Gedichtendag is start van 'Wjerspegelje': binnenkort hangen er duizend gedichten op spiegels in Friesland

In aanwezigheid van gedeputeerde Sietske Poepjes is donderdag het project 'Wjerspegelje' van start gegaan. Dichter fan Fryslân Nyk de Vries droeg via Zoom zijn voor de gelegenheid geschreven gedicht voor. Foto Lucas Kemper

Het is Gedichtendag en tevens het begin van de Poëzieweek. Een mooi moment om ‘Wjerspegelje’ te lanceren, vinden de initiatiefnemers Merk Fryslân en Leeuwarden City of Literature. Er komen duizend gedichten op spiegels die worden aangeboden aan de horeca. Als steuntje in de rug.

Een spiegelgedicht moet handenwassers die in de horeca een bezoek hebben gebracht aan het toilet een glimlach bezorgen, zegt Martin Cnossen van Merk Fryslân. Het project ‘Wjerspegelje’ is bedoeld als steuntje in de rug voor de horeca. En het biedt een podium aan Friese dichters.

Het is de bedoeling dat zo’n dertig dichters – zij worden daarvoor betaald – samen vijftig gedichten voor ‘Wjerspegelje’ maken. Die worden in het Fries afgedrukt op de spiegel. En wie de QR-code scant, komt bij de Nederlandse vertaling terecht. Er worden duizend spiegels beplakt en uitgevent over meerdere horecagelegenheden in de provincie.

51.000 euro

Het project kost 51.000 euro en wordt betaald door de provincie (29.000 euro) en Merk Fryslân. ,,Dit binne barre tiden. De hannen waskje is altyd in goed idee en at jo dan ûnderwilens ek noch in Frysk gedicht lêze kinne, dan ha jo in waarm hert en skjinne hannen’’, vindt gedeputeerde Sietske Poepjes.

In Post Plaza in Leeuwarden is donderdagochtend de aftrap van het project met de ‘onthulling’ van het nieuwste gedicht van de Dichter fan Fryslân Nyk de Vries.

Twee dichters die, evenals De Vries een bijdrage leveren, zijn Eppie Dam en Syds Wiersma.

Waarom doen jullie mee?

Wiersma: ,,Dat minsken poëzy lêze kinne yn de wjerspegeling fan har eigen gesicht en eagen, wylst se stean te hanwaskjen en noch oan it bykommen binne fan it stinnen en stjonken, fyn ik in fassinearjend gegeven.’’

Dam: ,,Omdat ik der foar frege bin. Ik wurkje graach yn opdracht, dêr kinne se my foar wekker meitsje. It ûnderwerp past hielendal by my, en it is altyd moai om te witten dat der wat mei dien wurdt.’’

Het gedicht komt ook in toiletten te hangen. Leuk?

Wiersma: ,,Gjin better plak foar in gedicht as in húske. In plak dêr’t minsken it even oan tiid hawwe. Boppedat kinst de smaak fan sa’n gedicht daliks troch de plee spiele of fan dyn hannen waskje, ast der neat mei kinst.’’

Dam: ,,In spegel yn in iepenbiere romte hellet dy faak even út ’e mealstream fan de dei. It is sadwaande in momint om dysels yn ’e eagen te sjen, te reflektearjen en ôf te freegjen: wêr bin ik mei dwaande?’’

Waarom is een gedichtendag of Poëzieweek belangrijk?

Wiersma: ,,Foar my is it alle dagen gedichtedei. De Poëzywike is miskien in moai boartersdinkje foar útjouwers en de media. It is noait ferkeard dat de poëzy even goed yn de skynwerpers set wurdt. Mar der sit ek in neidiel oan: dat befêstige wurdt wat in soad minsken dochs al tinke: poëzy is in suertsje by de tee, in aardichheidsje, in dinkje foar der sa no en dan by.’’

Dam: ,,Der is mar in bytsje omtinken foar poëzy, en foar Fryslân jildt dat yn it kwadraat. Op sa’n dei en yn sa’n wike falt der dochs even it folle ljocht op.’’

Waarom zouden mensen gedichten moeten lezen?

Wiersma: ,,Minsken moatte neat. Mar goede poëzy priuwe – oft dat no lêze, belústerje of besjen is – kin je wrâld riker meitsje. Poëzy – en dat jildt foar keunst yn it algemien – kin de krêft fan de befrijing oanslaan. Poëzy is folle mear as it wurd allinne. Foarige wike hawwe wy dêr noch in skitterjend foarbyld fan sjoen. It optreden fan Amanda Gorman op de treppen fan it Kapitoal yn Washington. Yn har geweldige foardracht foel in hiel soad tagelyk byinoar: wurd, stim, persoan, kleur, hertstocht, skiednis, rjocht en ûnrjocht, symboal, aktualiteit, lokaasje. Doe tocht ik, elk dy’t no noch seit dat poëzy in aardich yntermezzo is, sil it noait begripe.’’

Dam: ,,Ja, minsken moatte niks, mar se dogge harsels geweldich tekoart as se gjín poëzy lêze. Goeie poëzy jout in oare blik op de werklikheid, sa’t gjin oare keunstfoarm dat kin. Minsken fine poëzy faak dreech, mar de werklikheid is dreech. Troch in gedicht wurdt it soms wat draachliker.’’

Leestips?

Wiersma: ,,Ik jou gjin tips. Want it oardiel oer poëzy is faak hiel persoanlik. Mar gean aanst nei de lockdown ris nei in poëzyjûn en harkje. Lit de taal fan de poëzy syn wurk dwaan, dan komme de moaiste dingen op dyn paad. En ferjit it Frysk net, want der binne net folle talen dêr’t de poëzy sa moai yn klinkt as it Frysk.’’

Dam: ,,Wês net benaud om in gedicht net te snappen. Stap der gewoan yn en sjoch mar wêrst komst.’’

Tijdens de Poëzieweek is er dagelijks na het NOS Achtuurjournaal een zogeheten online flits poëzie. Dat gebeurt live via Zoom, met voordracht en Q&A. Donderdagavond is afzwaaiend Dichter des Vaderlands Tsead Bruinja te gast, op 2 februari is het de beurt aan Dichter fan Fryslân Nyk de Vries.

Meer informatie: www.poetry.nl en www.friesland.nl/nl/wjerspegelje

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur