Olphaert den Otter schildert zorg om milieu.

Een wrede speling van het lot: expositie over zorgen om de wereld juist door pandemie niet te zien

Olphaert den Otter schildert zorg om milieu.

De tentoonstelling is inmiddels verlengd tot en met eind maart, maar of Aarde en Wereld in Museum Belvédère in Oranjewoud voor die tijd nog te zien zal zijn voor publiek, is nog maar de vraag. Een wrede speling van het lot, zo noemt Olphaert den Otter het feit dat nu juist een pandemie ervoor zorgt dat zijn eerste grote solo-expositie al maanden niet te zien is.

De Rotterdamse kunstenaar wordt er haast somber van. „Ik schilder mijn zorgen om de wereld, het milieu, het veranderende klimaat. En zoönosen zijn er niet zomaar. Infectieziekten die van dier op mens over worden gedragen, ontstaan door hoe wij omgaan met moeder aarde.”

Al als puber Milieubewust

Zelf leeft hij al van jongs af aan zeer milieubewust. „Op mijn veertiende besloot ik dat ik nooit een brommer of auto zou gaan rijden. Ik ben opgegroeid in Heijplaat, een wijk in het Rotterdamse stadsdeel Charlois, te midden van de grote industrie. De luchtkwaliteit was er niet best. Zogenaamde ’snuffelpalen’ moesten ons waarschuwen voor gevaarlijke stoffen die soms per ongeluk ontsnapten. Dat maakte indruk op mij, ik heb er oprecht zorg en misschien wel angst om gehad”, zegt hij.

Den Otter werkt uitsluitend in eitempera: verf die hij zelf maakt van verse eieren, water, lijnolie en pigmenten. Een bewuste keuze. Want eitempera heeft een geheel eigen schoonheid. De verf droogt mat op waardoor de kleuren stralen. En anders dan bij olieverf of acryl, dat in tubes te koop is, heeft hij hiervoor geen terpentine of synthetische schoonmaakmiddelen voor nodig. „Mijn kwasten en penselen spoel ik schoon met water en zachte zeep. De eventueel giftige pigmenten die ik overhoud en niet kan hergebruiken, breng ik naar de milieustraat.”

Tornado’s, bosbranden, overstromingen en Groningse aardbevingen

Al twaalf jaar werkt hij aan de serie World Stress Paintings , die al meer dan 310 schilderijen telt. „Tornado’s, bosbranden, overstromingen en de aardbevingen in Groningen, ik heb me van meet van af aan uitsluitend gericht op door mensen veroorzaakte catastrofes. Toen ik begon, zeiden mensen soms nog: ’Dat zijn toch natuurrampen, wat kan de mens daaraan doen? Maar tegenwoordig snapt iedereen meteen wat ik wil zeggen. Dat besef is heel snel gekomen.”

Lange tijd uitte hij zijn ongerustheid in een soort symbooltaal. „In voorstellingen, die moeilijk leesbaar waren. Langzaam maar zeker ben ik steeds explicieter in mijn beeldtaal geworden. Ik was er aanvankelijk huiverig voor, omdat dit destijds niet echt gewaardeerd werd binnen de kunst. Maar op een goed moment dacht ik: voor wie werk ik nu eigenlijk? Ik schilder voor de wereld. Het moet helder en leesbaar zijn voor iedereen. Of de kunstwereld dit nu pruimt of niet.”

Sinds de coronacrisis schildert Den Otter alleen nog maar hoe wij mensen omgaan met de ecosystemen om ons heen. „Vroeger probeerde ik altijd ’het ultieme werk’ te maken, een schilderij dat allesomvattend zou zijn, waar alles inzit. Daarin liep ik vast. Omdat het natuurlijk ook onmogelijk is. Daarom werk ik nu in series en thema’s. Recent ben ik bijvoorbeeld veel bezig met mijnbouw. De penetratie van moeder aarde, zoals je kunt zeggen. Daar lees ik dan veel over. En via Google Earth bezoek ik plekken waar mijnbouw plaatsvindt, zoals Ruby Hill in Canada.”

Ruimte voor hoop

Ondanks zijn oprechte zorgen, maken zijn schilderijen de kijker niet bang of somber. Den Otter laat ook altijd ruimte voor hoop. „Mijn favoriete filosoof is Spinoza. Een bekende uitspraak van hem luidt: Er geschiedt niets in de natuur dat aan een gebrek in haar zou kunnen worden toegeschreven. Met andere woorden: de natuur is in principe goed. En omdat wij mensen nu eenmaal onderdeel van de natuur zijn, zal ook ons handelen gecorrigeerd worden. Of je nu klimaatscepticus of -realist bent, de natuur zal de balans herstellen. Als wij niets doen, keert de wal hoe dan ook het schip.”

Over het werk van Olphaert den Otter is recent het boek Aarde en Wereld verschenen. Op YouTube is een korte film over hem te zien, gemaakt door Oscar Ramspek, waarin de kunstenaar een rondleiding geeft langs het werk in Museum Belvédère.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct