Wat gebeurt er als leden van de Groninger kunstkring De Ploeg Friesland bezoeken? Dan rolt er een expositie uit met als thema water, zoals te zien is in het Fries Scheepvaart Museum in Sneek.

Tientallen witte zeilen schitteren in de zon, onder een blauwe hemel. Op de voorgrond staan een paar vrouwen in een boot met een lage kajuit, zij kijken in de verte. Zien zij hun mannen, vrienden, zonen of vaders een wedstrijd zeilen? Het zou zomaar kunnen, getuige de titel van het schilderij: Starterseiland .

Aan de lange jurken van de vrouwen is te zien dat de schilder hier niet de huidige tijd weergeeft. Het gaat dan ook om een schilderij van Johan Dijkstra, dat hij maakte in 1923. Hij kwam uit Grou, en zeilde en schilderde veel in de omgeving. Het doek is in bezit van het Fries Scheepvaart Museum en het vormt de link met de Groninger kunstkring De Ploeg. Dijkstra was met Jan Alting en Jan Wiegers oprichter van De Ploeg, een gezelschap van expressionisten dat ontstond in navolging van Duitse gezelschappen als Die Brücke en Der Blaue Reiter.

Tocht door de Alde Feanen

De Ploeg bestaat nog altijd, en zocht ter gelegenheid van zijn eeuwfeest in 2018 contact met locaties in Friesland om te exposeren. Hun aanbod paste toen niet in de agenda van het Fries Scheepvaart Museum , en in overleg werd bepaald dat zij in 2020 welkom waren. Afgelopen zomer begaf een deel van de leden zich op het skûtsje van de familie van Ploeg-lid Joke Klaveringa voor een tocht door de Alde Feanen.

Enkelen van de achttien exposanten lieten zich door dit uitstapje inspireren, sommigen kozen voor het wad zoals Aly van der Wal met Wadgebied (gemengde techniek op aluminium), Gijs van der Sleen met Groene Strand Terschelling (fotografie), Bé Kracht met zijn schilderij Lauwersmeer en Marten van Holten met zijn schilderij Een wandeling op Schier .

loading

In elk geval is water het centrale thema. Joke Klaveringa , die de omgeving van de Alde Feanen goed kent, maakte aquarellen van molens die ze vanaf het water zag, getiteld Buiten gebruik . Geert Schreuder schilderde imposante wolkenpartijen boven de Wijde Ee. Maar ook een prozaïsche kijk op zeilen in een tweede doek waarop hij de boeg van een zeilboot in dezelfde blauwgrijze tinten weergeeft, met daarop een felgekleurd pak ice tea . ,,We zagen het gebeuren’’, vertelt Arjanne Nijp van het museum, die deze zomer meevoer met de kunstenaars.

loading

De in Harlingen geboren Josefien Alkema zat evenmin om inspiratie verlegen. Zij plakte oude tekeningen op elkaar en sneed daar ‘typisch Friese’ rietkragen uit. Harriët Geertjes schilderde het drieluik Water dat - zoals van nabij te zien - is opgebouwd uit vlakjes in allerlei kleuren, maar van enige afstand duidelijk om schittering op het water gaat.

loading

Volgens Mary Velthoen zijn noorderlingen die op terpen woonden, diep verbonden met de zee en de meren. Zij uit dit in haar Lagen van de ziel waarbij ze mooi gebruikt maakt van acrylinkt die deels zijn eigen weg vond op (nat) papier. Eveneens een verbinding tussen beide provincies maakt Dik Breunis met zijn sculpturen Terpenlandschap , waarop eenvoudige kerktorens het landschap bepalen. En ook Reinier van den Berg verbindt met zijn Roersels, maar dan meteen heel Nederland. Zijn roestvrijstalen ‘lepels’ zijn gestoken in de houten omtrek van een kop koffie, en je herkent er behalve de silhouetten van het Peerd van Ome Loeks uit Groningen en Bartje uit Drenthe, ook de Dokwerker uit Amsterdam en De verwoeste stad uit Rotterdam in. De setjes Roersels per provincie zijn in het museum te koop.

loading

Silvia Benniks - en ook Van den Berg - kozen voor dieren die een link hebben met water. Van den Berg vereeuwigde de kievit in zijn beeld Het eerste , Benniks koos voor dromerige, fantasierijke voorstellingen van een zeepaardje ( Treasure hunter ) en een waterjuffer ( De vliegende draak ).

loading

Dan zijn er waterlandschappen zoals Vlak water van Arien de Groot en kleine paneeltjes van Janny van der Woude . En uiteraard ontbreken de boten niet. Bé Kracht maakte een complexe linosnede, waarin bij nauwkeurig bestuderen verschillende boten te zien zijn. Marloes Buigel Boering schildert kleurijke doeken in olieverf en krijt op linnen, die veel beweging suggereren. Die beweging zit ook in de houtskooltekeningen Op de Fluessen en Op de Morra van Marjan Cornelius in boegwater. Haast fotografisch legt ze het schuim en de wervelingen vast. ,,Als kind ging ik vaak naar Vlieland en Schiermonnikoog, en ik vond het altijd heel ontspannend om naar het opspattende water te kijken aan de zijkanten van die grote boot. En toen ik laatst uit varen ging, had ik dat weer. Dus toen wist ik: dit is gewoon mijn onderwerp.”

loading

Afwijkend is het schilderij van Willem Corsius waarop hij als een vogel het Starteiland bekijkt, dat uit de wolken opdoemt. ,,Ik ben eind jaren zestig getrouwd met een Sneekse, en twintig jaar lang draaide het leven om de schoonfamilie in Sneek. De herinneringen hebben een ander perspectief gekregen, maar het Starteiland is er nog altijd”, zegt hij. En daarmee is in deze expositie de cirkel rond.

loading

Sneek - Fries Scheepvaart Museum: Kleinzand 16, ma t/m za 10-17 u en zo 12-17 u, t/m 10 jan 2021.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct