Provincie Fryslân steekt extra miljoenen in cultuur

Muziekfestival At The Watergate in Sneek. FOTO NIELS DE VRIES

De provincie investeert de komende vier jaar 144 miljoen euro in cultuur, zo staat in de nota Nij Poadium , die dinsdag verscheen. Dat is jaarlijkse ruim 6 miljoen meer dan de afgelopen jaren.

De nota Nij Poadium beschrijft de plannen van de provincie voor de periode 2021-2024. Vooraf is gesproken met allerlei spelers in het veld, van makers tot musea en van ondersteuners tot uitvoerders. ,,De Fryske taal en kultuer binne wichtige dragers fan ús identiteit, fan wa’t wy binne. Boppedat soargje se derfoar dat Fryslân brûst. It kulturele haadstêdjier hat dat sjen litten. Mei dit belied wolle wy derfoar soargje dat wy dat fêsthâlde. Net allinne mei kulturele produksjes, mar ek mei ús prachtige erfgoed, Fryske taal en de ûntelbere geweldige ferhalen dy’t der oer Fryslân binne”, aldus gedeputeerde Sietske Poepjes.

Over de hele periode investeert Fryslân ruim 144 miljoen in kunst, cultuur, taal, onderwijs en erfgoed. Met projecten die variëren van de ambitie om de Werelderfgoedstatus voor het Eise Eisinga Planetarium te verwerven tot behoud van Friese rassen en gewassen.

De plannen zijn opgedeeld in ambities en programmalijnen. Grut & Grutsk richt zich op culturele producties die passen binnen LF2028, het vervolg op de Culturele Hoofdstad. Hiervoor is 2 miljoen beschikbaar. Ynnovaasje en eksperiment gaat over initiatieven die een bijdrage leveren aan maatschappelijke vraagstukken zoals duurzaamheid of leefbaarheid. Tot nu toe zaten middelen vast in regelingen en waren festivals niet goed ingebed in het beleid. Dat laat de provincie los, door vooraf geen keuzes te maken in kunstdisciplines die voor steun in aanmerking komen.

Met Kultuer yn ‘e mienskip wil de provincie kunst en cultuur bereikbaar maken voor iedereen. Dat betekent dat er bijvoorbeeld opnieuw geld is voor cultuuronderwijs op scholen onder de noemer Kultuuredukaasje mei Kwaliteit (KEK), en dat er 100.000 euro beschikbaar is om de de iepenloftspullen te ondersteunen.

Taal & identiteit moet een impuls geven aan het vertellen van verhalen in Fryslân, want ,,Fryslân heeft de wens om uit te groeien tot het kenniscentrum voor meertaligheid in Europa’’. Hier trekt de provincie jaarlijks 2 miljoen extra voor uit. De provincie wil er ook voor zorgen dat uiterlijk in 2030 alle scholen in het Friese taalgebied de vastgestelde kerndoelen voor het vak Fries aanbieden. En zij wil Friestalige media, zeker in vernieuwende vormen, ondersteunen. ,,Als dat binnen onze rol past.’’

Bij de laatste programmalijn Ferhaal fan Fryslân staat het verbinden van erfgoed en cultuur centraal. Het budget hiervoor is verhoogd met 1,1 miljoen tot ruim 7,9 miljoen euro. Behalve de vier provinciale musea (Fries Museum, Fries Natuurmuseum, Fries Landbouwmuseum en Fries Scheepvaartmuseum) die al twintig jaar kunnen rekenen op een structurele bijdrage, krijgen andere ,,goed presterende musea en nieuwkomers’’ vanaf 2021 een kans op een bijdrage voor vier jaar. Een nieuwe, onafhankelijke adviescommissie met experts uit het veld zal hun plannen beoordelen, in plaats van de ambtelijke organisatie zoals tot nu toe het geval was.

Een project dat met nadruk wordt genoemd is een congres dat de provincie wil organiseren in 2021 of 2022 ,,waarbij de geschiedenis en de cultuur van de mensen rond de Noordzee uit de vroege middeleeuwen centraal staat’’. Bovendien kan de provincie - deels met rijksgeld - restauraties stimuleren die zij eerder niet kon ondersteunen ,,zoals deelrestauraties of kleine monumenten’’. Dat is vooral fijn, omdat de restauratiebehoefte groot is ,,Ongeveer acht boerderijen per maand zullen hun functie verliezen’’, leert onderzoek.

Het ecosysteem van productie, ondersteuning, talentontwikkeling en presentatie verdient ondersteuning via vierjarige subsidies, vindt de provincie. Een zelfde adviescommissie met experts zal aanvragen voor de regeling Kunst beoordelen, waarvoor 3,2 miljoen beschikbaar is. ,,Deze werkwijze betekent dat de provincie vooraf niet bepaalt op welke doelstellingen de nadruk zal liggen, deze expertise en professionaliteit ligt bij het veld zelf.’’

Het beleidsplan Nij Poadium is een vervolg op de notitie Kultuer oan ‘e Kime die in december 2018 is vastgesteld door Provinciale Staten. Provinciale Staten behandelt deze beleidsnota op 22 januari 2020.