Bram, de schilder

De schilder Bram, nu ook in boekvorm

Bram, de schilder

Twintig jaar na het ontstaan van het plan, is het boek Bram, de schilder er dan eindelijk. Bram Vermeulen, de schilder in kwestie, maakt dit niet meer mee. Hij is vijftien jaar geleden overleden.

Bram Vermeulen (van 1968 tot 1979 met Freek de Jonge het duo Neerlands Hoop In Bange Dagen) verschanste zich in 1998 op een afgelegen camping in Frankrijk, in de hoop daar geen Nederlanders te treffen. Galeriehouder Peter Bax uit Sneek had hetzelfde idee en belandde op diezelfde camping, naast de theatermaker. De twee raakten op de ochtend voor Bax’ vertrek aan de praat over de lijstenmakerij, en bleven praten tot de late avond.

Vermeulen zocht de combinatie van lijstenmakerij en galerie die Bax bood, en de galeriehouder was enthousiast Vermeulen te vertegenwoordigen. ,,Zijn werk zette me meteen aan het denken. Het ontroerde, choqueerde en maakte mij vrolijk tegelijk. Niet eens zozeer de schildertechniek, maar vooral de boodschap die hij wilde overbrengen, raakte mij’’, schrijft hij in de inleiding van Bram, de schilder.

De schetsen, tekeningen, zeefdrukken en schilderijen van Vermeulen waren niet los te zien van zijn muziek en gedichten. Hij zocht steeds naar uitingsvormen van zijn ideeën, en die konden daarmee variëren van strips tot liederen, en van campagneposters tot een drieluik.

Linnen doek en olieverf

Vermeulen tekende al zijn hele leven en hield dagboeken bij, maar pas in 1989 waagde hij zich aan het linnen doek en de olieverf. Hij had een beeld in zijn hoofd voor een affiche bij zijn voorstelling Dans met mij, en dat werd zijn eerste schilderij. ,,Met als hoofdmotief, dat blijkt al doende, dat verzon, verzin ik niet bewust, de man die geen zin heeft, erbuiten staat, het bekijkt’’, schreef hij er zelf bij.

De wulpse vrouwen, drinkende mannen en liederlijke taferelen staan symbool voor de mensheid die niet achterom durft te kijken, alleen maar vooruitgaat en lol wil hebben. ,,Het is de voortdurende maskerade, het liegen, het vluchten. Dat zijn geen echte mensen, het is zoals ze zich voordoen om er deel van te zijn’’, aldus Vermeulen.

De schilder zelf is ‘de man die niet meedoet’. In de serie Achter mijn ogen is hij degene die zichzelf beschouwt, zijn twijfels en angsten. Maar geleidelijk aan verdwijnt hij uit zijn werk.

Schetsboeken

Vermeulen overleed in 2004. Het plan voor het boek bleef liggen, ook vanwege gezondheidsproblemen van Bax. Tien jaar na Vermeulens dood organiseerde Bax een overzichtstentoonstelling, waarop het plan voor het boek opnieuw ter sprake kwam. In de loop van de tijd volgde een crowdfundingactie, die genoeg opleverde om het boek te maken, in samenwerking met Vermeulens dochters Tamara en Katarina. ,,De eerste intekenaars hebben het deze week gekregen’’, vertelt Redmer Bax, die inmiddels de galerie van zijn vader heeft overgenomen.

In ‘Bram, de schilder’ zijn de drie schetsboeken afgedrukt zoals Vermeulen ze naliet. Zo kan de lezer zien wat hij bij zijn eigen schetsen schreef, en, omdat hij een foto van het schilderij erbij plakte, ook hoe het werk uiteindelijk werd. Hij noteert wanneer het is verkocht, waar en soms aan wie. De makers hebben geput uit zijn dagboeken om beweegredenen te verduidelijken en uitleg te geven. Het geheel is aangevuld met anekdotes en korte beschrijvingen. Het geeft een bijzonder beeld van deze kant van de veelzijdige kunstenaar.

loading

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct