Ramen Frico na veertig jaar voor het licht

Glas-in-loodramen van de oude Frico-vestiging. FOTO NIELS WESTRA

Veertig jaar lagen ze in de opslag, maar nu zijn ze weer in volle glorie te zien: de metershoge glas-in-loodramen van de oude Frico-vestiging.

Het Fries Landbouwmuseum in Leeuwarden opent dinsdag met de gloednieuwe expositie Niet vergeten... Frico eten . Het is een bloemlezing uit de omvangrijke collectie van Robert Visser uit Tytsjerk, die al jong een fascinatie voor zuivelhistorie had. Hij verzamelde vooral materiaal van Frico, onder meer verpakkingsmateriaal, hebbedingetjes, instrumenten en reclame-uitingen. In 2019 droeg hij zijn verzameling over aan het museum, dat daar nu uit put.

Topstukken zijn twee metershoge glas-in-loodramen uit de oude Frico-vestiging aan de Snekertrekweg in Leeuwarden. Maker Willem Bogtman (1882-1955) was een vooraanstaand grafisch ontwerper, glasschilder en monumentaal kunstenaar. Hij kreeg in 1938 van het personeel van Frico opdracht de ramen te maken, die ter gelegenheid van het veertigjarig bestaan van de vereniging zijn aangeboden. Bij de afbraak van het gebouw in 1982 zijn de ramen veilig opgeslagen in de CCF-vestiging.

In het ene raam is de productie van zuivel verbeeld: van het melken tot het vervoer van de melkbussen naar de fabrieken. Het andere raam laat elementen uit de export zien: de verscheping in de haven, en de Eiffeltoren in Parijs en de Tower Bridge in Londen als symbolen van de exportlanden.

Vereniging

De zes zuivelfabrieken van Achlum, Akkrum, Bartlehiem, Dronrijp, Gytsjerk en Marssum richtten in 1898 de Friesche Coöperatieve Zuivel-Export Vereniging op. Met de fabrieksmatige verwerking van melk konden zij – na de landbouwcrisis – de concurrentie met Engeland weer aan. Om elkaar bij de export niet te hinderen, bundelden ze hun krachten. Als beeldmerk kozen ze een kruiwagen. In de jaren dertig introduceerden ze de nieuwe naam: Frico.

In de expositie is aandacht voor de geschiedenis van de vereniging, onder meer geïllustreerd met foto’s van de panden waar de zuivelfabrieken en de vereniging huisden. Er is bovendien veel aandacht voor reclame, waarin de beroemde Frico-muis niet ontbreekt. Reclameman Piet Terpstra (later Terpstra DPG: doodgewone piet) deed veel werk voor Frico. Hij bedacht het muisje dat kaas aanprijst. Reclamebureau De Zuil uit Enschede nam dit idee later over en koppelde dat aan de kreet ‘Niet vergeten… Frico eten’.

Leeuwarden - Fries Landbouwmuseum: Felling 6, di t/m vr 11-17 u, za en zo 13-17 u, reserveren via 0511-539420 of www.frieslandbouwmuseum.nl