Het overlijden van Oerol-oprichter en Sense Of Place-visonair Joop Mulder maakte heel wat los. ,,Weerstand was zijn energiebron. Als je Joop maar kwaad maakte kwam het voor elkaar.”

Joop Mulder zal gemist worden. Ook over de grenzen, waar hij net zo goed een flinke reputatie genoot wegens zijn visionaire blik. Bij verschillende theatergroepen in Frankrijk kwam de klap hard aan, weet Jan Gaastra . ,,Bij die groepen was het zo: als je een ami de Joop was gingen de deuren voor je open.”

Dat Royal De Luxe met de Reuzen naar Leeuwarden kwam, in het culturele-hoofdstadjaar 2018, was vooral de verdienste van Joop Mulder, zegt Gaastra, uitvoerend producent bij dat megaspektakel. Mulder diende als buffer tussen Jean-Luc Courcoult, de kleurrijke artistiek leider van het gezelschap, en de buitenwereld. Gaastra: ,,Ik had wel meer te doen dan Jean-Luc koest houden, maar die twee konden samen lezen en schrijven.” Vorig jaar zijn hij en Mulder nog bij Royal De Luxe langs geweest, in Frankrijk, ,,en toen kwamen er alweer de wildste ideeën boven.”

In 1982 zette Mulder festival Terschellings Oerol op. Samen met zijn buurman van bar-dancing Wyb, Piet Huisman . ,,Na Pinkster stonden we in de verlaten Oosterburen”, zegt Huisman, ,,en toen zijn we gaan samenwerken. Ieder met zijn specifieke dingetjes.” Mulder was in die tijd al een doordouwer, ,,soms tegen beter weten in. Hij wist mensen in beweging te krijgen. Maar hij heeft ook wel eens gezegd: ‘waarom heb je me niet van die klus afgehaald? Was dit wel zo slim?’”

Huisman is betrokken bij een eilander initiatief om Mulder financieel te steunen bij zijn plannen rond Sense Of Place. Samen met onder anderen Jan Welten, ofwel Jan Braskoer, van de gelijknamige horecagelegenheid in West-Terschelling. Welten: ,,Joop gaf niet om geld. Maar om zijn droom waar te maken is er wel geld nodig.”

Dat had Joop Mulder bliksems goed door. Hij schroomde niet om zijn eigen spaarpot meermalen om te keren voor zijn festival, maar anderen moesten ook over de brug komen vond hij. En dat leverde wrijvingen op, onder anderen met burgemeester Cootje van Beukering-Dijk en cultuurgedeputeerde Johanneke Liemburg , zo begin jaren negentig.

,,It wie Joop noait genôch”, weet Liemburg nog. Maar ze kan zich eigenlijk maar één echt conflict herinneren, toen het rijk niet over de brug kwam en Mulder vond dat de provincie dan maar de beurs moest trekken. ,,Dat giet fansels sa maklik net, der binne ek oare belangen. Mar by Joop woe dat der net yn. Koest it eins noait goed dwaan.”

De omgang tussen beiden was niet gemakkelijk, ,,it wie gjin aardige man. Mar dat hast by minsken mei in passy. Dy binne noait aardich, dy geane derfoar.” Liemburg zag in Joop Mulder veel terug van zijn vader, de Bolswarder burgemeester Johan Mulder. ,,Dy wie ek fan bûgjen frjemd, in hiel star figuer. Mear in man fan law and order, en Joop gie in folslein oare kant út, mar yn wêzen hiene se in protte fan inoar.”

Dat eeuwige gevecht, over moeizaam geld en langs taaie bureaucratieën: het dreef deze visionaire dwarsligger ook. ,,Weerstand was zijn energiebron. Als je Joop maar kwaad maakte kwam het voor elkaar”, zegt Jan Welten . En laten we wel wezen: hij kreeg ook veel voor elkaar.

,,Joop was een dromer die in staat was om zijn dromen om te zetten in realiteit”, zegt Hessel van der Kooij , de man van De Groene Weide in Hoorn. ,,Niet lullen om het lullen, maar doen om het doen. Joop was een van de grote eilanders van de laatste 200 jaar. Ik denk dat zijn inbreng zo groot is geweest, dat hebben we niet eens in de gaten.”

Siart Smit , algemeen directeur van Oerol, weet heel goed wat Joop Mulder voor dat festival betekend heeft. ,,Wij staan hier op zijn schouders. Mannen zoals Joop worden niet meer gemaakt. Hij is altijd doorgegaan, tegen de stroom in. Daar haalde hij zijn energie uit.”

Ook al was Joop Mulder al sinds 2017 weg bij Oerol, Smit had nog veel contact met Mulder. Over Sense Of Place, maar ook over Oerol zelf. ,,Daar heb ik zeker steun aan gehad. Ik hield hem op de hoogte van mijn plannen, ik polste hem. Soms was hij enthousiast, soms zei hij niks. Dan dacht ik: hij zal het er wel niet mee eens zijn. Maar hij hield zijn mond, hij gaf ons de ruimte.”

Voor Siart Smit zijn leven en werk van Joop Mulder ,,vooral een pleidooi om creativiteit de ruimte te geven. Ideeën die misschien nog niet empirisch bewezen zijn. Hij had een toekomstvisie, dat straalt menselijkheid uit. En hij heeft bij heel veel jonge makers het talent gezien, hun kansen geboden, vertrouwen gegeven. Dat is heel belangrijk.”

Neem Bruno Doedens , de landschapskunstenaar die met Mulder, onder diens Sense Of Place-vlag, werkte aan een groot project in het kader van de LF 2028-manifestatie Arcadia. Mulder gaf hem vanaf 2005 de kans om op Oerol te werken. ,,Hij maakte van Oerol een platform voor een nieuwe manier van kijken naar het landschap. Niet dat je daar een object aan toevoegt, maar dat je het landschap als beeldende kracht centraal stelt.”

Oud-gedeputeerde Johanneke Liemburg werd ook gegrepen door Mulders ideeën omtrent Sense Of Place. ,,Dy fisy, potferdikky, ja, sa moat it. Noard-Fryslân, wat moatte je dêr ekonomysk mei? Hy brûkt de krêft fan dat lânskip om dat gebiet oantreklik te meitsjen. Spitich dat er it net ôfmeitsje kin.”

Bruno Doedens herinnert zich nog het kunstwerk dat hij maakte bij Mulders afscheid van Oerol, in 2017: diens portret in het zand, een portret dat in de tijd als vanzelf verdween. ,,Alles is natuur, alles gaat weer op in de natuur. We zijn niet veel meer dan zandkorrels, maar in die nietigheid zit ook de grootsheid. Dat vind ik een heel mooi beeld om hem te gedenken.” 

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
Oerol
Waddengebied
Sense of Place
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct