Biograaf Johannes Keekstra en uitgever Louw Dijkstra (rechts) proosten onder toeziend oog van Piet Paaltjens’ buste in het kerkje van het Friese Foudgum.

Johannes Keekstra maakt boek en theaterproductie over mystificerende dichter-dominee Piet Paaltjens

Biograaf Johannes Keekstra en uitgever Louw Dijkstra (rechts) proosten onder toeziend oog van Piet Paaltjens’ buste in het kerkje van het Friese Foudgum. FOTO JAN SPOELSTRA

Johannes Keekstra werkt aan een theaterproductie over dominee François HaverSchmidt, ofwel dichter Piet Paaltjens. En vanwege corona komt er ook een boek.

Foudgum was de eerste standplaats van François HaverSchmidt (1835-1894) als predikant, en het viel hem niet mee. De volksaard van de mensen daar, nuchter en ‘doch mar gewoan’, viel hem na zijn studententijd in Leiden rauw op het dak. Toch is deze tijd beslissend geweest voor hem, denkt Johannes Keekstra.

Keekstra groeide op in Bornwird, het dorpje naast Foudgum, ,,en dêr ha ik ek wol yn de tsjerkebankjes sitten.” Hij wist wel dat HaverSchmidt, geboren in Leeuwarden en onder de naam Piet Paaltjens auteur van de beroemde dichtbundel Snikken en grimlachjes , daar dominee was geweest. Maar pas bij zijn studie Nederlands aan de NHL ontdekte hij HaverSchmidt/Paaltjens pas echt.

En toen kwam 2018, het jaar dat Leeuwarden Culturele Hoofdstad was. Een van de meest spraakmakende projecten dat jaar was Under de toer : tientallen theaterproducties rond kerken en hun verhalen. ,,Ik hie tocht dat der wol wat om HaverSchmidt hinne nei foaren komme soe, mar dat barde net.”

LF2018

Dus deed Keekstra het zelf wel. Hij was overigens nauw betrokken bij ‘2018’, als provincie-ambtenaar (zijn eigenlijke baan) en voorlichter van de stichting LF2018. Hij knipte kaartjes, hing in de touwen bij de Reuzen van Royal De Luxe en speelde zelfs de rol van dichter Jan Jacob Slauerhoff in de Under de toer -productie in het kerkje van Huizum - ,,ek al sa’n mankelyk figuer.”

Maar het ontbreken van HaverSchmidt, dat vond hij een gemiste kans. In 2019 zocht hij contact met de kerk in Foudgum, en daar stond men wel open voor zijn idee. Dus komt er in 2022 een theatervoorstelling aldaar, titel: Grauwe hemel . Of Keekstra zelf mee gaat spelen, of hij het zelf gaat regisseren: hij is er nog niet helemaal over uit. ,,Ik bin yn alle gefallen projektlieder.”

Regisseursopleiding

Dat er ook nog een boek komt, heeft alles te maken met corona. Allerlei activiteiten, zoals de regisseursopleiding die Keekstra volgde, kwamen stil te liggen, en hij had dus volop tijd om handen. Hij las zich flink in over het onderwerp, ,,ik tûmele hieltyd mear yn de wrâld fan it doarpke dêr’t ik sels ek wei kom.”

Dus, besloot hij: een boek moest er komen en dat komt er ook, in november. De Friese uitgeverij Wijdemeer hapte toe en zodoende werd gisteren in datzelfde kerkje in Foudgum het contract getekend. Onder Frieslands grauwe hemel verschijnt in november.

Keekstra werd flink op weg geholpen door een antiquarisch boekje dat hij vond, met twee voordrachten van HaverSchmidt die beide betrekking op Foudgum hadden - het ene gaat volledig over zijn tijd in het dorp. Naast een sprookje, een allegorie, uit die Foudgumse tijd komt dat ook in zijn boek.

,,It wurdt gjin skiednisboek”, zegt Keekstra. ,,It giet ek bot oer de regio. Oan de iene kant wie er hiel mankelyk, en hy hie ek wol lêst fan dy noftere doch-mar-gewoan-mentaliteit. Mar oan de oare kant wie er hiel posityf, ek oer de takomst. Dêr kinne wy wol wat fan leare. De streek leit der no hiel oars by as tweintich jier lyn, der bart fan alles.”

HaverSchmidt is vermoedelijk ook de schrijver van het Oera Linda -boek, een van de meest geruchtmakende mystificaties in de Nederlandse literatuur. Het zou een eeuwenoud boek zijn, waarin aangetoond werd dat Friesland bakermat is van de Westerse beschaving. ,,Tusken de rigels troch sjochst it terpelânskip en de minsken yn HaverSchmidt syn wrâld wol delkommen.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct