Een jaar geleden zou schrijver Peter Buwalda te gast zijn bij de stichting Literaire Activiteiten Sneek. Gisteravond vond de bijeenkomst alsnog plaats, via Zoom. Een gesprek over hoe moeilijk schrijven is, over de tragiek van de verplichte leeslijst en een hopelijk middelmatige boekverfilming.

Er is iets tragisch aan de hand met het leesonderwijs in Nederland, vindt schrijver Peter Buwalda. Hij heeft medelijden met scholieren die verplicht moeten lezen voor hun lijst terwijl de hormonen door hun lichaam gieren. ,,Tussen je veertiende en achttiende ben je juist níét ontvankelijk voor lezen’’, zei hij gisteravond tijdens een Zoom-bijeenkomst met de stichting Literaire Activiteiten Sneek.

Het zou beter zijn om pubers een of andere sociale werkplicht te laten vervullen en ze pas als jongvolwassenen, zo tussen hun 22e en 26e, aan het lezen te zetten. Als ze zijn uitgeraasd, zal er iets bijzonders gebeuren, voorspelt Buwalda. Hij weet het uit ervaring. Dan worden het lezers. ,,Dan gaat iedereen om.’’

Corona

Corona belette Buwalda weliswaar om naar Sneek af te reizen, maar daar is hij niet rouwig om - dit jaar van lockdowns en afstand houden zorgde bij hem juist voor een ,,zekere Renaissance van rust en concentratie’’. De verplichte rust vindt hij juist wel aangenaam. Hij leest meer dan ooit en werkt gestaag aan het tweede deel van zijn trilogie, het vervolg op het veelgeprezen Otmars zonen , getiteld De ja-knikker .

Natuurlijk werd Buwalda door gespreksleider Lia Nijdam veel over het schrijfproces gevraagd, maar als een rode draad door de literaire bijeenkomst slingerde het lezen van literatuur. Waarom dat nou zo prettig is, waarom het van belang is.

Simon Vestdijk

Elk boek, ook een slecht boek, motiveert, stelde Buwalda, die op dit moment een roman van Simon Vestdijk aan het lezen is, als onderdeel van een leesproject waarbij hij een groslijst van tweeduizend boeken uit de wereldliteratuur heeft opgesteld. Die boeken moet hij van zichzelf lezen (,,Ik heb er al vijftienhonderd van gekocht.’’).

,,Als ik iets goed vind, weet ik weer waarom ik schrijf.’’ En: ,,Je moet jezelf opleiden als lezer. Je moet het werk van collega’s kennen. Het is net als bij een kok, die moet zijn ingrediënten kennen, die moet weten wat hij zijn gasten laat proeven.’’

Lezen dus, almaar lezen. En dat doet Buwalda liefst met een glas water, nooit met een glas wijn. Lezen is je onderdompelen in andermans bewustzijn en het bijzondere aan een roman, vertelde hij, is dat die zo lang door galmt in het hoofd van de lezer.

Dat is ook meteen het grote verschil tussen films en boeken. Film kan overweldigend zijn, maar vervaagt snel. Een indrukwekkend boek beklijft. Boekverfilmingen vindt de schrijver dan ook eigenlijk helemaal niet kunnen. Dat is ,,alsof je karbonade door een rietje eet’’.

Boekverfilmingen

Zijn debuut uit 2010, Bonita Avenue , wordt weliswaar verfilmd, maar daar wil Buwalda zich verre van houden. ,,Ik wens ze succes, ze doen maar. Nu maar hopen dat het geen groter succes wordt dan het boek, ja, haha, ik hoop maar op een middelmatige film!’’

Ondernemer Hayo Osinga uit Bolsward wilde van de schrijver weten hoe hij zichzelf motiveert. Gewoon, elke dag gaan zitten, zei Buwalda, met een lege dag in het vooruitzicht. Twee tot drie keer per week loopt hij vast. ,,Dat is een doorgaande worsteling. Schrijven is in zekere zin niet leuk omdat het moeilijk is. Niet makkelijk. Schrijven is eigenlijk boven je macht werken, zei Thomas Rosenboom. Je kunt het niet. Je bent voortdurend bezig met niet-weglopen. Druk van buitenaf en hoge verwachtingen helpen om door te gaan. En het resultaat is tot dusver naar wens. Dat helpt ook.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct