Hoe leeft het verleden voort, bij mensen die vlak bij je om de hoek wonen? Die vraagt hield zes Drachtster jongeren de afgelopen tijd bezig. Zij spraken met ouderen over de oorlog en maakten een bijzondere, intieme voorstelling.

Hoe een theatervoorstelling maken in coronatijd wanneer je het eigenlijk wel een beetje hebt gehad met Zoom en Teams? Regisseur Lisa Groot Haar, die door schouwburg De Lawei in Drachten werd gevraagd om het theaterinitiatief Theater na de Dam vorm te geven, vond er iets op. Zij maakte, samen met zes ouderen en zes jongeren, ondanks alle beperkingen een intieme voorstelling over eenzaamheid, verbondenheid, herdenken en hoe het is om jong te zijn in een oorlog.

Ze bedacht Alleen in oorlog , een ‘een-op-een-voorstelling’ op een bankje, waarin een spatscherm de toehoorder van de acteur scheidt. Publiek koopt een kaartje en volgt een route, neemt drie keer plaats op het bankje en wordt door een jongere getrakteerd op een bijzonder verhaal van lang geleden. Korte face-to-face -voorstellingen in de openlucht, intimiteit in tijden van afstand houden.

Schermtijd

,,Jongeren hebben het afgelopen jaar al zo ontzettend veel tijd achter een scherm doorgebracht, ik wilde niet bijdragen aan nog meer schermtijd’’, zegt Groot Haar (geboren in Leeuwarden, ze woont in Amsterdam). Al helemaal niet omdat Theater na de Dam in haar opvatting gaat over elkaar ontmoeten, elkaar echt spreken, elkaar echt leren kennen. Er moest een list komen.

En die kwam. Ze liet zes jongeren in een corona-proof setting in gesprek gaan met zes ouderen, die Groot Haar al uit eerdere Dam-producties kende. Het vertrouwen, wil ze maar zeggen, was er al.

Negentigplusser

Zo was daar mevrouw Wattimena, een negentigplusser, die de achttienjarige Sylke de Jong uit Drachten ontmoette. Mevrouw Wattimena vertelde over haar jeugd op Sumatra. Als jonge vrouw werd ze verliefd op een Molukse KNIL-soldaat – het was een relatie die tijdens de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949) als ongepast werd gezien.

Na de oorlog kwam ze met haar geliefde naar Nederland, werd opgevangen in kamp Nuis in de toenmalige gemeente Marum en dacht dat ze op een gegeven moment gerepatrieerd zou worden zoals haar door de Nederlandse overheid was beloofd. Dat moment kwam niet. Na tien jaar in een barak te hebben gewoond, verhuisde ze naar Drachten waar ze werk kreeg in de Phillips-fabriek.

Groot Haar: ,,Sylke heeft over deze ontmoeting geschreven, ze was ongelofelijk onder de indruk van mevrouw Wattimena’s veerkracht en aanpassingsvermogen, daar was ze echt helemaal flabbergasted van. Ze zei: de Tweede Wereldoorlog is wel iets bekends, maar dat die oorlog aan de andere kant van de wereld ook zulke gevolgen had, was nieuw voor mij, daar hebben we op school nauwelijks iets over gehoord.’’

De regisseur, die al drie keer voor De Lawei bij Theater na de Dam betrokken was, is in haar nopjes met zo’n vaststelling. Daarom koos ze ook voor het verhaal van mevrouw Wattimena. ,,Ik ben zelf bijna dertig en op de middelbare school heb ik hier ook bijna niets over geleerd, terwijl het zo belangrijk is.’’

Verzet

Sjoerd Krikken uit Drachten vertelde over zijn jeugd in de Tweede Wereldoorlog, een voor jongeren wellicht veel herkenbaarder verhaal, over zijn vader die het verzet hielp en hoe Sjoerd als kleine jongen in Drachten een Engels vliegtuig neer zag storten. Toen de piloot uit het toestel kroop, waren er meteen Duitsers ter plaatse die de Engelse vliegenier wegvoerden. Later bleek dat deze ‘Duitsers’ mensen uit het verzet waren. Ze hadden de piloot met gevaar voor eigen leven gered. De zestienjarige Daniel Hofsté, die met Krikken sprak, wist niet wat hij hoorde: je reinste James Bond. Ook hij zal bezoekers van Theater na de Dam over zijn verbazing en het verhaal van Krikken vertellen.

,,Ik houd ervan om interdisciplinair te werken’’, zegt Groot Haar, ,,met geluid, muziek, beweging en improvisatie. Hoe druk je eenzaamheid en verbondenheid uit in beweging, hoe klonk het in de oorlog? In gesprekken met de jongeren ben ik op zoek gegaan naar wat er bij hen is blijven hangen: wat resoneert er in jou, wat is je bijgebleven na de ontmoeting met de ooggetuige. Het gaat mij om het uitwisselen van levenservaring. Op basis daarvan is de voorstelling ontstaan.’’

Soep

Er kunnen steeds drie mensen tegelijk ‘de theaterronde’ Alleen in oorlog doen. Er is een gezamenlijke introductie en een slot. Na afloop krijgen deelnemers een blik Vrijheidssoep, naar een recept van Yvette van Boven, mee naar huis. De soep is bereid door de chef-kok van De Lawei.

Kaarten zijn verkrijgbaar op www.lawei.nl en telefonisch (0512-335050). De kassa is bereikbaar tussen 10 en 14 uur op dinsdag en donderdag. De voorstellingen zijn op 3,4 5, 8 of 9 mei bij te wonen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
Instagram
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct