In ziekenhuis Nij Smellinghe in zijn woonplaats Drachten, is dinsdagmorgen kunstenaar Johan van Aken overleden aan de gevolgen van corona. Van Aken was 73 jaar.

Van Aken heeft zijn gedurende zijn hele carrière geometrisch abstract gewerkt, in de voetsporen van de grote meesters Mondriaan en Malevich. Van 1978 tot 2004 als schilder, tot hij – gedwongen door een oogafwijking – zijn toevlucht nam tot digitale kunst.

Al vroeg in zijn loopbaan exposeerde Van Aken bij Galerie Van Hulsen in Leeuwarden en via deze galerie kwam hij bij galerie De Sluis van Wim Vromans. Die adviseerde hem met zijn werk niet in Friesland te blijven en introduceerde zijn abstracte werken op beurzen en bij galeries in Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk en Londen. Zo exposeerde de Drachtster onder anderen met Leo Ern, een van de oprichters van de Duitse Nul-beweging. Ook nam hij deel aan groepsexposities in Canada, Oostenrijk en België, en in het Mondriaanhuis.

In de jaren negentig werd zijn werk wat speelser, intuïtiever. ‘Geometrisch emotioneel’., zoals hij het zelf omschreef. Hij exposeerde vanaf dat moment bij Thom Mercuur in Gersloot tot een netvliesafwijking in 2004 het werken tijdelijk onmogelijk maakte.

Minimal music

Met hulp van zijn vrouw Rik wist hij zich digitale programma’s eigen te maken waarop hij minimal music ging componeren. Na een aantal oogoperaties begon hij te fotograferen. Hij digitaliseerde analoge videobeelden en ging gebruik maken van filmstills. ,,Yn it begjin tinkst dat de pixel dyn fijân is. Dy jout gerûs.’ Tot hij die ruis omarmde en zag dat prints op rijstpaper wel iets weghadden van de pastels die hij vroeger maakte.

Hij experimenteerde met verschillende ondergronden voor prints en verdiepte zich verder in digitale (film)technieken. Verschillende van zijn videokunstwerken werden aangekocht door het Fries Museum en Museum Drachten. Enkele waren te zien op het Museumplein in 2015, 2016 en als onderdeel van de expositie Beyond Dada en De Stijl tijdens LF2018.

Extra dimensie

Bij de expositie Untitled (2006) in het Fries Museum beschreef toenmalig conservator Rudy Hodel het in de catalogus als volgt: ‘Door het gebruik van videobeelden wist Aken de klassieke definitie van schilderkunst – een samenspel tussen licht, ruimte en kleur – met een dimensie uit te breiden. Door gebruik te maken van digitale bewerking was het voor hem mogelijk terug te keren als klassiek constructivistisch schilder die de schilderkunstige ruimte én de tijd naar zijn hand zet.’

De afgelopen jaren werd Van Aken vertegenwoordigd door de Leeuwarder Galerie de Roos van Tudor van Anita van Os.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct