt besteld – bepaalt de houding. Maar vaker breng ik zelf de expressie in mijn lijf. Ik voel zelf of iets goed voelt of onnatuurlijk is.”

Bevriend raakte ze met Muller, met Matthijs Röling en de anderen van de Noordelijke Realisten, een kunststroming die bij Minerva ontstond. „Een wijntje in het café, mooie gesprekken. Mijn mannen, zo noem ik ze, voedden me geestelijk. Oud zijn ze nu, of dood. Wout overleed ruim twintig jaar geleden. Ik mis hen. Met de jongeren is het anders en deel ik minder.”

loading


Een liefdesrelatie is er nooit geweest. „Een erotisch gevoel was er niet, we hebben elkaar nooit met een vinger aangeraakt. Dat kon ook niet. Ooit zei een vriend dat hij zeker wist dat Wout verliefd op me was, het verbaasde hem dat ik dat niet zag. Toen ik Wout daarop aansprak, beaamde hij het. Hij wilde met me naar Parijs. Ik zei: ’Je bent niet verliefd op mij, Geke, maar op het model.’ En ik stuurde hem naar huis, naar vrouw en kinderen, met deze wetenschap kon ik niet meer met hem werken. Als ik dan een bil omhoog zou leggen, zou alles anders zijn. Na een stop van een jaar was het gelukkig over.”

Verpreutsing

Geke Hankel ziet de toenemende verpreutsing met lede ogen aan. „Jonge modellen willen niet meer naakt poseren. Vijftig jaar geleden hadden we dit toch niet durven denken. Alle vrijheid waar wij in de hippietijd voor geknokt hebben, wordt teruggedraaid. Wij ontworstelden ons aan het christelijke geloof. Ik weet nog dat een expositie met naaktportretten niet in de katholieke kerk mocht, terwijl Jezus daar aan het kruis hing met alleen een piepklein lendendoekje om.”

„Nu speelt de islam een grote rol. Een getalenteerde student die mij gekleed had geschilderd, durfde niet naar me te kijken toen ik naakt was. Hij staarde naar de grond, mompelde dat ik een hoer was. Ik sprak hem daarop aan en hij vroeg of ik moeder was. Toen ik dat beaamde, veranderde dat de zaak. Met zijn moeder was hij, zoals gebruikelijk in Irak, tot zijn tiende mee geweest naar het badhuis. Een naakte moeder was oké, maar een naakte vrouw, nee, dat kon echt niet.”

Geke Hankel vindt dat we niet voor die druk moeten zwichten. „Voor de aankoop van de Badende vrouw van Edgar Degas, was er in het Van Gogh-Museum intern volop discussie. Want die vrouw is naakt, oh-la-la. Hebben we het over een ruggetje en twee billetjes, hè. Ze waren bang voor klachten. Tsss, alsof die klagers museumbezoekers zijn.” Ze liet een fel protest horen. „Liep ik daarna door de stad, kreeg ik allemaal opgestoken duimpjes.”

In haar flamboyante creaties is ze een extravagante verschijning in Groningen. „In Amsterdam zou ik niet zo opvallen.” Mis. Ook daar werd ze opgemerkt. Fotograaf Erwin Olaf vroeg haar als model voor één van zijn fraaiste foto’s ooit. „Ik heb acht uur voor hem geposeerd, die man is een geweldige perfectionist.”

Bij Dalí op de koffie

Maakt ze er zelf niet veel woorden aan vuil, in haar jonge jaren zat ze bij Salvador Dalí thuis op de koffie. „Hij kickte nou eenmaal op paradijsvogels.” Ontmoette ze Pablo Picasso en Andy Warhol. Sprak Mick Jagger haar aan, en David Bowie. „Och nou ja. Met Bowie stond ik in een lift. Verlegen met mezelf keek ik wat voor me uit. Dat intrigeerde hem kennelijk zo, dat hij me zijn kaartje gaf en uitnodigde voor een feest.” Ze is niet gegaan. „Nee, wat had ik daar te zoeken?”

Dat wat was, dat is geweest, vindt Geke Hankel nuchter. „Ik was daar en viel op, zo simpel was het.” En zo weidt ze ook niet uit over het rolletje dat ze speelde in Il Casanova van Federico Fellini. Valt niet onder haar verdiensten, vindt ze.

loading

Nee, dan die uren op haar zij op een krakkemikkige divan. „Prikte er steeds iets venijnig in mijn achterkant. Paardenhaar of een kapotte binnenveer ofzo. Washandje ertussen, niets hielp. De dag erna zat er een putje met blauwe plek op mijn achterste.” En die keer dat ze, op één voet steunend, op dat met doek beklede podiumpje stond. „Onder de hak voelde het niet goed. Een uitstekende spijkerkop, bleek later. Had ik die eeltbult al te pakken.”

Als ze poseert raakt ze in een zen-modus, vertelt ze. En ze haast zich daarbij op te merken dat ze helemaal niet van dat yoga-gedoe is. „Mijn gedachten dwalen af naar de reizen die ik gemaakt heb. Ben ik in mijn hoofd weer in Venetië, op de Biënnale.”

„Ik kijk niemand aan, focus op een punt achterin. Hoor ik het krassen van potloden, het zwijgen. Opperste concentratie, ook bij mij. Hoor ik kletsen, dan weet ik dat het mis is bij een student. Meisjes, meestal. Ruzie met een vriendje, problemen thuis. Dat stoort, dan maak ik in de pauze een praatje.” Is er een leraar ziek, springt Geke in. „Ik geef altijd wel aanwijzingen en corrigeer werk. Het zou raar zijn als ik dat na zoveel jaar niet zou zien.”

‘Geef Geke een schilderij’

Naakt poseert ze alleen nog voor generatiegenoten. Klopt op haar buik: „Voor jongeren vind ik dit niet meer esthetisch verantwoord.”

Glashelder is voor haar die scheidslijn tussen het model en de vrouw. Daarom kan ze ook leven in een huiskamer die behangen is met portretten van haarzelf. „Dat ben ík niet. Docent Matthijs Röling heeft altijd tegen de studenten gezegd: ’Geef Geke een schilderij, het is haar pensioen’.”

Naakten heeft ze amper. „Ik heb geen zin om tegen mijn eigen achterkant aan te kijken. Gek, maar pas tien jaar geleden realiseerde ik me met een schokje dat ik in heel wat slaapkamers hang. Vreemd idee. Maar ook niet meer dan dat.”

Haar zoon heeft nooit moeite gehad met haar werk. „Toen er op mijn zestigste affiches van mij in bad door de hele stad hingen, vond mijn kleinzoon van toen elf jaar dat te gek. Zijn vriendjes riepen: ’Hé, dat is toch je oma!’ Mijn puberende kleindochter van vijftien schaamde zich rot, vooral vanwege het woord ’naakt’, want behalve mijn schouders was er niets te zien. Wat later trok ze bij. Ach, toen ze een kleutertje van vijf was, riep ze op een expositie tot hilariteit van alle bezoekers luid uit: ’Maar nonna, ik zie alleen je kónt.’”

Kim Kardashian

Nooit heeft ze getwijfeld over haar lijf. „Mijn moeder zei altijd: ’Je bent goed zoals je bent.’ Natuurlijk kwam er wel commentaar op mijn dikke billen. Nu is iedereen lyrisch over Kim Kardashians achterwerk. Mijn zus lachte laatst dat ze zich allemaal op laten spuiten om op mij te lijken.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct