Een lofzang op ús Abe in Museum Heerenveen

Een lachende vijftienjarige Abe Lenstra in voetbaltenue. Foto Museum Heerenveen

Verhalen over de legendarische voetballer Abe Lenstra zijn al vele malen verteld. Toch vervelen ze nooit. Museum Heerenveen heeft een tentoonstelling aan hem gewijd. Een lofzang op ‘ús Abe’, de man die Heerenveen voorgoed op de (voetbal)kaart zette.

‘Kijk nou, het was toch een aantrekkelijke man? Dat vind ik wel.” Directeur en conservator Linda Palil van Museum Heerenveen kijkt naar een foto van Abe Lenstra (1920-1985) die vanonder een grote zwarte kuif stoïcijns de lens van de camera in kijkt. Zijn voet aan de bal, klaar voor de aanval.

Museum Heerenveen heeft, omdat het 100 jaar geleden is dat de voetballer in Heerenveen werd geboren, een kleine tentoonstelling aan hem gewijd. Die is anders van opzet dan oorspronkelijk de bedoeling was, zegt Palil. ,,We hadden bijvoorbeeld mensen willen interviewen over hun herinneringen aan ús Abe, maar dat vonden we onverantwoord in deze coronatijd.”

loading  

Niets doen, was ook geen optie, zegt Palil. ,,Dit jaar is het 100 jaar geleden dat hij werd geboren, daar is dit hele jaar bij stilgestaan.” Samen met de vrijwilligers die de Pronkkeamer van sc Heerenveen – het museum van de club in het Abe Lenstrastadion - beheren, is het toch gelukt om aan de hand van onder meer foto’s, krantenartikelen en televisiefragmenten een beeld te schetsen van de legendarische voetballer.

Met voetbal had Palil niets, moet ze eerlijk bekennen. De mens Abe Lenstra daarentegen is haar gaan intrigeren. Een boeiende persoonlijkheid, een alleskunner, een voetbalheld en ook een knappe man. ,,Ik vind hem eigenlijk een historisch figuur.” Volgens Palil kan Abe Lenstra zo in de lange rij van onder meer uitvinders, ontdekkingsreizigers, Nobelprijswinnaars en schrijvers, mensen die een traceerbare impact hebben gehad op het verloop van de geschiedenis. Sowieso op die van Friesland.

Immers, Abe zette de provincie op de kaart met zijn behendige voetbalspel. Hij speelde wedstrijden voor Oranje, die in geheugens van voetballiefhebbers staan gegrift. Stadions vol supporters zagen hem op het juiste moment toeslaan. ,,Dan was ie de hele tijd onzichtbaar op het veld en zo ineens stond hij er en scoorde. Dat gebeurde meestal vlak voor het einde.”

loading

Psychologen kauwen zich nog op stuk op de vraag waarom hij zo speelde, weet de conservator. ,,Was dat omdat Abe eigenlijk heel onzeker was of omdat hij het nut er niet van inzag om zich kapot te rennen op het veld?” In zijn carrière scoorde hij 33 keer voor het Nederlands elftal en maakte hij 523 doelpunten voor Heerenveen. Geen Heerenveen-speler die hem dat tot op heden heeft nagedaan. In de jaren vijftig was Abes roem tot zulke grote hoogte gestegen, dat Heerenveen werd omgedoopt tot Abeveen. De voetballer maakte handig gebruik van zijn roem. ,,Hij was berekenend en wist precies wat hij deed”, denkt Palil. Abe Lenstra maakte bijvoorbeeld reclame voor koek en frisdrank en verbond zijn naam aan een eau de cologne. ,,Hij kijkt altijd zo onbewogen de lens in, maar dat had hij tot zijn handelsmerk gemaakt.”

Lenstra had een wereldster kunnen worden, maar transfers naar Europese clubs sloeg hij af. Hij had een vaste baan bij de gemeente en vond de zekerheid van een pensioen prettig. Maar als Abe nu had geleefd, was hij wel wereldberoemd geworden, denkt Palil. ,,Dan had hij grote bedragen niet afgeslagen.” Opvallend is wel dat hij in de Top-5 van legendarische Heerenveenspelers niet voorkomt. Klaas Jan Huntelaar is door de fans op nummer 1 geplaatst. ,,Onbegrijpelijk, vinden onze oudere bezoekers die Abe Lenstra nog hebben gekend.”

Maar er was ook een keerzijde van de persoon Abe Lenstra, durft Palil wel luidop te zeggen. ,,Hij mag dan een held zijn, legendarisch op het veld, hij was ook maar gewoon een mens.” Het moet, zegt ze, niet altijd makkelijk zijn geweest om met hem om te gaan. ,,Hij kon echt alles: schaatsen, hardlopen, vissen, biljarten, dammen. Maar hij wilde altijd winnen en kon niet tegen zijn verlies. Zelfs van kinderen wilde hij nog winnen.”

loading

En later, nadat hij zijn op 42-jarige leeftijd voetbalcarrière had afgesloten en voetbaltrainer werd, bleef hij bijvoorbeeld als het regende in de auto zitten. Af en toe brulde hij de spelers dan wat toe. ,,Lijkt me niet zo prettig als je zo’n trainer hebt.” En hij kon ook niet zingen. Het museum heeft een singeltje waarop de voetballer Geen woorden maar daden op de ene en op de andere kant Bij ons in Holland zingt. De single zou worden uitgebracht op de dag dat hij met Enschede – de club waar hij na zijn vertrek bij Heerenveen jarenlang voor speelde – kampioen zou worden. ,,Wat denk je? Ze verloren. De single is nooit uitgebracht.” In het museum zal die binnenkort wel zijn te horen. ,,We hebben van een verzamelaar recent de bladmuziek gekregen. We wijzigen eigenlijk nooit een lopende tentoonstelling, maar voor Abe maken we een uitzondering.”

De tentoonstelling toont voornamelijk een jonge, atletische Abe Lenstra. De foto van een grijze man in een rolstoel springt er dan ook een beetje uit. De voetballer werd getroffen door twee hersenbloedingen en bracht tot zijn overlijden acht jaar in een rolstoel door. ,,Ik kan niet zo goed naar die foto kijken. Het is daar de Abe niet meer zoals hij was. Maar het hoort wel bij zijn verhaal en daarom hangt het hier.”

Eén van de foto’s waar Palil een beetje van is gaan houden is die van de voor Heerenveen debuterende 15-jarige Abe. Breed lachend poserend voor de fotograaf. Een vrolijke onbevangen jongen, die zin heeft om er op het veld tegenaan te gaan. En een knaap die nog niet weet dat hij later zal uitgroeien tot een legendarische sportheld. ,,Hij stond later nooit meer lachend op de foto. Deze is daarom echt prachtig.”

loading

100 jaar Abe – Museum Heerenveen, tot en met 29 november.
Openingstijden: di t/m vr 11.00-17.00 uur, za en zo 13.00 – 17.00 uur
www.heerenveenmuseum.nl