FOTO

Kiest Paul Witteman in Sterren op het doek voor het portret van Gert Jan Slotboom uit IJlst?

FOTO HARM JAN BRONSVOOR

‘Doe het nou maar’, zei zijn vrouw Joan, dus accepteerde Gert Jan Slotboom uit IJlst de uitnodiging om deel te nemen aan Sterren op het doek . Vanavond is te zien of Paul Witteman zijn portret kiest.

In dit seizoen Sterren op het doek van omroep Max doen verscheidene schilders uit het Noorden mee. In de afgelopen uitzendingen waren dat bijvoorbeeld Candice Charlton, docent van Kunstacademie Friesland uit Adorp, Ruben Postema uit Groningen en Esther Eggink uit Lemmer. Vanavond zijn zelfs drie Noorderlingen tegelijk actief: Gert Jan Slotboom uit IJlst, Eeke Kuiken uit Groningen en Jelbrich de Jong uit Heerenveen.

Het verbaasde Slotboom dat het programma bij hem uitkwam. ,,Ik schilder niet veel portretten, en ik heb geen galerie, omdat galeries mijn werk meestal onverkoopbaar vinden.’’ Hij schildert naakten, niet van uitgesproken mooie mensen. De werken geven een innerlijke worsteling weer, mensen die moeite hebben zich te uiten, om contact te leggen. Het centrale thema is eenzaamheid. Slotboom vermengt zijn olieverf met verfschraapsel, wat een doorleefde verfhuid oplevert.

Beeldend Actief Sneek

Vijf jaar geleden kwam hij voor het eerst naar buiten met het begin van deze serie Ecce Homo, nadat hij jarenlang vooral bruggen, kerkinterieurs en kassen had geschilderd. Hij huurde de galerieruimte van BAS (Beeldend Actief Sneek) aan de Suupmarkt in Sneek en liet zien welke weg hij was ingeslagen. ,,Dat was een gok. Ik was aan huur 700 euro kwijt. Gelukkig kreeg ik hierdoor een opdracht, want anders was dat veel geld geweest.’’

De lege ruimtes die hij eerst maakte, schilderde hij altijd in acryl. Hij wilde vooral snel werken. Maar in 2011 besloot hij 112 vrienden, familieleden en kennissen te portretteren in de serie My Facebook . Omdat acrylverf donkerder of lichter opdroogt, besloot hij over te stappen op olieverf. Dat beviel hem goed. Het portretteren iets minder.

Zo’n twee jaar later logeerde hij met zijn vrouw Joan in een hotel in Brugge, waar een spiegel aan het plafond hing. Eerst voelde dat wat ongemakkelijk, maar toen Slotboom met enige afstand naar hun lichamen op het bed keek, bedacht hij dat hij het interessant zou vinden slapende mensen te schilderen. ,,Ik heb toen mijn camera gepakt en foto’s gemaakt.’’ Dat was het begin van Ecce Homo .

Voor deze serie maakt hij wel gebruik van modellen, maar zij zijn vooral zijn middel om uit te drukken hoe hij tegen de wereld aankijkt. Het gaat niet zozeer om een exacte gelijkenis. Hij maakt veel foto’s, en knipt en plakt vervolgens net zo lang tot hij een beeld heeft waar hij tevreden over is. ,,Dat zet ik dan in houtskool op doek en er volgen een aantal onderschilderingen. Daar ben ik al zo’n twee weken mee bezig.’’

Omstandigheden

Die tijd had hij voor Sterren op het doek niet. Nadat hij in het voorjaar was benaderd en een intakegesprek had gehad, kreeg hij in juni een telefoontje dat hij een week later in het Concertgebouw in Amsterdam werd verwacht. ,,In de kleine zaal waren de ezels en het zitje al opgesteld op het podium. Er omheen stonden grote lampen.’’ Door deze belichting sloeg Slotboom de schrik om het hart. Helemaal toen Paul Witteman binnenkwam. ,,Door het licht werd zijn haar één overbelichte massa en waren er nauwelijks schaduwen.’’ Terwijl hij en zijn collega’s aan het werk waren, doken er steeds camera’s op. ,,Dan kwam er weer een lens onder je oksel vandaan, dan weer over je schouder...’’ Hij maakte er niet veel van, zegt hij. ,,De omstandigheden waren niet optimaal en Witteman bleef niet stil zitten.’’

Gelukkig mochten de kunstenaars na afloop van het gesprek met Özcan Akyol (Eus) foto’s nemen van hun onderwerp onder andere omstandigheden. Vervolgens hadden ze ruim twee weken om het portret af te maken. ,,Halverwege komen ze langs, dan móet je het laten zien.’’ Slotboom had het daarom al zo ver mogelijk klaar. ,,Ik werk normaal met een heel dikke verfhuid, maar dat doe ik in zo’n portret veel minder. Toch heb ik geprobeerd zoveel mogelijk mezelf te blijven in het schilderij. Ik heb iets gemaakt dat ik zelf mooi vind, en niet iets waarvan ik denk dat een ander dat misschien mooi zal vinden.’’

Het viel Slotboom niet mee Witteman te treffen. ,,Hij heeft een vreselijk moeilijke kop! Dat had ik niet gedacht. Eerst leek hij op de oude nieuwslezer Frits Thors, daarna op een vriend van me en op Fons de Poel. Dat is dan tenminste ook een televisieman. Maar uiteindelijk ben ik wel tevreden.’’

Overtreffen

Hierover ontspon zich nog een discussie met Akyol, toen die langskwam. ,,Dat was eigenlijk de leukste dag. De catering was al thuisbezorgd, dat was allemaal goed geregeld. Eus kwam heel geïnteresseerd over. Hij probeert uit te zoeken wat de essentie van je werk is en daarop door te vragen. ‘Heb je jezelf overtroffen?’, vroeg hij. Nee. ‘Ben je dan teleurgesteld?’ Nee. Je overtreft jezelf maar zelden. Je leert leven met het gegeven dat je nooit het perfecte schilderij maakt.’’

Vanavond zal blijken of Witteman ook tevreden is als hij een van de drie portretten mag kiezen. Slotboom: ,,Het is een ijdele man. Hoe ziet hij zichzelf? Mijn portret is misschien anders dan hoe hij zichzelf ziet. Je neemt beiden andere bagage mee.’’ Slotboom zag in Wittemans blik iets van mededogen. ,,Je stelt je makkelijk voor hem open.’’ ‘Herken je dat?’, vroeg Akyol aan de presentator. Waarop Witteman antwoordde: ,,Er zijn mensen die dat in me zien.’’

Sterren op het doek is vanavond te zien op NPO2 om 20.40 u, bij het programma verschijnt ook een podcastserie , www.sterrenophetdoek.nl

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct