Zeventig projecties van hoopgevende citaten in Leeuwarden gebundeld in boek

Ik kan de voetstap van het geluk al horen -Anton Tsjechov Foto: Fotobureau Hoge Noorden

Zeventig projecties van opbeurende en hoopgevende citaten waren slechts korte tijd in Leeuwarden te zien. Nu komen de foto’s ervan in een boek.

De lockdown van dit voorjaar kwam voor theatermaker Karina Kroft en technisch ontwerper Remko Smids als een stomp in de maag. Hun agenda’s liepen leeg, en van de ene dag op de andere zaten ze binnen. Met hun ‘vier bloedjes van kinderen’. ,,De eerste week was er echt sprake van damage control ’’, aldus Smids. ,,Ik werd helemaal gek.’’

Om toch iets te doen pakte hij een beamer. ,,Ik zei tegen Karina: zoek jij een tekst van Shakespeare.’’ Kroft is helemaal thuis in het werk van de Britse toneelschrijver. Als theatermaker houdt ze vaak zijn stukken tegen het licht en bekijkt hoe onze opinie over zaken is veranderd. Wat ze met de thema’s kan, die hij aansnijdt. Velen daarvan zijn universeel, net als de Griekse tragedies. Smids: ,,Ondanks de emoties die we voelden en de heftigheid daarvan, is dit niet de eerste of laatste crisis die we als mensheid meemaken. We wilden het in een groter perspectief plaatsen.’’

Dag 1: Only in the darkness can you see the stars (Martin Luther King jr. 1929-1968)

Van de ene op de andere dag hadden ze iets te pakken. Kroft zocht zo’n drie uur per dag in toneelteksten, toespraken, poëzie en liedjes naar opbeurende en hoopgevende citaten. In het Nederlands, Engels en Fries. Zo passeerden Johan Cruijff, Sonja Barend, Katrina and The Waves, Bob Marley, Tsead Bruinja, Tiny Mulder, Winnie de Poeh en Marilyn Monroe en met hen vele anderen.

Smids bekeek via Google Earth zijn eigen stad met andere ogen, en stapte met oudste zoon Meine op de fiets om geschikte locaties te vinden. Plekken waar hij aan stroom kon komen, en waar hij een mooi citaat kon projecteren. Zoals de Harmonie en het Fries Museum. Maar ook bruggen, kunstwerken en kademuren. Zelfs de Amerikaanse windmolen in Weidum en bomen in de Prinsentuin.

Het initiatief was bedoeld om mensen een hart onder de riem te steken. Om ze te verrassen. De locaties bleven tot het laatste moment geheim, en de tekst was hooguit een uurtje te zien. Wie in die tijd langs kwam, had geluk. Anderen konden het resultaat dezelfde avond al via de sociale media bewonderen. ,,Via Google Analytics konden we zien dat zo’n duizend mensen elke dag keken.’’

Dag 2: Houd (afstand) van elkaar (waarbij ‘afstand’ verdween en de drie andere woorden samenkwamen)

Vanaf dag 2 haakte buurman Jacob van Essen aan. De fotograaf was voor Historisch Centrum Leeuwarden bezig de effecten van de coronacrisis vast te leggen. Deze serie werd een apart onderdeel. Als ‘biljarters’ cirkelden ze soms om elkaar heen voor het mooiste resultaat. ,,Een tikkeltje naar links...’’

Smids: ,,In eerste instantie zouden we het tien dagen volhouden. Maar we hadden dit nodig. En Meine vond het leuk om mee te gaan...’’ Elke dag - ook op zondag - moest Kroft op zoek. ,,We’ve created a monster’’, zei ze tegen haar partner. Elke dag belden Smids en zoon bij mensen aan met de vraag of ze een uurtje stroom mochten lenen. ,,Op één na zei iedereen ‘Leuk. Ja!’. Als we dan ‘s avonds kwamen stond de haspel al klaar en soms een wijntje. De mensen hunkerden ernaar dat er iets gebeurde. Naar contact, al was het op veilige afstand.’’

Eenmaal geïnstalleerd volgden er gesprekjes met passanten. Over de zorgen die mensen hadden. Over de dingen die ze misten. Smids: ,,Ik heb het allemaal opgeschreven.’’ Twee vrouwen in de Hofwijk vroegen ‘Is dit alles? Maar één tekst?’. Een ander noemde het ‘een verrassingsei voor het brein’. ,,Verwachting verandert perceptie. Dat is het leuke van locatietheater.’’

Dag 34: Maar voor de rest, gaat alles best (André van Duin)

Het werden uiteindelijk zeventig projecties en toen was het klaar. Het heeft hen door de coronatijd getrokken, zegt Smids. ,,Dat er mensen op je zitten te wachten. Dat is wat theater/kunst kan doen: een lichtpuntje zijn, en dat je het er even over kunt hebben.’’

Want o, wat missen ze hun werk.

Toen de serie afgelopen was, opperde buurvrouw Grietine Molenbuur dat het mooi zou zijn als er een boek van zou komen. ,,In de categorie ‘bezig blijven’ hebben we ons daarin verdiept.’’ Maar, bekent Smids, ,,we zijn ook nog heel pieterpeuterig’’. Als er dan een boek komt, moet dat wel mooi zijn. Hij schakelde zijn broer Wybo in. ,,Die is wel van de vormgeving, en hij heeft ervaring met drukwerk.’’

Al rekenend kwamen ze tot de conclusie dat het te optimistisch was om het boek zelf te financieren. ,,Ik zei tegen Karina: we hebben helemaal niks.’’ Dat risico was te groot. ,,Bovendien bestaat er een platform voor crowdfunding, dus laten we dat gebruiken.’’ De teller liep als snel op, en staat nu op 75 procent. ,,Als we nog iets meer binnenhalen, kunnen we de vormgever misschien gewoon betalen!’’

Dag 8: Yes we can (Barack Obama)

Voor beiden heeft het project nieuwe deuren geopend. Smids: ,,Ik werkte altijd in opdracht, en stuurde gewoon mijn offertes. Nu bepalen wij het kader, en moeten we ook zelf geld zien te krijgen.’’ Hij belde met allerlei fondsen, als hij niet begreep of hun project subsidiabel was. ,,Soms kwamen we niet in aanmerking, omdat het project al liep. Soms omdat het niet binnen de grenzen van het fonds past.’’ Maar het Fonds Podiumkunsten had een speciale pot voor corona-acties. En daar kregen ze gehoor. ,,Wauw! Nu halen we de zomer’’, was het eerste dat Smids dacht. Normaal bouwt hij in golven zijn inkomsten op, en heeft hij even een buffer als die in de zomer opdrogen. ,,Nu heeft de stress ervoor gezorgd dat we andere bronnen moesten aanboren. Er zit kennelijk een power in mij, die ik heb kunnen inzetten.’’

LF2028 doneerde, City of Literature volgde. ,,Weer twee weken!’’ Ook de provincie doneerde. Daar heeft hij bovendien goede contacten, die het advies gaven: ‘Houd het simpel’. Daar moest hij aan denken, toen hij voor de vijftigste projectie meer werk wilde maken van een tekst op Koopmans Meelfabrieken. ,,Maar dan had ik andere beamers moeten huren... Toen dacht ik: ‘Nee, keep it simple ’.’ We moeten het met z’n drieën kunnen doen.’’

Dag 47: Ienris komt dat suchje wyn dat dy wer azem jout. (Sytse Haima)

Voor Smids is dit een eerste project waarbij hij helemaal eindverantwoordelijk is. Het gaf hem het inzicht dat ze meer kunnen, dat er nog veel meer mogelijk is. Anderen zagen dat ook en benaderden hen alweer voor klussen. Ook borrelden er nieuwe plannen op. ,,Maar die moeten een andere aanleiding hebben.’’

Kroft en Smids zamelen geld in voor hun boek via voordekunst.nl .


loading

loading

loading

loading

loading

loading

loading

loading

loading

loading

loading

loading