Still uit Langstme van Hiltsje Bloemhof.

Klaar met de beroepsopleiding van Kunstacademie Friesland. En hoe nu?

Still uit Langstme van Hiltsje Bloemhof.

De eerste lichting kunstenaars is na vijf jaar afgestudeerd aan de beroepsopleiding van Kunstacademie Friesland. Ze hebben pech, al twee keer ging hun eindpresentatie niet door wegens corona.

Deze zomer zou het gebeuren. De 29 afgestudeerden van Kunstacademie Fryslân maakten zich klaar voor hun eindpresentatie. Maar van een gezamenlijk feest kwam niets vanwege de coronamaatregelen. Toen die voorzichtig werden versoepeld, gloorde er hoop. Maar na vorige week is die ook vervlogen. De alternatieve presentatie - komend weekeinde in het leegstaande pand van de CAV in Oldeberkoop - is ook afgeblazen.

Toch willen degenen, die in vijf jaar zijn opgeleid tot beroepskunstenaars, zich graag aan de wereld presenteren. Ze doen dat digitaal, en vier van hen komen hier aan het woord. Jack Visser (56), eigenaar van een bouwkundig ontwerpbureau, gepensioneerd taalwetenschapper Renée van Bezooijen (68), Hiltsje Bloemhof (52), administratief medewerker bij een ijzerwarenhandel, en scheepsstoffeerder Yvette de Koning (59).

Alle vier waren ze in hun vrije tijd al creatief bezig en hadden ze de drang zich in de kunst te uiten. Maar de stap naar een beroepsopleiding was te groot Tot Kunstacademie Friesland van start ging. ,,Dit wie in útlêzen mooglikheid, foar my as allinnegeande, in oplieding in dieltiid’’, aldus Hiltsje Bloemhof. En ook de anderen grepen hun kans op de vrijdagavond.

Jack Visser uit Surhuisterveen was in zijn vrije tijd altijd aan het tekenen. In 2008 besloot hij dat hij er meer mee wilde doen. Hij meldde zich aan voor een algemene teken- en schildercursus bij de Meldij in Drachten. ,,Ik wie ferkocht.’’ Hij volgde meer lessen bij schilders in Friesland en kwam ook bij Doet Boersma terecht. Toen zij met Kunstacademie Friesland begon, schreef hij zich in. ,,Dit is it.’’

loading

In de eerste twee basisjaren probeerde hij allerlei technieken uit, waaronder fotografie en collage. ,,In miks fan dingen fyn ik ynteressant.’’ Door te proeven van allerlei disciplines kreeg hij een idee voor thema’s. Steeds komt hij weer uit bij het landschap. En dan niet het lieflijke landschap, maar de oerelementen: water, vuur, lucht en aarde. ,,Hiel grut. Ik wol de krêft fan de natuer toane, mei in boadskip.’’ Eigenlijk het liefst in het landschap zelf, buiten zodat de elementen daadwerkelijk meespelen. Zoals bij Sense of Place, waarvoor hij iets mocht doen.

In zijn afstudeerjaar werkte hij aan een grote installatie. Uitgangspunt waren foto’s van het wad, waarin lucht, water en aarde prominent aanwezig zijn. Hij abstraheerde de elementen en maakte er een soort uitvergrote pixels van, elk verschillend van structuur en materiaal. Enerzijds gladde fotografie, anderzijds zand en hout. ,,Ik woe mei kontrasten wurkje om myn gefoel oer te bringen. Ik moast analytysk wurkje, dat is ek yn kontrast mei de frijheid dy’st as keunstner hawwe wolst.’’

Aan de voet van zijn blokkenwand liggen golven, een uitwerking van de zwarte delen op een foto van kabbelend water met tegenlicht. Hij heeft ze ,,út inoar rten as teken fan fernietiging’’, en moest lang zoeken naar de juiste combinatie van jute, kippengaas en versteviging. Windmachines zorgen voor meer beleving. ,,Minsken moatte der echt trochhinne rinne.’’

In zijn logboek heeft hij elke stap van zijn zoektocht vastgelegd. Van de foto’s van het wad, tot de schetsen van zijn opstelling en alle materiaalproefjes. Eerst hadden de studenten zo hun twijfels over zo’n dummy, maar achteraf zijn ze blij dat ze alles hebben bijgehouden. ,,Sjochst ek dyn eigen ûntwikkeling’’, aldus Yvette de Koning. ,,Ast it werom lêst, krijst ek wer nije ideeën’’, zegt Hiltsje Bloemhof uit Tirns.

loading

Ze noemt het ,,de Fryske tsjinstân’’, waar ze als kind mee te maken kreeg toen ze belangstelling toonde voor een kunstopleiding. Bovendien was ze altijd erg onzeker over haar eigen dingen. ,,Doe bin ik mar oan it wurk gongen.’’ Maar de stap naar de beroepsopleiding van Kunstacademie Friesland is het beste wat ze ooit heeft gedaan. ,,Ik hie al in soad kursussen folge yn Snits, mar as der dan nije minsken by kamen, begûnst einliks wer op’e nij.’’ Dat werkte als een rem.

Op de Kunstacademie ,,ha ik leard te eksperimentearjen, te doarren’’. Haar scriptie ging over surrealisme. ,,Ik bin wol in dreamer, mei langstme nei romte.’’ Zo’n scriptie is een zoektocht naar jezelf, zo ervoer ze. Voor haar afstuderen was ze bezig met inktwerk. Toen ze een bijzonder takje vond ,,ha ik besocht dat by inoar te krijen’’. De inkt vertegenwoordigt voor haar iets ‘brekbers, fluchtigs’, voor haar presentatie dook ze juist de techniek in.

Omdat ze dankzij corona veel thuis zat, had ze tijd zich te verdiepen in video. Ze scande haar inktwerk in, en wist ze met diverse methoden tot leven te wekken en een 3D-landschap te suggereren, waar vogels doorheen vliegen. Haar ‘takje’ werd een kleurrijke boom, in een open landschap. Ze pakt haar tekeningen erbij: ,,Sjoch, dit is in tak, en dit de stam. En dy rint dan sa...’’ De tientallen vogels die op muziek van Arvo Pärt langs de hemel zweven zijn in wezen maar vier tekeningetjes, die ze heeft gekopieerd en apart bewogen. ,,Covid wie in segen. Ik ha yn Langstme myn technyske kant en myn gefoelens by inoar brocht.’’

Waar Bloemhof haar liefde voor het landschap op deze manier verbeeldt, kiest Renée van Bezooijen voor een meer geëngageerde opstelling. ,,Ik heb op de opleiding geleerd meer te werken vanuit gevoel, emotie. Ik houd van natuur, maar ik vind de manier waarop we daarmee omgaan soms vreselijk. Vorig jaar heb ik een werk gemaakt, waarin ik me afzet tegen de manier waarop we konijnen houden voor vlees en bont.’’ Ook maakte ze een werk waarin stekelbaarsjes opgewonden tegen de Afsluitdijk te hoop zwemmen. ,,Ze moeten naar het zoete water om zich voort te planten. Gelukkig komt er nu een vispassage.’’

loading

Van Bezooijen belandde bij toeval in Leeuwarden. Ze woonde en werkte in Nijmegen tot ze op een fietstocht door de Friese hoofdstad reed. ,,Ik had meteen een intens gevoel van thuiskomen. Hier wilde ik wonen.’’ Ze had al lang schildercursussen gevolgd, maar zat wat op een dood spoor. ,,Ik was niet zo’n creatieve schilder, het draaide vaak om het naschilderen van een mooi plaatje.’’ Tot ze de advertenties van de nieuwe Kunstacademie zag. Ze heeft er anders leren werken, weet haar standpunten via de kunst voor het voetlicht te brengen. Haar afstudeerwerk is een tableau van 330 ’tegels’ . Ze toont hierin haar liefde voor vogels en de enorme variatie aan soorten die er is. Elke tegel is op ambachtelijke manier gemaakt in allerlei technieken. Van borduren tot tekenen, van stempelen tot schilderen. ,,Het geheel is geïnspireerd op de Friese tegelwanden, die je hier tegenkomt. En hier en daar zit een overlijdensbericht van een uitgestorven vogel.’’

Daarmee brengt ze haar boodschap over. ,,De vogels verwijzen naar zichzelf maar staan ook symbool voor andere dingen die verdwijnen, insecten, talen, klederdrachten... De wereld wordt steeds uniformer, en dat is jammer.’’

Yvette de Koning uit Grou houdt in haar werk als scheepsstoffeerder veel restjes stof en leer over. Daar was ze altijd al mee aan het knutselen. Ze maakte vazen van leer, die ze verkocht en deed mee aan wedstrijden. ,,Zoals de Zomer Expo in Den Haag. En ik won van alles. Dus ik zei: Volgens mij ben ik een kunstenaar!’’ Ze deed ook mee aan het programma Muze op Omrop Fryslân ter gelegenheid van de opening van het nieuwe Fries Museum. ,,Ik ben tweede geworden, en dacht: Als ik nog wat wil...’’

loading

Ze vond de Kunstacademie heerlijk. ,,Weer naar school.’’ Ze begon weer bij de basis, maar kwam vaak uit op driedimensionaal werk. ,,In dat laatste jaar vraag je je af: wat wil ik echt? En welk materiaal is belangrijk. Bij mij is dat vooral leer in combinatie met bijvoorbeeld koper, karton, hout, canvas en draad. Leer en huiden hebben karakter, wat doet dat met je? Als ik ermee werk, vraag ik me steeds af hoe heeft zo’n dier geleefd.’’

In haar werk staat dat karakter centraal. ,,Ik zocht op wat karakterkop betekent. Hoe maak je die in leer? Met welke technieken?’’ Haar proefjes maakte ze gelijk in een keurige serie ‘portretten’. ,,Anders zou dat zonde zijn van mijn tijd’’, vindt ze. Uiteindelijk kwam ze uit bij een manier om leer in repen te stikken, zodat de vorm zich laat uitvouwen als een lampion. Ze demonstreert dit aan de hand van halfronde ‘testmutsjes’, die ze heeft meegenomen. Haar eindpresentatie bestaat uit een complete mensfiguur van leer. In Oldeberkoop zou deze mens met een motor steeds uit elkaar worden getrokken en weer in elkaar geduwd. Met de afgelasting van de expositie in Oldeberkoop gaat dat nu niet door.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct