FOTO LC

Bemoedigende poëziesteen bij NHL: 'Je weet meer dan je denkt'

FOTO LC

Schrijver, dichter, uitgever èn docent Nederlands Coen Peppelenbos schreef het gedicht Cum laude dat nu als poëziesteen op het plein bij hogeschool NHL Stenden ligt. Een troostend, vaderlijk gedicht, want: er is zoveel meer in het leven dan het halen van je diploma.

Het gedicht is geruisloos op straat gelegd. Er was geen officiële onthulling, geen ceremonie of persbericht, maar wie over straat struint en het plein bij de NHL oversteekt, stuit erop: op de bemoedigende, troostende ja haast vaderlijk-sussende woorden die Coen Peppelenbos schreef. In Cum laude spreekt hij de lezer direct aan. Vertrouw op jezelf, fluistert hij ze vanaf de straatstenen toe.

Het waren zijn NHL-collega’s Bart Temme, Babs Gezelle Meerburg en Cilla Geurtsen die in 2019 het initiatief voor de poëziesteen namen en Peppelenbos vroegen er een gedicht voor te schrijven. Hij vermoedt dat ze hem er ook een beetje mee wilden opbeuren, want kort daarvoor was een goede vriendin, de geliefde publiciste en NHL-docent literatuur Corrie Joosten overleden.

Peppelenbos ging ieder jaar in de zomervakantie met haar op stedentrip. Corrie was een hartsvriendin. Hij was bij haar toen ze haar laatste adem uitblies. Ze was zo bijzonder, vertelt Peppelenbos. ,,Nooit beoordeelde ze mensen op hun diploma, altijd op wie ze wáren. Altijd was ze bezig met studenten over de eindstreep te trekken, ze er naartoe te sleuren als dat moest. Ze stak heel veel tijd in mensen die van ver moesten komen, die bijvoorbeeld via het mbo op het hbo waren beland. Ze kon met iedereen praten en noemde zichzelf boerin èn hogeschooldocent.’’

,,Ik denk ook wel eens, bij van die leuke, getalenteerde, maar afgehaakte studenten; wat jammer, jij zou eigenlijk tóch een diploma moeten krijgen.’’

Is het een kritisch gedicht? Kritisch op het onderwijs?

,,Nou ja, ergens wel natuurlijk… we kijken altijd op tegen mensen met diploma’s. Alsof dat belangrijk is. Terwijl je bijvoorbeeld in deze tijd, met corona enzo, goed ziet welke mensen ècht belangrijk zijn. Dat zijn de mensen die de boel draaiende houden, onder meer in de zorg. Zulke mensen. Dáár heb je pas wat aan.’’

‘Je weet meer dan je denkt’, wat bedoel je met die zin?

,,Het was de eerste zin die ik had. Ik wist dat ik de lezer direct aan wilde spreken, in de je-vorm. Ik wil ze vertellen dat het in het leven om meer dingen draait dan om het halen van je diploma. Dat je meer bent dan wat er allemaal in je hoofd zit.’’

‘Als het leven inbreekt’, schrijf je. Wat gebeurt er dan?

,,Ik dacht aan dingen als ziek worden, aan iets ergs. Dat heb ik zelf ook twee keer meegemaakt en ik weet dus uit ervaring dat je dan niets aan je diploma’s hebt. Om je staande te houden, zijn er andere dingen nodig. Lieve mensen, vrienden, hulp, en hoe jij daar zelf mee omgaat.’’

Je zegt tegen je lezer: je bent tot hier gekomen’. Waar is hier?

,,Nou gewoon, letterlijk, hier. Bij de poëziesteen, bij de NHL Stenden, op dat plein, in Leeuwarden. Maar ook: tot op dít moment in je leven. Je hebt kennis opgedaan, je weet en kunt al heel veel, je hebt het volgehouden en bent doorgegaan. En nu sta je hier.’’

Zee en water spelen een cruciale rol in dit gedicht. Vanwaar die zee, waar jij ‘niet tegen bestand’ bent?

,,Ik ging iedere zomer met Corrie op stedentrip, maar ik pas ook iedere zomer een paar weken op het huis van mijn zus in Den Haag. Het is een jaarlijks ritueel van de fiets pakken en naar het strand fietsen, naar een naaktstrand waar het altijd heel rustig is. Dan loop ik de zee in en ja, dan ervaar ik toch echt wel een ultiem geluksgevoel. Ik laat me wiegen in de golven, het jaar valt van me af, het denken stopt. Alles is goed. Nadat ik ziek was geweest, was het extra belangrijk om in zee te gaan.’’

Het zand onder je voeten, je schetst een heel zintuiglijke ervaring.

,,Ik wil ermee duidelijk maken dat de dingen die je met je lichaam weet net zo belangrijk zijn als de dingen die je met je hoofd weet. Voelen, de huid, je benen - dat staat tegenover kennis, het hoofd. Ze staan op gelijke voet.’’

Hoe is het om nu met een dicht ‘op straat te liggen’?

,,Héél fijn. Opkikkerend. Helemaal in deze tijd. Honderden mensen lopen er langs en ik heb het gevoel dat ik met ze kan communiceren. Ik ben niet zo van de hermetische poëzieschool, ik wil gedichten schrijven die mensen snappen en ik hoop echt dat ze er wat aan hebben.’’

Cum laude

Ooit vertrek je met een gewatermerkt
papier van deze plek. Red je maar
in de wereld. Reken erop dat
niemand naar een diploma vraagt
als het leven inbreekt. Ik geef je nu
alvast cum laude omdat je tot hier
kwam. En de titel die je voert, is mens.

Je weet meer dan je denkt. Ook je handen
hebben herinneringen, aan huid bijvoorbeeld.
Ook je voeten weten van de aarde, het strand
bijvoorbeeld. Schelpenzand en water
dat je benen neemt. Tegen niets ben ik bestand
in zee. Er is geen rede, geen verleden.
Niets weet ik en daarmee volkomen tevreden.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct