FOTO

Museumtest: herkenbaar schoolverleden bij Museum Opsterlân in Gorredijk

FOTO JILMER POSTMA

Drenthe, Friesland en Groningen tellen tientallen bijzondere musea, klein en groot. Cultuurredacteuren leggen een aantal ervan langs de meetlat. Wat valt op? Wat valt tegen? Hoe doen ze het? Vandaag: Museum Opsterlân in Gorredijk.

Het woord ‘stof’ roept bij sommige musea en oudheidkamers een sfeer op van oubolligheid en vergane glorie. De expositie Stof tot nadenken is letterlijk ‘stoffig’, maar dan vanwege de textielkunst. Alle kunstwerken zijn juist gloednieuw. Museumcoördinator Jacqueline Verhoef vroeg zestien kunstenaars (toevallig allemaal vrouwen) om zich te laten inspireren door de textielcollectie van het museum. Zoals ze elk jaar een groepsexpositie organiseert met een gezamenlijk thema.

Voorgaande jaren stonden bijvoorbeeld de sloot, de bij en het Friese paard centraal. Dit keer heeft Verhoef, naar wens van het bestuur, een onderwerp gekozen dat een meer directe relatie heeft met de eigen collectie. ,,We hebben een grote textielcollectie, met daarin onder- en bovenkleding, adellijke kostuums en schoeisel, merklappen en linnengoed, maar ook vaandels. Bijvoorbeeld van de geheelonthoudersvereniging.’’ Als aanvulling op de wisselexpositie hangt een serie nachthemden door het hele museum.

Museum Opsterlân is verder een typisch streekmuseum. Gorredijk was een van de centra in de Noord-Nederlandse veenafgravingen. Adellijke families bezaten hier grote landerijen, waar losse arbeiders turf staken. Arm en rijk waren twee verschillende werelden ,,die in de Opsterlandse geschiedenis echter dicht bij elkaar liggen’’, zo melden de website en de algemene folder van het museum. De vaste opstelling is opgedeeld in vijf thema’s die hiermee verband houden: weldoeners en aristocratie, de Vlecke Gorredijk, vervening en socialisme, geologie en archeologie, en Joodse historie.

loading

Gehuisvest in voormalige openbare lagere school

De thema’s zijn ondergebracht in de lokalen van de voormalige openbare lagere school uit 1887, waarin het museum is gehuisvest. Tot 1995 is hier lesgegeven, en nog steeds staat de overdracht van kennis centraal. De bovenverdieping is grotendeels gewijd aan de vaste collectie. Hier en daar verlevendigen films en audioverhalen de expositie. Zo vertelt Brechtje in het arbeidershuisje over het zware leven als oudste meisje in een veenarbeidersgezin, hoor je in de drukkerij van Geert Lourens van der Zwaag hoe Domela Nieuwenhuis de socialistische strijd beïnvloedt, en volg je het aangrijpende verhaal van de Joodse Esther Colthof die als achttienjarige wordt weggevoerd uit Gorredijk.

Op de begane grond is in lokaal 1 het museumcafé met museumwinkeltje ingericht. Lokaal 2 en 3 zijn van september tot november gevuld met oude foto’s, en vanaf december staan hier poppenhuizen centraal. Maar nu zijn de zalen gewijd aan Stof tot nadenken , met een kleine uitloop in het trappenhuis en naar lokaal 4 op de eerste verdieping.

loading

De zestien kunstenaars hebben elk op een andere manier naar de textielcollectie gekeken. Alie Popkema raakte gefascineerd door de kruissteek van merklappen en vooral door de achterkant ervan, waarin draden kriskras door elkaar zitten. Ze maakte werk in piramidevorm, met hierin een ogenschijnlijk willekeurig spel van witte en rode draden.

Carola Mokveld zag de charme in de eenvoud van stoplappen, de oefeningen om gaten te stoppen. Ze ontdekte dat in Groot-Brittannië ‘mending and blending’ weer helemaal hot is. Pimpen eigenlijk. Het ‘stoppen’ riep nog meer op, namelijk het ,,helen van gaten... niet alleen in textiel maar misschien ook in jezelf’’. Ze drukte jeugdfoto’s af op het textiel waarin het stopwerk niet meer onzichtbaar hoeft te zijn.

loading

Lavendel op zijde, gebloemde spiegeldamast

Antoinette Cremers drukte haar gedachten uit in een gedicht van lavendel op zijde. Wietske Lycklama à Nijeholt bouwde enkele figuren van uiteenlopend materiaal, geïnspireerd op de draadstalen paspoppen in de Adelzaal en de gewaden van de adellijke dames. Louise Verhoef koos een jasje van gebloemde spiegeldamast als inspiratiebron. Het jasje toonde de rijkdom van de eigenaar. Wie kon zich zo’n kledingstuk permitteren?, vraagt Verhoef zich af. Ze maakte twee schilderijen waarop een vrouwelijk naaktmodel het jasje draagt.

Hetzelfde jasje zette Lia van de Zande aan tot het maken van twee wandkleden. De gebloemde stoffen van Friese kostuums inspireerden bovendien meer kunstenaars. Ditte Velink verwerkte ze in sierlijke tekeningen. Ineke Carolus vormde bloemen van kanten kleedjes, die van haar oma zijn geweest. Ria Dokter liet haar fantasie de vrije loop toen ze hoorde dat ,,er stapels ondergoed in het depot liggen’’. In combinatie met de bloemmotieven, die veel voorkomen op de traditionele textiel, maakte ze haar Bloementuintje van borsthaar . Een hemd met op de borstpartij vrolijk krullende wol en kleurige bloemetjes. ,,Echte onderbroekenlol’’, zegt ze.

loading

Het werk van Corry Hofstee, Doorlene van Tienoven, Magda ten Hoope, Marian Noran, Marjo van de Kuit, Riet Delescen en Ina Zijp sluit het meest aan bij de klassieke textielcollectie. Zij vormen de groep Kanteon, een naam die bestaat uit een samenvoeging van kant, tekenen en ontwerp. Zij maakten allemaal nieuwe beugeltasjes, kragen en zogeheten kippendoekjes van kant. Het ene nog verfijnder en sierlijker dan het andere. Zo promoten ze hun bijzondere handwerk, dat dreigt uit te sterven.

Onlangs openden Corina Blom en Nynke Venema ook met een thema-expositie hun nieuwe galerie in Gorredijk. Blom geeft onder meer les aan Kunstacademie Friesland en ze heeft al contact gelegd met het museum om plannen te maken voor samenwerking, vertelt Verhoef. Wie weet welke lessen hieruit volgen, in dit voormalig schoolgebouw.

loading

loading

loading

loading

Gorredijk - Museum Opsterlân: Hoofdstraat 59, di t/m vr 11-17 u, za en zo 13-17 u, Stof tot nadenken is t/m 6 sept te zien,

www.museumopsterlan.nl

Bekijk hieronder de gehele scorelijst:

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct