Gitte Brugman.

Deurklinken

Gitte Brugman. FOTO ANNET EVELEENS

Op mijn eettafel annex bureau (want nu thuiswerkplek) liggen deze week drie boeken over overleden kunstenaars: Zoltin Peeter, Klaas Koopmans en Ineke Pijn.

De publicaties zijn recent verschenen en krijgen binnenkort aandacht in deze krant. Mogelijk leidt dat tot verkoop van enkele tekeningen of schilderijen, voor zover er werk van de betrokkenen wordt verkocht. Voor elk van hen is namelijk een stichting in het leven geroepen die hun nalatenschap bewaart en onder de aandacht brengt. Soms ligt verkoop gevoelig of wil zo’n stichting de boel graag bij elkaar houden.

Niet elke kunstenaar treft het met familie of vrienden die zich om de erfenis bekommeren. Soms blijft kunst verweesd achter. Dan kan de stichting Onterfd Goed zich erover ontfermen. Ook musea die ‘ontzamelen’ brengen hier spullen heen, die nergens anders in een museale of particuliere collectie passen. Het Fries Museum bijvoorbeeld, of het Bijbels Museum Amsterdam. Zo kan het dat een paar bakelieten deurkrukken van het Fries Museum op de vernieuwde website te vinden is als ‘nieuw in de collectie’, naast kleurrijk abstract werk en stemmige landschappen uit de erfenis van Fred Gubbels.

Dwalend op de website voel je je soms als een curator in een archief. Voor een beperkt budget kun je uit de huidige collectie al een leuke portrettengalerij samenstellen, met bijvoorbeeld carnavalsportretten van Jan Vreecke, gezichten in krijt van Marri Oosterholt of een zelfportret van Jan Tullemans. De portretten van Gillis van Oosten zijn al voor een deel herbestemd, maar zijn strakke zeefdrukken misstaan niet in een wachtkamer of kantoor, en onder zijn naam vind je ook vlotte stadsgezichten in aquarel of inkt van Cannes, Antibes en Parijs.

Liever een meer bohemien Parijs? Dan is het uitzicht uit een venster, geschilderd door Louis Schnelder, een goeie. Of meer klassiek? Neem dan een opticaprent uit de categorie museale historische objecten. Het is vooral de grote verscheidenheid in stijl, materiaal en techniek die dit ronddwalen leuk maken. Het meeste werk is origineel, en dat staat al snel interessanter dan de gemiddelde Ikeaposter. Bovendien geef je kunst op deze manier een nieuwe bestemming.

Van de opbrengst betaalt de stichting de kosten (huisvesting, personeel). ‘Winst wordt gebruikt om musea of andere erfgoedinstellingen gratis of tegen aangepaste tarieven te adviseren bij collectievraagstukken’, zo valt te lezen. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat kunstenaars of erfgenamen zo’n advies soms ook wel kunnen gebruiken. ‘De toestroom van particuliere collecties laat zien dat kunst in privébezit het gevaar loopt te worden vergeten of vernietigd’, meldt een jaarverslag. Maar het omgekeerde gebeurt ook.

Zolders, kelders of depots raken overvol als bewaren uit de hand loopt. Uiteindelijk blijft er kunst over, die geen herbestemming vindt. Waarvoor – bij grote aantallen – geldt dat alles bewaren niets toevoegt aan de kennis van een kunstenaar en zijn of haar ontwikkeling. We moeten misschien accepteren dat niet elke kunstenaar na de dood kan rekenen op herwaardering en zelfs wereldfaam. En dat niet alle kunst voor de eeuwigheid is. Al zijn de deurklinken uit Friesland voorlopig gered.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct