EIGEN FOTO

De Ald Skoalle van Húns was het dorp jarenlang een doorn in het oog, nu is het een aantrekkelijk podium

EIGEN FOTO

Zes jaar was Folkert van der Hoek ermee bezig, maar nu is de Ald Skoalle aan het kaatsveld van Húns weer in gebruik. Als Phlox.

Het is bijna een sprookje, het verhaal van dit ‘lelijke eendje’ en de expositie-inrichter Folkert van der Hoek. Een sprookje dat zes jaar geleden begon. Van der Hoek - die opgroeide in Spannum - was op bezoek bij familie in Friesland. Zijn broer Peter had met zijn firma het kerkje in Húns gerestaureerd, deze Van der Hoek is daarin gespecialiseerd. ,,Ik wilde er even gaan kijken en ben met mijn neefjes in de auto gestapt.’’

Niet zomaar een auto, maar een oldtimer die hij bij zijn moeder in Spannum heeft gestald. ,,Het nadeel ervan is, als ik die wagen eenmaal heb gestart kan ik onderweg de motor niet weer uitzetten. Want dan krijg ik hem niet meer op gang.’’ In Húns reden ze langs de kerk en daar schuin tegenover zag Folkert het voormalige schoolgebouw staan. Vervallen en overwoekerd. ,,Ik viel er op slag voor, maar kon niet stoppen.’’

Hij vroeg zijn broer om in de gaten te houden wanneer het pand te koop zou komen. Dat gebeurde een jaar later. ,,Er heeft zo’n 25 jaar lang een man in gewoond die dit pand ook wilde verbouwen. Hij heeft wel dingen geprobeerd, maar het is hem boven het hoofd gegroeid.’’ Op een gegeven moment moest de gemeente ingrijpen, en werd het pand onbewoonbaar verklaard. Er kwamen grote hekken omheen.

Dat was het moment dat Folkert bericht kreeg van zijn broer. ,,Ik ben erachteraan gegaan. Iemand krijgt dan een makelaar toegewezen.’’ Hij moest het pand vrijwel ongezien kopen. ,,Het was immers onbewoonbaar verklaard. Maar ik ben er voorzichtig met die makelaar even in geweest.’’

De liefde was niet bekoeld, maar er stond Van der Hoek een enorme klus te wachten. ,,Het pand stond tot de nok toe vol, met oude kranten en spullen. Veel ervan was nat geworden door een lekkend dak. Toch wilde ik alles netjes gescheiden opruimen.’’ Containers vol haalde hij uit de bouwval. En dat in de tijd die hij vrij kon maken tussen twee banen door. Van der Hoek woont in Amsterdam en werkt als art handler (expositie-inrichter) voor het Stedelijk Museum en Fotomuseum Amsterdam.

De tekst gaat verder onder de foto.

loading

Beeldbepalend pand

Bij de provincie kon hij aanspraak maken op subsidie, omdat hij een beeldbepalend pand voor het dorpsgezicht ging redden. ,,Het dorpsgezicht van Húns is beschermd. Als het pand gesloopt had moeten worden, had je hier niet iets nieuws mogen bouwen.’’ Maar wat er nog stond, was nog verre van bruikbaar.

,,Een van de voorwaarden voor de subsidie is dat je een architect inschakelt.’’ Van der Hoek deed dat, en met hem restaureerde hij de buitenkant. Maar voor de binnenkant had hij heel eigen ideeën, die hij met hulp van zijn broer en timmermannen wist te realiseren. Hij maakt de beweging van een steward die de nooduitgang aanwijst: ,,In die richting zijn de muren blijven staan.’’ Dan draait hij een kwartslag: ,,En in die richting is alles vernieuwd.’’

Het gebouw werd in 1872 gebouwd als school, met twee lokalen. Op oude fotootjes zijn dezelfde hoge ramen te zien die er nu weer in zitten. In de jaren twintig kwam er een zijvleugel aan, met twee toiletgroepen. Echter, in de jaren dertig sloot de school wegens gebrek aan leerlingen. Een vrachtrijder vestigde er zijn bedrijf. Die liet de wc’s en ingang verwijderen, en zette twee grote schuurdeuren in de zijgevel. Deze zitten er nog, en staan open als welkom. De wand waar vroeger de ingang in zat, blijft leeg voor presentaties.

Van der Hoek heeft met zorg gerestaureerd. De vorige bewoner maakte al een tussenvloer in een deel van het hoge pand, Van der Hoek heeft die weliswaar vervangen, maar gehandhaafd. De oppervlakte kon hij goed gebruiken. Op deze eerste verdieping is een slaap- annex schrijfkamer ingericht. ,,In mijn bouwtekening stond een vast bureau. Je hebt hier zicht op de bomen en over het land met Friese paarden.’’ Het bureau is gemaakt door een zoon van zijn broer de aannemer. ,,Hij gaat ook tien identieke tafeltjes maken van 60 bij 90 centimeter. Een beetje als schoolbankjes. die je apart kunt gebruiken, maar ook samen kunt voegen tot een grote vergadertafel.’’

De tekst gaat verder onder de foto.

loading

Werk- en presentatieruimte

In het andere ‘lokaal’ hangt een rondlopend balkon bekleed met eiken latten, het pronkstuk dat in twee vertrekken zichtbaar is. In de ‘grote zaal’ en de rand ervan in de voorste presentatieruimte. Op het dak is een warmtepomp gekomen, het dak is geïsoleerd met vlas en het pand is ‘van het gas af’. Delen van de houten balken en binten zijn vervangen. Van der Hoek verfde grijs wat origineel was, het nieuwe hout bleef onbewerkt. Er staan enkele sobere bedden, gedekt met ouderwetse, wollen dekens. Het is als een slaapzaaltje van een jeugdherberg.

Phlox, zoals Van der Hoek zijn werk- en presentatieruimte heeft gedoopt, is dan ook dát: een werk- en presentatieruimte. Vanwege zijn werk woont hij hier niet, maar stelt hij het pand beschikbaar als residency voor kunstenaars en instellingen. Tot mei volgend jaar zit Kening er, een organisatie die werkt aan het versterken van de biodiversiteit in het cultuurlandschap. ,,Zij bereiden hier hun volgende project voor.’’ Het Fries Museum heeft belangstelling getoond om buitenlandse kunstenaars hier onder te brengen voor een tijdelijk verblijf. ,,Mijn voorwaarde is dat er in de zomer – tijdens de open kerkdagen – exposities gehouden worden.’’

Sowieso blijft de voorste ruimte van het gebouw beschikbaar voor presentaties. Van der Hoek: ,,Het lijkt me mooi hier iets te doen zoals in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Daar laten ze soms één kunstwerk zien, dat anders voor publiek verborgen blijft.’’

Terwijl Kening zich de ruimtes toeëigent, is Phlox in z’n geheel tot 1 november geopend voor publiek. ,,Je mag nu overal rondkijken om te zien hoe het is geworden.’’ Tot aan het Escher-vloertje in de badkamer annex kas aan toe. De hand van de meester toont zich in zorgvuldig gepositioneerde stillevens van vintage tafeltjes met vaasjes, oude foto’s en een kleine verzameling inktpotten op de schouw. ,,Mijn vader was onderwijzer, deze kreeg ik van mijn moeder’’, wijst hij.

De tekst gaat verder onder de foto.

loading

Frou Hodel

Door de werkzaamheden in Húns heeft Van der Hoek de kleine dorpsgemeenschap aardig leren kennen. In 2017 vroeg hij fotograaf Koos Breukel om de oudste bewoonster van het dorp – frou Hodel – te portretteren. ,,Zij heeft nog een jaar op deze school gezeten en herkende de vloer in de zijvleugel.’’ In haar mooiste kleding kwam ze naar Phlox. Met een van de oude wanden als achtergrond, zette Breukel haar op de foto. ,,Er zat toen nog geen vloer in, dus ze zat een stuk lager’’, legt Van der Hoek uit. De vloer heeft hij zelf gelegd van hout dat hij over had.

Frou Hodel opende Phlox een paar weken geleden. Van der Hoek had een oude klassenfoto gevonden, waar ze op staat. ,,Ze kon zo alle namen van haar klasgenoten noemen, en er kwamen allemaal verhalen los.’’

Behalve haar portret hangen er meer foto’s van de meesterfotograaf. ,,Ik heb ooit een expositie van zijn werk ingericht, zo heb ik Koos leren kennen.’’ Toen hij Breukel een foto stuurde van de wand in de ‘vergaderzaal’ liet hij weten daar de perfecte foto voor te hebben. Hier schitteren nu de in goud gehulde benen en voeten van een lid van carnavalsvereniging Naarden, uit de serie over het verenigingsleven langs de voormalig Zuiderzee.

Met Phlox heeft Húns er een aantrekkelijk podium bij. Het lelijke eendje, dat het dorp jarenlang een doorn in het oog was, is veranderd in een mooie zwaan.


Húns - Phlox: Húns 20, do t/m zo 11-16 uur, t/m 31 okt, Insta @Phlox.frslnd

loading

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct