Culturele hoofdstad Valletta leeft op

FOTO WENDY KENNEDY

Valletta, de hoofdstad van Malta, was nog geen tien jaar geleden een achterbuurt. Volgend jaar is de plaats, samen met Leeuwarden, culturele hoofdstad van Europa. Werk aan de winkel. De stad maakt een ware transformatie door.

‘De stad leeft weer’’, vertelt een winkelier in de Maltese hoofdstad Valletta. ,,Een paar jaar geleden was het ’s avonds doods en zelfs onveilig, maar dat is nu helemaal veranderd. Er zijn de laatste tijd veel nieuwe restaurantjes, bars en boetiekhotels gekomen.’’ Het voorbeeld van het veranderende Valletta dat door veel mensen wordt aangehaald is Straight Street, hartje centrum. Nog niet zo lang geleden was dit de rosse buurt, nu is het een gezellig steegje met kleine restaurants en bars. De organisatie van Valletta 2018 draagt haar steentje bij en organiseert regelmatig culturele activiteiten, zoals concertjes.

Er wordt enorm veel gerenoveerd in Valletta, zoals de Triton-fontein bij de entree van de stad met de weg ernaar toe, die wordt omgetoverd tot een park. Een ander voorbeeld is de overdekte voedselmarkt midden in het centrum die wordt opgeknapt. Daarnaast verhuist het National Museum of Fine Arts naar een beter zichtbare plek, die ook nog eens drie keer groter is.

,,Tien jaar geleden kwam er een ommekeer’’, vertelt Joop Nijssen. Hij is de Nederlandse ambassadeur in het ministaatje Malta, dat zo’n vierhonderdduizend inwoners telt, en net wat groter is dan Texel. ,,Malta wilde het toerisme verbreden met als doel het hele jaar door toeristen naar het eiland te krijgen in plaats van alleen in de zomermaanden. Valletta staat al sinds 1980 op de werelderfgoedlijst van Unesco. Na al die jaren zag men nu ineens een groot toeristisch potentieel in de stad.’’ Malta krijgt veel geld uit Europese fondsen, dat gebruikt wordt om de stad op te knappen.

Ook cultuur speelt een grote rol om mensen naar de stad te lokken. Het programma van Valletta 2018 lijkt nu al op gang te zijn gekomen. Op verschillende plekken in de stad is een cultureel programmaboekje te vinden met een overzicht van de activiteiten die Valletta 2018 dit jaar al organiseert, zoals het International Baroque Festival onlangs in januari, het Malta International Arts Festival in juni en juli, het dansproject met tieners Jump of Poetry in Patato bags . Dit laatste is een samenwerking met Leeuwarden 2018.

Valletta staat vol met historische gebouwen in lichte kleuren en ademt een mediterrane sfeer. Een groot verschil met Leeuwarden, maar toch zijn er overeenkomsten tussen beide plekken. Zo is het hoofdthema van Valletta 2018 de festa , dat een grote gelijkenis heeft met het thema mienskip in Leeuwarden. Een festa is een rooms-katholiek feest waarbij jaarlijks de heilige van een parochie groots wordt gevierd met vuurwerk, processies, activiteiten voor kinderen en veel lekker eten. ,,Het gaat niet alleen om religie, maar vooral om het samenzijn. Jaarlijks komt iedereen terug naar zijn dorp voor de festa ’’, vertelt Margerita Pulè van Valletta 2018.

Volgende maand komt de organisatie naar buiten met het conceptprogramma voor 2018. Wel is nu al bekend hoe de start van het culturele jaar eruit zal zien. Die vindt plaats op 20 januari 2018, een week voorafgaand aan de opening in Leeuwarden. Het openingsfeest vindt plaats op vier verschillende plekken in de stad om het publiek te spreiden. ,,Op de pleinen zijn optredens te zien van dans, theater, koren en acrobaten.’’

In Valletta hebben ze niet in het programma hoeven snijden vanwege financiële tegenvallers, iets wat in Leeuwarden wel het geval is. Het budget in Leeuwarden was oorspronkelijk 74 miljoen euro, maar is later naar beneden bijgesteld naar 61 miljoen euro. Hierdoor gaat een aantal projecten niet door. In Valletta is 48 miljoen euro beschikbaar, uitgesmeerd over de periode 2009 tot 2019. ,,Het is niet zo dat alles alleen in 2018 gebeurt en er alleen dan geld nodig is. Het is work in progress ,’’ aldus Pulè. Het geld komt grotendeels van de landelijke overheid.

Chris Muscat, directeur van het openluchttheater Teatru Rjal, hoopt dat er op Malta en in Valletta meer samenwerking zal ontstaan. ,,Iedere gemeenschap is heel erg op zichzelf. Soms heb je in één dorp twee festa’s en dan is het us against them .’’ Dat vindt hij jammer. ,,Op Gozo, een eiland dat bij Malta hoort, heb je twee operahuizen die elkaar ieder jaar beconcurreren op wie de meest grandioze opera maakt. Hier gaat flink wat geld in om.’’ Muscat zou liever zien dat ze samenwerken. ,,De directeuren van de operahuizen zijn nota bene neven van elkaar.’’

Grote vraag is of alle verbouwingen voor 2018 klaar zullen zijn. Nu al is bekend dat het National Museum of Fine Arts het in ieder geval niet redt. Pas halverwege 2018 gaan de deuren van het vernieuwde museum open. De nieuwe entree van de stad zou voor 1 januari 2017 klaar zijn, het moment dat Malta voorzitter van de Europese Unie werd, maar hier wordt nog steeds gebouwd. Daar liggen de inwoners van Valletta niet wakker van. Ze zijn allang blij dat hun stad weer tot leven begint te komen en in oude glorie wordt hersteld.

Voor video’s en meer verhalen over Valletta kijk op www.finsteropfryslan.frl . Finster is een samenwerking tussen Friese media.